Alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetýmen eldi mekenderdiń qajettilikterin qamtamasyz etýde shyn mánisinde áleýetti múmkindigi mol mamandyq – medbıke mamandyǵy. Búgingi kúni joǵary bilimdi medbıkelerdi daıyndaý – densaýlyq saqtaý salasynyń ózekti de mańyzdy máseleleriniń biri bolyp tabylady. Eńbek naryǵy, jalpy alǵanda, medbıkelik isinde – oılaý, uıymdastyrýshylyq qabileti joǵary, áleýmettik jáne kásiptik belsendi, mobıldi jáne básekege qabiletti mamandardy qajet etedi. Degenmen, osy sala kadrlaryn josparlaý – áli sheshimin tappaǵan isterdiń biri. Sonymen qatar, qazirgi kezdegi otandyq bilim berý júıesinde medbıkelik isi menedjerleriniń joqtyǵy mańyzdy másele bolyp otyr.
Arnaıy pedagogıkalyq daıyndyǵy bar, joǵary bilimdi medbıkelerdiń joqtyǵy da mańyzdy másele kúıinde qalýda. Medbıkelerge bilim berýge joǵary dárigerlik bilimi bar mamandar tartylýy tıis. Olar joǵary satyly medbıkelik bilim bolyp tabylatyn arnaıy daıarlyqtan ótse, birinshiden, medbıke isiniń kásiptik dárejesi men tanymaldyǵy keńeıtiledi, ekinshiden, dárigerlik jáne medbıkelik qyzmettiń naqty bólinýi qarastyrylady. Elimizdegi medbıke daıyndaýdaǵy máselelerdi eskere otyryp, 2011-2015 jyldardaǵy densaýlyq saqtaýdy damytýda «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy erejelerine sáıkes, olardy joǵary medbıkelik bilim alǵanǵa deıin, úsh deńgeıli júıeni qamtıtyn úzdiksiz bilim berý júıesimen oqytý kerek.
Birinshi deńgeı – mamandardy daıarlaý kolledjde júzege asady. Onda jalpy oqý merzimi qamtıtyn úsh saty qarastyrylady. Alǵashqy saty – naýqastarǵa qaraıtyn medbıkeler – dıplomy bar medbıkelerdiń qaramaǵynda tájirıbe jınaýy tıis. Olar naýqasqa medısınalyq kútim jasaıdy, jeńil baqylaýlardy oryndaıdy. Ekinshi saty – medbıkelerdi jalpy tájirıbede daıarlaý, ol emdeý-profılaktıkalyq qaýymdastyqqa baǵyttalǵan medısınalyq bilimniń bazalyq júıesine kiredi. Úshinshi saty – densaýlyq saqtaý isiniń ártúrli salalarynda jumys isteýge mamandandyrylǵan, aýmaqtyq erekshelikterin esepteı otyryp jáne bilim berý mekemeleriniń tapsyrysy boıynsha medbıkelerdi daıarlaý altynshy semestrde júzege asyrylady. Atalǵan saty joǵary medbıkelik bilim alýǵa jáne ekinshi, úshinshi satydaǵy akademııalyq dárejelerdi ıemdenýge, medbıkelik bilim alýdy odan ári jalǵastyrýǵa zor múmkindik beredi. Bul mamandarǵa medısınalyq kómek kórsetýde úlken ról atqarady, olardyń qyzmetteri mamandandyrylyp, buryn tek qana dárigerler atqaryp júrgen tapsyrmalardy oryndaıdy, sondaı-aq, naýqastyń jaǵdaıyna qatysty júrgizilip jatqan emdeý úderisiniń úlgisine aralasa alady, óziniń kásiptik deńgeıinde sheshim qabyldaı alady, medbıkelik qorytyndy (dıagnoz) shyǵara alady, tıesili taǵaıyndaýlar jasaı alady, t.b.
Ekinshi deńgeı – joǵary medbıkelik bilim – medbıke isiniń bakalavry (tórt jyldyq oqý merzimi), ıaǵnı medbıke isi boıynsha bas dárigerdiń orynbasary qyzmetin atqara alatyn, FAP meńgerýshilerdi, oqytýshylardy, emdeý-profılaktıkalyq bólimderdiń jáne medısınalyq kolledjderdiń ártúrli qurylymdyq bólimshelerin basqara alatyn medbıke isiniń menedjerlerin daıarlaý. Bul deńgeıde bilim alýǵa jalpy orta bilim berý mektepteri men medısınalyq kolledj túlekteri túse alady. Joǵary bilimdi medbıkelerdi daıarlaý joǵary oqý oryndarynda iske asyrylady (Akademııa, ınstıtýt).
JOO-dan keıingi úsh deńgeıli bilimge sáıkes, olar da magıstratýra jáne doktorantýrada oqý jalǵastyra alady. Osy deńgeılerdi támamdaǵan mamandar medbıke isi aıasynda ǵylymı-zertteý jáne uıymdastyrýshylyq isimen aınalysýyna bolady. Atalǵan medbıke isine maman daıarlaý úlgisi densaýlyq saqtaý aıasyndaǵy kóptegen áleýmettik-ekonomıkalyq tapsyrmalardyń sheshilýine jol beredi jáne mynadaı alǵysharttar aldan shyǵady:
– jańa tehnologııalardy ıgergen, alǵashqy mamandandyrylǵan medıko-sanıtarlyq kómek kórsetýde ózindik sheshim qabyldaı alatyn medbıke mamandary;
– qoǵamdyq densaýlyq saqtaý uıymdastyrýshylary, menedjerler, medbıke isin jetik meńgergender;
– jańa urpaq mamandary, medbıke isi aıasyndaǵy oqytýshylyq jáne ǵylymı-zertteý isine negizdelgen joǵary bilimdi medbıkeler.
Atalǵan úlgi búginde mártebesi tómen sanalatyn medbıke mamandyǵynyń dárejesin kóterer edi. О́ıtkeni, jıyrma birinshi ǵasyr jetkinshekteri tómen jalaqyly, bolashaǵy joq, mansaptyq ósimi joq mamandyqty tańdaýy ekitalaı. Atalǵan úlgi bu