«Helsınkı +40» – EQYU bedeliniń belesi

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qaırat Mámı Túrkııanyń Ystambul qalasynda ótip jatqan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń 22-shi sessııasyna qatysty.

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qaırat Mámı Túrkııanyń Ystambul qalasynda ótip jatqan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń 22-shi sessııasyna qatysty.

Bes kúnge josparlanǵan kezek­ti sessııa ótken senbide bastalǵan bo­latyn. Oǵan álemniń 60-qa jýyq elinen delegasııa qatysýda. Sessııada negizinen Eýrazııa jáne Eýro-Atlantıka keńistigindegi qaýipsizdik, adam quqyqtary men damýdyń kókeıkesti máseleleri talqylandy.

Sessııa saltanatty túrde ashyl­­mas buryn sol kúni Tu­raq­ty komıssııanyń otyrysy bolyp ótti. Onda uıymnyń ke­ler jylǵa josparlanǵan bıýd­­jeti bekitilip, sessııada qara­latyn negizgi máseleler tizimi talqylandy. Onda sóz sóılegen Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń Bas hatshysy Spenser Olıver atalǵan uıym bedeliniń artyp ke­le jatqandyǵyn atap kórsetti.

«Bul jıyn álemniń túk­pir-túkpirinen júzdegen par­la­mentarıılerdiń basyn qosyp otyr.

Biz ekonomıkalyq daǵdarys, túrli qaqtyǵystarǵa qatysty mańyzdy máselelerdi sheshýde pikirtalas negizinde sheshimin tabýǵa yqpal etemiz», deı kele, Bas hatshy sharany joǵary deńgeıde  uıymdastyrǵany úshin Túrkııa Parlamentine alǵysyn bildirdi.

Bıylǵy, ıaǵnı 22-shi ses­sııa­nyń basty taqyryby –Helsınkı qorytyndy aktisiniń 2015 jylǵy 40 jyldyq mereıtoıyna oraı EQYU-ny nyǵaıtý maqsattaryna qol jetkizýdi kózdeıtin «Helsınkı +40» bas­tamasy bolatyn. Osy taqyrypta plenarlyq sessııada baıandama jasaǵan Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Q.Mámı óz sózinde 40 jylǵa jýyq ýaqyt ótkennen keıin de Helsınkı qorytyndy aktisiniń mańyzy joıylmaǵanyn jáne álemdik ári aımaqtyq saıasattyń damýyna oń áserin tıgizip kele jatqanyn atap ótti.

Qazaqstannyń piki­rin­she, EQYU Sam­mıtiniń Asta­na dek­la­­­r­a­sııa­syndaǵy Eýro-Atlan­tıka­lyq jáne Eýrazııalyq qoǵam­das­tyqtyń biryńǵaı jáne bólinbes qaýipsizdigin qa­lyp­tastyrý jónindegi jumystardy iske asyrý «Helsınkı +40-tyń» basty tu­ǵyryna aınalýy tıis.

Q.Mámı túrli aımaqtyq uıym­dar­dyń Eýrazııa keńistigindegi qaýip­sizdik máselelerin ynty­maq­pen jáne kelisip sheshe alatyn tuǵyrnama qurý týraly Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasyna basa nazar aýdardy.

Aýǵanstan aýmaǵynan taraıtyn transulttyq qaýipter, sybaılas jemqorlyqpen kúres, kóshi-qondy basqarý, kólik salasy, sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný jáne qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigi EQYU-nyń erekshe nazarynda bola berýi tıis, dep atap ótti Tóraǵa. Q.Mámı, sondaı-aq, EQYU-nyń ekinshi ólshemi turǵysynda Eýropa, Azııa jáne Tynyq muhıty elderiniń arasyndaǵy yntymaqtastyqty maqsat etetin Qazaqstannyń bastamasymen dúnıege kelgen «Jasyl kópir» áriptestik baǵdarlamasyna toqtaldy.

Senat Tóraǵasy odan ári saılaý­dy baıqaý­shy­lar mıssııalarynyń shynaıylyǵyn qam­ta­masyz etetin biryńǵaı úlgi-qalyptar men ádis­temelerin ázirleý qajettigi týraly da pikir bildirdi.

Sózin qorytyndylaı kelip, Q.Má­mı EQYU keńistigindegi qaýip­sizdiktiń negizgi qateri aımaq mem­leketteri arasyndaǵy senim daǵ­darysy ekenin atap ótti. Saıası erik-jiger men senimdi nyǵaıtý ortaq mıssııa bolýy tıis, dedi Tóraǵa.

Eýropadaǵy qaýipsizdik já­ne yntymaqtastyq uıymy Parla­menttik Assambleıasynyń Ystam­buldaǵy sessııasy aıasynda Qazaq­stan Parlamenti Senatynyń Tór­aǵa­sy Túrkııanyń Uly Ult­tyq Májilisiniń Tóraǵasy Jemıl Chechekpen, Chernogorııa Skýpshınasynyń Tóraǵasy Ranko Krıvokapıchmen jáne EQYU PA-nyń Ortalyq Azııa boıynsha Arnaýly ókili jáne Fransııa Ulttyq Jınalysynyń depýtaty Terrı Marıanımen ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Kezdesýler ba­ry­synda parlamentaralyq yn­ty­­maq­tastyq, onyń ishinde EQYU Parlamenttik Assambleıasy aıasyn­daǵy ózara is-qımyl máseleleri talqylandy.

3 shildege deıin jalǵasatyn EQYU PA-nyń Ystambul ses­sııa­syndaǵy jumystaryna qazaq­standyq parlamentshiler qatysyp jatyr. Delegasııa quramynda senatorlar Ikram Adyrbekov, Rashıt Ahmetov, Ádil Ahmetov, sondaı-aq, Májilis depýtattary Máýlen Áshimbaev, Qýanysh Sultanov jáne Svetlana Bychkova bar.

Esterińizge sala ketsek, Eý­ro­padaǵy qaýipsizdik já­ne yn­ty­maqtastyq uıymy Par­la­ment­tik Assambleıasynyń byltyrǵy 21-shi sessııasy Monakoda ótken bolatyn. Al kelesi jyly Ázerbaıjan astanasy – Bakýda ótkiziledi dep jos­parlanýda. Al odan ári 2015 jy­ly Eýropadaǵy qaýipsizdik já­ne yntymaqtastyq uıymyn ny­ǵaıtýǵa sep bolǵan tarıhı qujat – Helsınkı konvensııasynyń 40 jyldyǵyna oraı Helsınkı qa­lasynda qorytyndy jıyn ótpek. Bul EQYU-nyń deńgeıindegi aıtýly shara bolmaq. Bıylǵy sessııanyń basty taqyryby «Helsınkı +40» bolýynyń mańyzy da osynda. So­ǵan oraı, 22-shi sessııa uıym úshin ba­rynsha mańyzdy halyqaralyq máselelerdi talqylap, birqatar qa­rar qabyldady.

Dınara BITIKOVA,

«Egemen Qazaqstan».

ASTANA–YSTAMBUL–ASTANA.