Senbi, 2 aqpan 2013 6:28
2012 jylǵy 4 jeltoqsan Astana, Úkimet úıi
Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Magıstraldyq qubyr týraly» 2012 jylǵy 22 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 5-babynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalary bekitilsin.
2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Senbi, 2 aqpan 2013 6:28
2012 jylǵy 4 jeltoqsan Astana, Úkimet úıi
Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Magıstraldyq qubyr týraly» 2012 jylǵy 22 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 5-babynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalary bekitilsin.
2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri S. AHMETOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 4 jeltoqsandaǵy № 1542 qaýlysymen bekitilgen
Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný qaǵıdalary «Magıstraldyq qubyr týraly» 2012 jylǵy 22 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes ázirlengen jáne qoldanystaǵy, konservasııadaǵy jáne joıylatyn magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jáne olardyń obektileriniń menshik ıelerine, sondaı-aq taratylatyn magıstraldyq munaı qubyrlarynyń obektilerinde jumystardy júzege asyratyn menshik ıesi bolyp tabylmaıtyn operatorlarǵa, jeke jáne zańdy tulǵalarǵa magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný tártibin belgileıdi.
2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1)avarııa– ǵımarattardyń, qurylystardyń jáne (nemese) qaýipti óndiristik obektide qoldanylatyn tehnıkalyq qurylǵylardyń buzylýy, baqylanbaıtyn jarylys jáne (nemese) qaýipti zatardyń shyǵaryndylary;
2)avtomattandyrylǵan júıe –personaldan jáne onyń qyzmetin avtomattandyrý quraldary kesheninen turatyn, belgilengen baqylaý jáne basqarý fýnksııalaryn oryndaýdyń aqparattyq tehnologııasyn iske asyratyn júıe;
3)aǵymdaǵy jóndeý (jabdyq) – aýystyrýǵa jáne (nemese) jeke bólikterdi qalpyna keltirýge arnalǵan jabdyq pen qurylystardyń jumysqa qabilettiligin qamtamasyz etý nemese qalpyna keltirý úshin oryndalatyn jóndeý jumystary;
4)bólimshe –munaı qubyry basqarmasy; ortalyq óndiristik qyzmet kórsetý bazasy; bas munaı aıdaý stansııasy; munaı aıdaý stansııasy; avarııalyq qalpyna keltirý tirek pýnkti; avarııalyq qalpyna keltirý pýnkti; retteý zerthanasy men munaıdy tasymaldaý jáne magıstraldyq munaı qubyrlardy qaýipsiz paıdalaný úshin qajet basqa qyzmetter;
5)dıspetcherlik baılanys (arna) –munaı tasymaldaýdy uıymdastyrýshy jedel-tehnıkalyq personalǵa usynylatyn tańdaýly jáne toptyq qatty daýysty baılanys;
6) jedel-dıspetcherlik basqarý – munaıdy tasymaldaý úshin magıstraldyq qubyrdy paıdalanýdyń tehnologııalyq rejımderin ortalyqtandyrylǵan basqarý;
7) jóndeý – magıstraldyq munaı qubyrdyń jelilik bóliginiń jáne (nemese) onyń obektileriniń tolyq nemese ishinara paıdalaný resýrsynyń jaramdylyǵyn nemese jumysqa qabilettiligin qalpyna keltirý jónindegi is-sharalar (operasııalar) kesheni;
8)jóndeý (jabdyqty) – magıstraldyq munaı qubyry jabdyǵy men qurylystarynyń iske jaramdylyǵyn, jumysqa qabilettiligin, resýrsyn qalpyna keltirý boıynsha operasııalar kesheni;
9)kúrdeli jóndeý (jabdyqty) –jabdyq pen qurylystar resýrsynyń bazalyqty qosa alǵanda, onyń kez kelgen bóligin aýystyra nemese qalpyna keltire otyryp, iske jaramdylyǵyn qalpyna keltirý úshin nemesetolyq ne tolyqqa jaqyn qalpyna keltirý úshin oryndalatyn jóndeý jumystary;
10)qubyrishilik dıagnostıka –qubyrishilik dıagnostıkalyq snarıadtardy qoldana otyryp, munaı qubyrynyń aqaýlary týraly aqparat alýdy qamtamasyz etetin jumystar kesheni;
11)qubyrishilik dıagnostıkalyq snarıad (defektoskop) – munaıqubyrynyń qabyrǵalary men pisirý jikteriniń aqaýlary týraly derekterdi baqylaý jáne tirkeý quraldarymen jaraqtalǵan, qubyr ishimen aıdalatyn munaı aǵynymen jyljyp otyratyn qurylǵy;
12)operator – munaıdy magıstraldyq munaı qubyrmen tasymaldaýdy jáne (nemese) ony paıdalanýdy júzege asyratyn magıstraldyq munaı qubyrdyń menshik ıesi nemese magıstraldyq munaı qubyrǵa ózge de zańdy negizde ıelik etetin zańdy tulǵa ne olar ýákilettik bergen, operatorlyq qyzmetter kórsetetin uıym;
13)óndiristik-tehnologııalyq baılanys–magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný kezinde óndiris ishilik qyzmetti jáne tehnologııalyq prosesterdi basqarýǵa arnalǵan, vedomstvolyq baılanys jelisi boıynsha usynylatyn baılanys;
14)rezervýar parki – munaıdy qabyldaý, saqtaý jáne aıdaýdyń tehnologııalyq operasııalaryn oryndaýǵa arnalǵan ózara baılanysqan rezervýarlar kesheni;
15)magıstraldyq munaı qubyry – munaıdy qaýipsiz tasymaldaýdy qamtamasyz etetin jelilik bólikten jáne obektilerden turatyn, tehnıkalyq reglamentter men ulttyq standarttar talaptaryna sáıkes keletin biryńǵaı óndiristik-tehnologııalyq kesheni;
16) magıstraldyq munaı qubyrynyń jelilik bóligi – munaıdy tikeleı tasymaldaýdy júzege asyrylatyn jerasty, sýasty, jerbeti, jerústi munaı qubyrlary;
17) magıstraldyq munaı qubyryn joıý – magıstraldyq munaı qubyryn bólshekteý jáne (nemese) qaıta beıindeý jáne qorshaǵan ortany adamnyń ómiri men densaýlyǵy úshin qaýipsiz jáne odan ári paıdalaný úshin jaramdy kúıge keltirý jónindegi is-sharalar kesheni;
18) magıstraldyq munaı qubyrdy konservasııalaý – magıstraldyq munaı qubyrdy paıdalanýdan shyǵarý kezinde onyń jaramdy tehnıkalyq kúıde saqtalýyn qamtamasyz etý jónindegi is-sharalar kesheni;
19)magıstraldyq munaı qubyrynyń munaı aıdaý stansııasy – munaıdy magıstraldyq munaı qubyry arqyly qabyldaýǵa jáne aıdaýǵa arnalǵan qurylystar men qurylǵylar kesheni;
20)magıstraldyq munaı qubyryn jylytý pýnkti – magıstraldyq munaı qubyr arqyly aıdalatyn munaıdy jylytýdy qamtamasyz etetin qurylystar men jabdyqtar kesheni;
21)magıstraldyq munaı qubyrynyń obektisi –onyń qaýipsiz jáne senimdi paıdalanýyn qamtamasyz etetin munaı qubyrlardy, ǵımarattardy, negizgi jáne qosalqy jabdyqty, qondyrǵylar men basqa da qurylǵylaryn qamtıtyn tehnologııalyq kesheni (magıstraldyq munaı qubyrynyń bóligi);
22)magıstraldyq munaı qubyryn paıdalaný – magıstraldyq munaı qubyrlary obektileriniń úzilissiz, tıisti jáne tıimdi jumys isteýi úshin qajetti, onyń ishinde tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi, jóndeýdi, tehnıkalyq dıagnostıkalaýdy qyzmet jáne jedel-dıspetcherlik basqarýdy qosa alǵandaǵy qyzmet;
23)magıstraldyq munaı qubyrlarynyń senimdiligi –magıstraldyq munaı qubyrlarynyń berilgen rejımderge jáne paıdalaný, tehnıkalyq qyzmet kórsetý, jóndeý, saqtaý men tasymaldaý sharttaryna sáıkes keletin berilgen shekterde belgilengen paıdalaný kórsetkishteriniń ýaqyt mánisin saqtaı otyryp berilgen fýnksııalardy oryndaý qasıeti;
24)tehnıkalyq dıagnostıka –obektiniń tehnıkalyq jaı-kúıin anyqtaýdyń teorııasyn, ádisteri men quraldaryn qamtıtyn bilim salasy;
25)tehnıkalyq dıagnostıkalaý – magıstraldyq munaı qubyrdyń tehnıkalyq jaı-kúıin aıqyndaýǵa arnalǵan jumystar men uıymdastyrý-tehnıkalyq is-sharalar kesheni;
26)tehnıkalyq jaı-kúıi – jabdyq pen qurylystyń syrtqy ortanyń belgili jaǵdaıynda belgili ýaqytta obektiniń tehnıkalyq qujattamasynda belgilengen parametrler mánisimen sıpattalatyn jaı-kúıi;
27)tehnıkalyq jaı-kúıin baqylaý –jabdyq pen qurylys parametrleri mánisiniń tehnıkalyq qujattama talaptaryna sáıkestigin tekserý jáne osy negizde ýaqyttyń osy sátinde berilgen tehnıkalyq jaı-kúıiniń túrleriniń birin (tehnıkalyq jaı-kúı túrleri: iske jaramdy, jaramsyz, jumysqa qabileti bar, jumysqa qabiletsiz) anyqtaý;
28)tehnıkalyq jaı-kúıi boıynsha jóndeý (jabdyqtardy) – tehnıkalyq jaı-kúıi merzimdi túrde jáne normatıvtik qujattamada belgilengen kólemde baqylanatyn, al jumystardyń kólemi men jóndeýdi bastaý jabdyq pen qurylystardyń tehnıkalyq jaı-kúıimen anyqtalatyn jóndeý;
29)tehnıkalyq qyzmet kórsetý – magıstraldyq munaı qubyrynyń tehnıkalyq jaı-kúıin baqylaý, tazalaý, maılaý, retteý jáne magıstraldyq munaı qubyry obektileriniń jumysqa qabilettiligi men jaramdylyǵyn qoldaý boıynsha basqa operasııalar;
30)tehnologııalyq prosesti baqylaý – tehnologııalyq prosess sıpattamalarynyń, rejımderi men basqa da kórsetkishteriniń belgilengen talaptarǵa (normatıvterge)sáıkestigin tekserý.
2. Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný tártibi
1. Magıstraldyq munaı qubyrlaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetý, jóndeý jáne dıagnostıkalaý
3. Magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalaný boıynsha jumysty uıymdastyrýdy onyń menshik ıesi júzege asyrady.
4. Magıstraldyq munaı qubyrlary belgilengen tártipte jobalyq qujattamada kózdelgen barlyq qurylystardy jáne ózge de obektilerdi qabyldap alǵanǵa deıin magıstraldyq munaı qubyrlaryn paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
5. Munaı tasymaldaýdy jáne magıstraldyq munaı qubyrlaryn qaýipsiz paıdalanýdy qamtamasyz etý úshin myna óndiristik bólimsheler qurylady: munaı qubyry basqarmasy, jelilik óndiristik-dıspetcherlik stansııalar, munaı aıdaý stansııalary, avarııalyq qalpyna keltirý tirek pýnkteri, taldamalyq zerthanalar jáne basqa da qyzmetter, olardyń mindetterine mynalar jatady:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen jasalatyn munaı tasymaldaý boıynsha qyzmetterdi usyný jónindegi sharttardyń negizinde magıstraldyq munaı qubyrlary boıynsha munaıdy qabyldaý jáne ony tasymaldaý;
2) magıstraldyq qubyrǵa qabyldanǵan jáne sońǵy tasymaldaý pýnktine tapsyrylatyn munaı partııasynyń sanyn esepke alý jáne sapasyn tekserý;
3) merzimdi dıagnostıkalyq zertteýler júrgizý jáne magıstraldyq munaı qubyrlarynyń qurylystary men tehnologııalyq jabdyǵyna tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý júıesin uıymdastyrý arqyly magıstraldyq munaı qubyrlary men onyń obektileriniń senimdi jáne qaýipsiz paıdalanýyn qamtamasyz etý;
4) avarııalyq jaǵdaılardyń aldyn alý, bolýy múmkin avarııalar men onyń saldaryn joıý;
5) magıstraldyq munaı qubyrlaryn nemese onyń obektilerin tizimnen shyǵarý kezinde joıý.
6. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń nemese onyń obektilerine tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi jáne jóndeýdi uıymdastyrý júıesi ortalyqtandyrylǵan, obekti boıynsha, aralas bolýy múmkin.
7. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń qurylysyna arnalǵan jobalyq jáne atqarý qujattary, synaq aktileri, tehnıkalyq qyzmet kórsetýge arnalǵan jumys qujattamasy, sondaı-aq avarııalar men oqıǵalardy tekserý materıaldary magıstraldyq munaı qubyrlarynyń menshik ıelerinde ony jalpy paıdalaný merzimi barysynda saqtalýǵa tıis.
8. Magıstraldyq munaı qubyrlaryny nemese onyń obektilerin paıdalanýǵa jatatyn normatıvtik-tehnıkalyq jáne normatıvtik qujattama tikeleı óndiristik bólimshelerde saqtalýy qajet.
9. Munaı aıdaý stansııalary magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligine, quıý pýnktterine, munaıdy jylytý pýnktterine, obekti ishindegi qurylystarǵa (rezervýarlar, qysymdy syıymdylyqtar, qazandar jáne t.b.) júrgiziletin magıstraldyq munaı qubyrlarynyń paıdalanylatyn obektileri men qurylystaryna tehnıkalyq pasporttar toltyrylady. Magıstraldyq munaı qubyrlary obektileriniń jabdyǵy men qurylystarynyń tehnıkalyq pasporttary, jobalyq jáne atqarýshy qujattaryn saqtaý orny, paıdalaný tártibin ulttyq operator nemese zańdy tulǵa – magıstraldyq munaı qubyrynyń menshik ıesi (operatory) belgileıdi.
10. Magıstraldyq munaı qubyrlaryn úzdiksiz jáne qaýipsiz paıdalaný maqsatynda menshik ıesi, operator menshik ıesi emes bolyp tabylatyn, sondaı-aq magıstraldyq munaı qubyrlary obektilerinde jumysyn júzege asyrýshy jeke jáne zańdy tulǵalar munaı qubyrlarynda qysymdy jáne temperatýrany ólsheıtin quraldaryn:
1) ár jelilik ysyrmanyń eki jaǵynan;
2) sý kedergisinen ótetin aralyqtyń árbir jelisiniń eki jaǵynan jaǵadaǵy ysyrmaǵa deıin jáne odan keıin;
3) munaı aıdaý stansııalary aralaryndaǵy sońǵy aıdaý pýnktindegi qabyldaıtyn qubyr ysyrmasy janynda;
4) iske qosý jáne qabyldaý, sondaı-aq tazalaý jáne dıagnostıka jasaý quraldaryn ótkizý toraptarynyń eki jaǵyna;
5) munaı qubyryn munaıdy jylytý ornyna, munaıdy jylytý stansııasyna toraptardy qosqanǵa deıin jáne odan keıin;
6) munaı qubyrynyń boılyq beıininiń erekshe sıpatty núktelerinde ornatady.
Munaı qubyry men tazalaý jabdyǵynyń iske qosý jáne qabyldaý toraptary tazalaý jáne dıagnostıka quraldarynan ótý sıgnalızatorlarymen jabdyqtalady.
11. Munaı qubyrynda jelilik bekitý armatýrasyn ornalastyrý munaı qubyryn salý (qalpyna keltirý, keńeıtý, tehnıkalyq qaıta jaraqtaý, jetildirý, kúrdeli jóndeý) jobasynda belgilenedi jáne ol avarııa men isten shyǵý jaǵdaıynda shyǵyndardyń barynsha az bolýy úshin trassanyń beıinin eskerý kerek.
12. Bekitý armatýrasyna, tazalaý jáne dıagnostıka jasaý quraldaryn iske qosý jáne qabyldaý toraptaryna qyzmet kórsetýshi personaldyń erkin kirýi qamtamasyz etiledi jáne olar zaqymdanýdan jáne bógde adamdardyń basqarýynan qorǵalady.
13. Munaı qubyryna ornatylatyn bekitý armatýrasy iske jaramdy kúıde ustalady, tehnologııalyq shemalarǵa sáıkes tolyqtyrylady jáne nómirlenedi, bekitý qalyptaryn kórsetetin belgileri, ashyq jáne jabyq baǵyttaryn bildiretin jazbalary men siltegishter bolady.
14. Jelilik bekitý armatýrasyn ornalastyrý alańdary josparlanady, jer beti jáne jer asty sýlarynan qorǵalady, qorshalady. Alańdarǵa kólik quraldary úshin kirme joly qarastyrylady.
15. Bekitý armatýrasyn basqarý toraptaryna qyzmet kórsetýshi personaldyń kedergisiz kirýi qamtamasyz etiledi.
Bekitý armatýrasyn ashý jáne jabý boıynsha operasııalar dıspetcherdiń nusqaýy boıynsha júrgiziledi.
16. Munaı qubyryna aralyq munaı aıdaý stansııalaryn qosý oryndarynda munaı qubyryna tazalaý jáne dıagnostıka jasaý qurylǵylaryn ótkizý toraptary nemese tazalaý jáne dıagnostıka jasaý qurylǵylaryn iske qosý jáne qabyldaýdyń bólek jáne biriktirilgen toraptary ornatylady. Munaı qubyrynyń sońǵy ýchaskesinde, sondaı-aq munaı aıdaý stansııalaryna jalǵanǵan munaı qubyrlarynyń sońǵy ýchaskelerine tazalaý jáne dıagnostıka jasaý qurylǵylary ornatylady.
Toraptardyń qurastyrmasy munaı qubyrlarynda qoldanylatyn otandyq jáne sheteldik tazalaý qurylǵylary men qubyrishilik dıagnostıkalyq snarıadtardy paıdalanýǵa múmkindik berý jaǵdaıy bolǵan kezde jobalanady.
17. Torap qurastyrmasynyń turaqtylyǵy men beriktigi «ystyq» munaıdyń temperatýralyq rejımi áserinen tómendegideı qamtamasyz etiledi:
1) biriktirilgen toraptar – torap qurastyrmasyn ramalyq oramagıstraldyq munaı qubyrlaryn oraý, topyraqpen qysý jáne qubyrdy torapqa jaqyn ornatylǵan «qatty» tirekke «zákirdi» qurý esebinen;
2) jeke toraptar – topyraqpen qysý jáne qubyrdy torapqa jaqyn ornatylǵan «qatty» tirekke zákirdi qurý esebinen, toraptyń jer betindegi bóligi kólemin azaıtýmen, qubyrlardyń formasymen, «ystyq» munaıdyń iske qosý kamerasyna qysqa merzimdi áser etýimen.
18. Munaıdy magıstraldyq munaı qubyrlary arqyly tasymaldaýdy qamtamasyz etýge magıstraldy munaı qubyry boıynsha munaı tasymaldaýdy qamtamasyz etýge arnalǵan qondyrǵylar jáne jabdyqtar kesheni bolyp tabylatyn bas munaı aıdaý stansııalary qoldanylady.
19. Bas munaı aıdaý stansııalary tehnologııalyq qurylystarynyń quramyna kiredi: rezervýar parki, tirek sorǵy stansııasy, munaıdy esepke alý toraby, magıstraldyq sorǵy stansııasy, qysymdy retteý toraby nemese tirek jáne magıstraldyq sorǵy agregattaryndaǵy jıilikti-rettemeli elektrjetegi, laı ustaǵysh súzgiler, saqtandyrǵysh qurylǵylary bar toraptar, tehnologııalyq qubyrlar, sýmen jabdyqtaý, jylýmen jabdyqtaý, káriz, órt sóndirý, elektrmen jabdyqtaý, avtomatıka, telemehanıkalyq avtomattandyrý, baılanys júıeleri, elektrhımııalyq qorǵaý júıesi, munaıdy jylytý peshteri, esepke alý toraptary, óndiristik-turmystyq ǵımarattar men qurylystar. Rezervýar parkin eskermegende, aralyq munaı aıdaý stansııasynyń tehnologııalyq qurylystarynyń quramyna: magıstraldyq sorǵy stansııasy, laı ustaǵysh súzgiler, qysymdy retteý toraby, qysym tolqynyn tegisteý júıesi, sondaı-aq tehnologııalyq munaı qubyrlar kiredi.
20. Rezervýar parki bar munaı aıdaý stansııalaryna tikeleı áserli saqtandyrǵysh klapandary bar toraptar men rezervýar parki tehnologııalyq qubyrlaryn, sondaı-aq tirek jáne magıstraldyq sorǵy stansııalary arasynda ornatylǵan tehnologııalyq qubyrlar men jabdyqty shamadan tys qysymnan qorǵaýǵa arnalǵan atomatty ashylatyn ysyrma ornatylýy eskeriledi.
21. Saqtandyrý qurylǵylarynan munaıdy rezervýar parkine keri aıdaý jeke munaı qubyr boıynsha júzege asyrylady.
22. Munaı aıdaý stansııalarynyń jabdyǵy men júıeleriniń senimdiligi, qaýipsizdigi jáne paıdalaný tıimdiligi olardyń turaqty rejımimen; jabdyqtary men kommýnıkasııalaryn jaramdy jaı-kúıine ustap turýdy; jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıin únemi (nemese merzimdi) baqylaýmen; moraldyq jáne fızıkalyq turǵydan tozǵan jabdyqty jańǵyrtý nemese aýystyrýmen; isten shyǵýdyń aldyn alýmen qamtamasyz etedi.
23. Munaı aıdaý stansııalarynyń jabdyǵyn jedel (kezekshi) jáne paıdalaný-jóndeý personaly daıyndaýshylardyń usynymdary negizinde ázirlengen tehnologııalyq reglamentterdiń, nusqaýlyqtardyń, paıdalaný jónindegi nuqsaýlyqtardyń talaptaryna sáıkes júzege asyrady.
24. Qubyrlardyń parafındileýinen, sondaı-aq munaı qubyrlary boıynsha munaıdy aıdap quıýyna baılanysty energııanyń joǵalýynan saqtaý maqsatynda munaı jylytý pýnktteri paıdalanylady.
Munaıdy jylytý pýnktteri munaı aıdaý stansııalarynyń quramynda nemese derbes magıstraldyq munaı qubyrlarynyń obektileri bolýy múmkin. Munaı jylytý pýnktteri munaıdyń realogııalyq qasıetterin ózgertý maqsatynda magıstraldyq qubyrmen aıdalatyn munaıdy (munaı qospasyn) jylytýǵa arnalǵan .
25. Munaı jylytý pýnktteri obektileriniń quramy jáne qurylystar men jabdyqtyń tehnıkalyq sıpattamalary jobamen belgilenedi.
26. Munaıdy jylytý temperatýrasy men munaı jylytý pýnktteriniń rezervýarlaryndaǵy qajetti munaı qory qorshaǵan ortanyń eń tómengi temperatýrasynda kelesi munaı jylytý pýnktterine deıin aqqyshtyǵyn saqtaı otyryp aıdalatyn munaıdyń shyǵynyn óteýdi, sondaı-aq munaı qubyryn josparly toqtatqannan keıin iske qosý múmkindigin qamtamasyz etedi.
27. Qatqysh munaıdy tasymaldaý kezinde magıstraldyq munaı qubyrlarynyń úzilissiz, tıisti jáne tıimdi jumys isteýi maqsatynda shektelgen ýchaskelerdegi berilgen qysym resýrsynda (deńgeı aıyrmasynda) munaı qubyrynyń ótkizý qabiletin arttyrýǵa baǵyttalǵan týrbýlenttilikke qarsy qospalar qoldanylady.
28. Munaıdyń qatý temperatýrasyn tómendetý jáne onyń reologııalyq qasıetterin jaqsartý úshin depressorlyq qospalar qoldanylady.
Qatý temperatýrasynyń, parafın shógindileriniń, tuǵyrlyǵynyń jáne jyljýdyń shekti kerneýiniń tómendeýi depressorlyq qospa tıimdiligin baǵalaý ólshemderi bolyp tabylady.
29. Engiziletin qospa sany zerthanalyq jaǵdaılarda oryndalǵan reologııalyq zertteýlerdiń negizinde, sondaı-aq ónerkásiptik jaǵdaıdaǵy synamalaý nátıjeleri boıynsha anyqtalyp, munaı aıdaý stansııalary tehnologııalyq kartasynda kórsetiledi.
30. Munaıǵa qospany engizý mólsherleý sorǵylarmen júzege asyrylady.
Mólsherleý qurylǵy men qospalardy saqtaýǵa arnalǵan syıymdylyqtyń ornalasý aýmaǵy qorshalady jáne eskertý belgilerimen jabdyqtalady.
31. Depressorlyq qospalar quramyna kiretin parafınderdiń erý temperatýrasynan 5-10 0S joǵary tez qatatyn munaıǵa aralastyrylady.
32. Munaı aıdaý rejımi qospa men munaıdyń birkelki aralasýymen qamtamasyz etiledi.
33. Munaıdaǵy qospanyń shoǵyrlanýyn baqylaý munaı qubyrynan alynǵan synama boıynsha júzege asyrylady.
34. О́nimderdi aralastyrý, jylytý jáne belgili bir sapaǵa jetkizý boıynsha tehnologııalyq operasııalar úshin magıstraldyq munaı qubyrlaryn birqalypty tıeý, munaıdy eń joǵarǵy jáne maýsymdyq aýytqymaly tutynýyn óteý, avarııalyq jáne strategııalyq qordy jınaqtaý maqsatynda rezervýar parkteri paıdalanylady.
35. Rezervýar parkiniń tehnologııalyq jabdyqtary óziniń quramyna mynalardy qosady:
1) saqtandyratyn, tynystyq qaqpaqshalarmen (stasıonarlyq qaqpaqpen vertıkaldik bolat jumyr rezervýarlary); jeldetý keltequbyrlarmen (stasıonarlyq qaqpaqpen jáne pontonmen vertıkaldik bolat jumyr rezervýarlary, jyljymaly qaqpaqpen vertıkaldik bolat jumyr rezervýarlary); ottan saqtandyrǵyshtarmen; qabyldaý-úlestirý keltequbyrlarymen jáne olardyń qalpyna keltirýshi júıelerimen; saqpandarmen; synama iriktegishtermen; júzbeli qaqpaqty sý aǵyzǵyshtarmen (jyljymaly qaqpaqpen vertıkaldik bolat jumyr rezervýarlary), sıfondy shúmektermen; shógindini shaıý júıesimen; lıýktermen; deńgeı ólshegishtermen; baqylaý, sıgnal berý, qorǵaý aspaptarymen jabdyqtalǵan rezervýarlar;
2) rezervýar parkiniń obektilerinde tutanýdy anyqtaýǵa arnalǵan qurylǵy men órt sóndirý jabdyǵy;
3) rezervýarlardy oraıtyn munaı qubyrlary;
4) munaıdyń rezervýarǵa aǵýyn jáne rezervýardan aǵýyn toqtatatyn ysyrmalar;
5) osy rezervýar parkinde ornatylǵan jáne tehnologııalyq prosesterdi iske asyrý úshin paıdalanylatyn, energııamen jabdyqtaý qurylǵylary, qosalqy jáne basqa qurylǵylar.
36. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóliginiń obektilerine tehnıkalyq qyzmet kórsetý jelilik bóliginiń obektilerin jumysqa qabiletti jáne jaramdy jaı-kúıde ustaý jónindegi keshendi profılaktıkalyq jumystardy oryndaýǵa negizdeledi:
1) magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóliginiń jabdyqtary men qurylystaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi jáne aǵymdaǵy jóndeýdi;
2) munaı qubyrlarynyń ishki qýysyn tazartýdy qamtıdy.
Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóliginiń jabdyqtary men qurylystaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetý josparly profılaktıkalyq (saqtandyrý) is-sharasy bolyp tabylady jáne ózine onyń barlyq quramdas bólikterin tekserýdi, jabdyqtar men qurylystardyń jekelegen toraptaryn retteýdi, tazartýdy jáne maılaýdy, sondaı-aq synaý prosesinde anyqtalǵan usaq aqaýlardy joıýdy qosady.
37. Baıqaýlardyń merzimdiligi jumystardyń kólemine, munaı qubyry trassasynyń jer bederiniń kúrdeliligine, jyl mezgiline jáne jelilik bóliktiń qurylystary men jabdyqtarynyń tehnıkalyq jaı-kúıine baılanysty ázirlengen josparlar negizinde anyqtalady.
Jabdyqtaryn aǵymdaǵy jóndeý jelilik bóliktiń qurylystary jónindegi jumystardy únemi munaı qubyry basqarmalarynyń tıisti qyzmetteri ázirlegen jospar-kesteler boıynsha jyl boıy júrgiziledi.
38. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń ótkizý qabiletin qalpyna keltirý jáne qabyrǵalarynda shógindilerdiń jınaqtalýyn boldyrmaý, sondaı-aq munaı qubyrynyń ýchaskesin qubyrishilik tekserýge daıyndaý maqsatynda magıstraldyq munaı qubyrlarynyń qýysyn tazartý tazartýshy qurylǵylardy ótkizý arqyly júrgiziledi.
39. Munaıdy qotarý, qubyrishilik ınspeksııalar júrgizý josparlaryn jáne onyń qasıetterin eskere otyryp, munaı qubyrlaryn tazartý jónindegi jumystardyń jyldyq josparlary jasalady jáne bekitiledi.
40. Beriktikke jáne sańylaýsyzdyqqa synaý paıdalanylatyn munaı qubyrynyń nemese onyń ýchaskeleriniń jumys qabilettiligin rastaý quraly bolyp tabylady jáne mynadaı jaǵdaılarda júrgiziledi:
1) eger olar qubyrishilik dıagnostıkaǵa ushyramasa;
2) paıdalanýdan 3 jyl jáne odan artyq merzimge munaıdan bosatylmaǵan munaı qubyrlaryn iske qosýdyń aldynda;
3) paıdalanýdan 1 jyl jáne odan artyq merzimde munaıdan bosatýsyz munaı qubyrlaryn iske qosýdyń aldynda júrgiziledi.
41. Árbir avarııalyq qalpyna keltirý pýnktinde avarııalyq qalpyna keltirý pýnktterine bekitilgen munaı qubyrynyń ýchaskesine tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne ony aǵymdaǵy jóndeý jumystary jónindegi jumystardy esepke alý jýrnaly júrgiziledi.
42. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligin paıdalanatyn qyzmetter mynadaı tehnıkalyq qujattamany ázirleıdi jáne paıdalanady:
1) munaı qubyrynyń jelilik bóligin, jelilik qaraýshylardyń úıleri men basqa da ǵımarattardy jáne (nemese) qurylystardy ornalastyrý jáne paıdalaný úshin qajetti jer ýchaskelerine quqyq belgileıtin jáne sáıkestendirý qujattarynyń kóshirmeleri;
2) qyzmet kórsetý trassasynyń josparlary, beıinderi;
3) yqtımal avarııalardy joıý josparlary;
4) jergilikti jerdiń ahýaldyq jospary bar magıstraldyq munaı qubyrlarynyń qyzmet kórsetý ýchaskesiniń shemalary (ózender men saılar arqyly ótetin joldar, trassa boıyndaǵy joldar jáne jer betindegi kommýnıkasııalar, avtomobıl jáne temir joldar, qubyrlardyń avarııalyq qory saqtalatyn jerler, elektrhımııalyq qorǵaný obektileri men quraldarynyń ornalasqan jerleri, tehnıkalyq dálizdiń kommýnıkasııalary, jaqyn ornalasqan eldi mekender);
5) munaı qubyryna, sý asty jáne áýe ótkelderine tehnıkalyq pasporttar;
6) negizigi jabdyqtyń jáne qysymymen jumys isteıtin ydystardyń pasporttary;
7) óndirýshiniń arnaıy jáne avarııalyq tehnıkaǵa pasporttary men nusqaýlyqtary;
8) munaı qubyry trassasynyń topografııalyq túsirilgen materıaldary;
9) josparly-saqtandyrý jóndeý kesteleri;
10) qyzmet kórsetetin personalǵa arnalǵan laýazymdyq nusqaýlyqtar jáne mamandyq boıynsha nusqaýlyqtar;
11) tehnıkalyq dáliz obektilerine qyzmet kórsetýge arnalǵan shart (nemese nusqaýlyq);
12) magıstraldyq munaı qubyrlarynyń paıdalaný jónindegi tehnıkalyq qujattama.
43. Magıstraldyq munaı qubyryna tehnıkalyq qyzmet kórsetý nátıjeleleri boıynsha barlyq ózgerister tehnologııalyq shemaǵa engiziledi jáne qyzmet kórsetetin personaldyń nazaryna jetkiziledi.
44. Magıstraldyq munaı qubyrynyń tehnologııalyq jabdyqtaryna, júıelerine jáne qurylǵylaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý jumystarynyń merzimi men kezeńdiligi tehnıkalyq jaı-kúıine baılanysty óndirýshi-zaýyttyń tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný nusqaýynyń talaptaryna sáıkes belgilenedi.
45. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligi men obektilerine dıagnostıkalaý magıstraldyq munaı qubyrlarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, senimdiligin ustaý, isten shyǵýynyń aldyn alý, is júzindegi tehnıkalyq jaı-kúıin anyqtaý, olardy odan ári jobalyq tehnologııalyq rejımderde paıdalaný múmkindigin anyqtaý, aqaýlar sany men úlgilerin anyqtaý, olardy naqty jerlendirý jáne qaýipsiz paıdalanýdy qamtamasyz etý maqsatynda jóndeýdiń neǵurlym tıimdi ádisterin tańdaý, shekti ruqsat etilgen jumys qysymyn esepteý, paıdalaný prosesinde magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligi men obektilerdi paıdalaný merzimin uzartý yqtımaldylyǵyn anyqtaý úshin júrgiziledi.
46. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligi men obektilerine dıagnostıkalaý dıagnostıkalyq aspaby bar attestattalǵan uıymdary, sondaı-aq «Qaýipti óndiristik obektilerdegi ónerkásiptik qaýipsizdik týraly» 2002 jylǵy 3 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes ónerkásiptik qaýipsizdik máseleleri boıynsha qaýipti óndiristik obektiler qyzmetkerleriniń kásibı daıyndyǵyn, qaıtadan daıarlaýdan, biliktilikti arttyrýdan ótkenin rastaıtyn kýáligi bar mamandar júzege asyrady.
47. Dıagnostıkalaý kezinde qoldanylatyn ólsheý quraldary retinde mynadaı sharalar qoldanylady:
1) dıagnostıka quraldary tekseriledi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ólshem birlikterin qamtamasyz etýdiń memlekettik júıesiniń tizilimine engiziledi;
2) «SI» halyqaralyq birlikter júıesiniń ólshem birlikterinde nemese «SI» júıesine kirmeıtin, biraq tehnıkalyq retteý salasyndaǵy memlekettik retteýdi júzege asyratyn ýákiletti organnyń sheshimimen Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda qoldanýǵa ruqsat berilgen ólshem birlikterinde dıagnostıka quraldary bólinedi (ólshem aqparaty shkalasynyń, beınelenýiniń jáne t.b. bolýy);
3) úlgini bekitý nemese metrologııalyq attestattaý týraly sertıfıkattarmen, tekserý týraly qoldanystaǵy kýáliktermen, tekserý ádistemesimen, óndirýshi-zaýyt kózdegen qujat jınaǵymen, memlekettik jáne orys tilderindegi paıdalaný qujattamasymen tolyqtyrylady.
48. Magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligin dıagnostıkalaý mynalardy qamtıdy:
1) munaı qubyrynyń qubyrishilik dıagnostıkasyn;
2) buzbaıtyn baqylaý ádisterin qoldana otyryp, munaı qubyr ýchaskeleriniń syrtqy aqaýlyq tekserýin;
3) oqshaýlaýshy jabyndardyń jaı-kúıin jáne elektrhımııalyq qorǵaý júıesi quraldarynyń jumys tıimdiligin baǵalaýdy.
49. Dıagnostıkalaý merzimdilik normalaryn esepke ala otyryp, josparly negizde júrgiziledi.
Dıagnostıkalaý nátıjeleriniń negizinde munaı qubyrlarynyń buzylýynyń aldyn alý jónindegi birinshi kezektegi is-sharalar, sondaı-aq magıstraldyq munaı qubyrlarynyń jelilik bóligin jóndeý jumystarynyń merzimderi men kólemderi josparlanady.
50. Munaı aıdaý stansııasy jabdyǵynyń senimdiligi men qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda dıagnostıka jasaý kezinde mynadaı mindetter qoıylady:
1) jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıin anyqtaý, onyń ishinde aqaýlardy (isten shyǵýlardy) tabý men jikteý, olardyń damýyn boljaý;
2) qaldyq resýrsty anyqtaý jáne jabdyqty paıdalaný merzimin uzartý;
3) jóndeý merzimderi men kólemderin, jabdyqty aýystyrý nemese jańǵyrtý qajettiligin anyqtaý.
51. Dıagnostıkalaýǵa jatatyn jabdyqtar nomenklatýrasyn tıisti bólimshe anyqtaıdy.
Jańa jáne jańǵyrtylǵan munaı aıdaý stansııalaryn jobalaý kezinde negizgi jáne kómekshi jabdyqtardy dıagnostıkalyq baqylaýynyń avtomattandyrylǵan júıeleri kózdeledi.
52. Jabdyqtyń is júzindegi tehnıkalyq jaı-kúıin anyqtaý onyń ruqsat etilgen parametrleriniń aǵymdaǵy mánderine jáne negizgi mánderge sáıkestigin tekserý jáne salystyrý negizinde júrgiziledi.
Jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıin baǵalaýǵa qajetti parametrlerdiń ruqsat etilgen mánderi, sondaı-aq senimdiliktiń is júzindegi kórsetkishteri, iske qosýlar men buryn oryndalǵan dıagnostıkalyq jáne jóndeý jumystary nátıjeleriniń sanyn esepke ala otyryp, belgilengen josparly baqylaý júrgizý merzimdiligi tehnıkalyq qujattamalarǵa sáıkes anyqtalady.
Baqylanatyn parametrlerdiń negizgi mánderi dıagnostıka boıynsha jumysty bastaýǵa deıin, sondaı-aq jańa nemese jóndelgen jabdyqty paıdalanýǵa engizýden, sondaı-aq baqylanatyn parametrlerdi ózgertken torapty nemese bólshekti aýystyrǵannan keıin anyqtalady.
53. Munaı aıdaý stansııalarynyń jabdyǵyna dıagnostıkalaý sheńberinde tehnıkalyq jaı-kúıge jedel, josparly jáne jospardan tys dıagnostıka júrgiziledi.
Jedel (úzdiksiz) dıagnostıkalaý – tehnıkalyq jaı-kúıdi baqylaý baqylanatyn parametrler týraly aqparattyń turaqty túsýi kezinde únemi bolady.
Jedel dıagnostıkalaý kólemine normatıvtik qujattamaǵa sáıkes kestege saı júrgiziletin munaı aıdaý stansııalarynyń obektilerin tehnıkalyq tekserý kiredi.
Josparly (merzimdi) dıagnostıkalaý – jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıin baǵalaýǵa, onyń jumys qabiletin boljaýǵa múmkindik beretin parametrler boıynsha munaı aıdaý stansııalary jabdyǵynyń is júzindegi tehnıkalyq jaı-kúıin baqylaý.
Jospardan tys dıagnostıkalaý – turaqty baqylanatyn parametrlerdiń mánderi kenet ózgergen jaǵdaıda, sondaı-aq, eger jedel baqylaý nátıjeleri boıynsha aqaýdyń yqtımal damýy týraly sheshim shyǵarylǵan jaǵdaıda júrgiziletin munaı aıdaý stansııalary jabdyǵynyń tehnıkalyq jaı-kúıin baqylaý.
54. Jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıin dıagnostıkalaý men onyń ózgerý sebepterin taldaý júrgizýge qajetti aqparat kózi mynadaı: paıdalaný parametrleri, isten shyǵýlar men iske qosýlar; josparlar men dıagnostıkalaý jáne jóndeý júrgizý nátıjeleri derekqory bolyp tabylady.
55. Tehnıkalyq dıagnostıkalaý nátıjeleri boıynsha jabdyqtyń tehnıkalyq jaı-kúıi týraly qorytyndy beriledi.
56. Tehnıkalyq jaı-kúıdi baǵalaý kezinde paıdalanylǵan parametrler, sondaı-aq resýrsty dıagnostıkalaý men boljaý nátıjeleri birtektes jabdyqty paıdalaný ýaqyty ishinde magıstraldyq munaı qubyrlarynyń avtomattandyrylǵan baqylaý jáne basqarý júıesiniń derekqorynda saqtalady.
57. Sorǵy agregattarynyń jumys qabiletin baqylaý parametrlik jáne diril-akýstıkalyq ólshemder boıynsha dıagnostıkalaý kezinde júzege asyrylady.
58. Magıstraldyq jáne tirek asty sorǵy agregattaryn parametrlik dıagnostıkalaý mynadaı baqylanatyn parametrler boıynsha olardyń tehnıkalyq jaı-kúıin mindetti baǵalaýdy: aryn boıynsha; tutyný qýaty jáne sorǵynyń paıdaly áreket koeffısıenti boıynsha; qysym boıynsha; maıdyń, stator ózeginiń, rotor baılaýynyń jáne statordyń, moıyntirekterdiń, salqyndatqysh ortanyń temperatýrasy boıynsha qamtamasyz etýi tıis.
59. Parametrlik dıagnostıkalaý negizinde osy parametrlerdiń nasharlaýyn týǵyzatyn sebepter, sorǵynyń aryndyq jáne energetıkalyq sıpattamasyn jaqsartý jáne qalpyna keltirý jónindegi is-sharalardy ázirleý men iske asyrý anyqtalady, atqarymǵa qaraı olardyń ózgerý úrdisi anyqtalady.
60. Dirildi dıagnostıkalyq baqylaý men sorǵy agregatynyń jalpy tehnıkalyq jaı-kúıin baǵalaý mynadaı ólshemder boıynsha júrgiziledi:
1) dirildiń ruqsat etilgen deńgeıi boıynsha;
2) negizgi sıpattamaǵa qatysty dirildiń ózgerý jyldamdyǵy boıynsha;
3) spektraldyq sıpattamalar boıynsha.
61. Diril parametrlerleri boıynsha sorǵy agregatynyń jumys isteý qabiletin baǵalaý jedel, josparly jáne jospardan tys dirildi baqylaý nátıjeleri boıynsha oryndalady.
62. Jedel baqylaý kezinde diril shamasy týraly aqparatty qolmen, avtomattandyrylǵan nemese aralas tirkeý múmkindigimen qazirgi ýaqyt sátindegi jáne dınamıkadaǵy sorǵy agregatynyń diril deńgeıin turaqty baqylaý oryndalady.
63. Josparly dirildi dıagnostıkalyq baqylaý kezinde sorǵy agregatynyń is júzindegi tehnıkalyq jaı-kúıi baǵalanady, jóndeýge deıingi nemese kelesi dirildi dıagnostıkalyq baqylaýǵa deıingi ýaqytty anyqtaı otyryp, onyń jumys qabileti boljanady, jóndeý kólemi men túri, jóndeý sapasy naqtylanady.
64. Qosalqy sorǵylardy jospardan tys dirildi dıagnostıkalyq baqylaý kezinde tekserý ýaqytynda anyqtalǵan bógde shýlar paıda bolǵan jaǵdaıda júrgiziledi.
65. Sorǵy agregattarynyń bilikteri normatıvtik qujattamaǵa sáıkes atqarymdardy jáne iske qosýlar sanyn esepke ala otyryp, kiris jáne josparly aqaýlyq baqylaýǵa jatady.
66. Bekitpe armatýrasynyń tehnıkalyq jaı-kúıin baǵalaýǵa qoldanylatyn ádister men quraldar mynalardy qamtamasyz etedi:
1) syrtqy jáne ishki germetıkalyqty baqylaý;
2) korpýs materıalynda, dánekerleý jikterinde, shtok nyǵyzdaǵyshyndaǵy aqaýlardy anyqtaý;
3) redýktordyń, elektr jetektiń, iske qosý jáne toqtatý apparatýrasynyń, ushtyq jáne sáttik ajyratqyshtardyń jumys qabiletin baqylaý.
67. Tehnologııalyq munaı qubyrlarynyń is júzindegi tehnıkalyq jaı-kúıin anyqtaý úshin tekserý, synaq (josparly baqylaý sheńberinde) júrgiziledi.
68. Paıdalanýdyń belgilengen merzimin (belgilengen resýrs) ótegen munaı aıdaý stansııalary jabdyǵy ony odan ári paıdalaný nemese esepten shyǵarý múmkindigi men talaptaryn anyqtaý maqsatynda tehnıkalyq kýálandyrýǵa jatady.
69. Munaı aıdaý stansııalarynyń jabdyǵyna tehnıkalyq qyzmet kórsetý men jóndeý kólemi jáne merzimdiligi qosymsha paıdalaný merzimi ishinde tehnıkalyq kýálandyrý nátıjeleri boıynsha belgilenedi.
70. Rezervýarlardy dıagnostıkalaý óndirýshi-zaýyttyń tehnıkalyq qujattamalaryna sáıkes júrgiziledi.
71. Ishinara dıagnostıkalaý rezervýarlardy paıdalanýdan shyǵarmaı júrgiziledi, tolyq – rezervýarlardy paıdalanýdan shyǵarýdan, olardy bosatýdan, tazartýdan jáne gazsyzdandyrýdan keıin júrgiziledi.
72. Rezervýarlardy dıagnostıkalaý negizinde rezervýar parkiniń senimdi paıdalanýdy qamtamasyz etý múmkindigin esepke ala otyryp rezervýarlardy jóndeý (onyń ishinde kúrdeli jóndeý) kestesi jasalady.
73. Rezervýardyń jekelegen elementterin nemese rezervýardyń barlyǵyn jaramsyz etý tolyq dıagn