Alaıda biz oǵan deıin áleýmettik jelilerdiń ádebi týraly sóz qozǵaı turýǵa májbúrmiz. Adamnyń ózine ǵana tıesili qaıǵysy men qýanyshyn, jetistigi men jeke ómirin kún saıyn, tipti sát saıyn kúlli álemge jarııa etip, bireýdiń qyzǵanyshyn, endi bireýlerdiń muńy men qasiretin shaqyratyn, bitpeıtin de qoımaıtyn jarııalanymdardyń túbi qaıda baryp tireledi?!
Árıne, búkil áleýmetke qatysty, paıym-parasatyńa qozǵaý salatyn jetistikter bolady. Iаkı, qoǵam sabaq alýǵa, túzetilýge tıisti aıtpasqa, jazbasa bolmaıtyn kózge uryp turǵan kemshilikter bar. Eshqandaı senzýra men tyıymdy talap etpeıtin jelilerdiń paıdaly tusy da osy jerde.
Biraq, jańa týǵan sábıdi jalbyratyp, qyrqynan da shyqpaǵan perishte náresteni kúlli álemniń kózine tosý yqylym zamandardan kele jatqan yrym-dástúrlerimizdiń qaısysymen qabysady?!
Eshqandaı ómirdiń ıgiligi ózdiginen kele salmaıdy. Biraq, armandaǵan keń úıdiń irgesin kóterip, ony myńdaǵan ázirge baspanasyz qınalyp júrgen jandarǵa súıinshileý, bireýler jeýge nan tappaı otyrǵanda, «tabıǵatqa shyǵyp, káýap pisirdik», «qymbat restoranda tamaq iship otyrmyz» dep maqtanǵa salý musylmanshylyqqa da jatpaıdy.
Bárimiz de pendemiz, uldarymyzdyń ýnıversıtetti úzdik bitirgeni, qyzdarymyzdyń qııaǵa qonyp, aqqýdaı sylanyp, uzatylyp bara jatqany qýantady. Degenmen, sóz ben kózdiń qateri úlken ekenin jıi qaperden shyǵaryp alamyz.
Alǵan kóligiń, syılanǵan aıfon – onyń bári de adamnyń jeke menshigi.
Áleýmettik jeli keıde qýanyshyńa ortaqtasady, kóp jaǵdaıda kópshiliktiń qyzǵanyshy men ashý yzasyn týǵyzady. Buǵan mysaldy alystan izdemeı-aq qoıalyq. Osydan 3-4 jyl buryn feısbýkte otyrǵandar elimizdiń tanymal aqyn qyzyn áleýmettik jeliden qýyp shyqqan-dy. Zamandasymyzdyń kún saıyn soǵym etin asyp, ótken jylǵy, aldyńǵy jyly jelinip úlgermegen qazy-qarta, jal-jaıasy, asta-tók dastarqany kóp uzamaı-aq áleýmettik jelide otyrǵandardyń «jynyna» tıe bastady. Adamdardyń mundaı jaıttardy qabyldaýy ártúrli ǵoı. Bul qyzǵanysh pen ashý-yza kóp uzamaı úlken talqylaýlarǵa ushyrap, aqyn qyzymyz qaıtyp bul áleýmettik jelige oralǵan joq... Al shyn máninde ol aqyn sózi zerdeli, ómiri kúrdeli tulǵa bolatyn.
Demek, qıynshylyqtaryńdy umytyp, qaıǵy-muńyńdy ysyryp, ómirińniń tek qýanyshty kezeńderin jarnamalaýdy kóńil kúıi ártúrli vırtýaldy álem qabyldaı bermeıdi. О́ıtkeni bul álem túrli-túrli pıǵyldaǵy adamdardyń barlyǵyna ortaq. Tek jylana berseń, tek shaǵymdana berseń unaıtyn, myna ómirdiń tek kóleńkeli jaǵyn ǵana kóre alatyn adamdardyń kópshiligi osynda.
Al jaqsylyq, qýanysh izdegen adam saıahatqa shyǵady, gúl otyrǵyzady, armandaryn júzege asyrady, qysqasy, qarapaıym ǵana áreket etedi. Nátıjesinde jetistikter men jaqsy kúnderge jetedi.
Al endi bul máseleniń bir jaǵy ǵana. Biraq, jeke ómirimizdegi qýanyshtarymyz ben jetistikterimiz ózin qorǵaýdy, suq kózden saqtaýdy suranyp-aq tur. Kez kelgen tabysqa qandaı beınetpen jetkeniń ózińe ǵana málim.
Áleýmettik jelilerde tili ashy, aıtyp tastaǵysh, jazyp tastaǵyshtar ǵana emes, suq kózdiler, ózgeniń qýanyshyna ortaqtasa almaıtyn neshe túrli nıet bar.
Qandaı qýanysh bolsa da jalaýlatpaı, ishteı shúkirshilik etip, ishteı táýbe dep otyratyn eldiń urpaǵymyz. Otbasymyzdaǵy jeke jetistikterimizdi jahanǵa jarııa etpek túgili, óz jaqyndarymyz da ishtarlyq tanytyp qalatynyn ata-babalarymyz: «Aǵaıyn bar bolsań kóre almaıdy, joq bolsań bere almaıdy» dep baıaǵyda-aq aıtyp ketken.
Al til-kózdiń bar ekeni qasıetti Quranda da aıtylǵan, ǵylym da dáleldegen.
Qurannyń bir aıatynda: «Áı, balam! Kórgen túsińdi óz baýyrlaryńa aıtýshy bolma! Olar saǵan bir qýlyq jasap júrmesin» («Júsip» súresi) deıdi. Bul bir paıǵambardyń ekinshi Paıǵambarǵa aıtyp otyrǵan saqtyǵy.
Dál osy «Júsip» súresinde Jaqyp Paıǵambar (a.s.) óz uldaryn Mysyrǵa jiberip jatqanda, olarǵa bir qaqpadan emes, birneshe qaqpaǵa bólinip kirýdi tapsyratyny bar. Onyń da astarynda sóz ben kóz jatyr. Al ardaqty Muhammed Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.): «Meniń úmbetimniń kópshiligi taǵdyr men qazadan keıin, kóbinese, kóz tıgennen qaıtys bolady», – deıdi.
Allanyń Elshisi (s.ǵ.s.) óz úrim-butaǵyn osylaısha qorǵap, úlken báleden, qaýip-qaterden saqtandyrady.
Munan artyq ne aıtýǵa bolady?!