Qazaq halqynyń tarıhyndaǵy tar jol, taıǵaq keshýli kúrdeli kezeńderdi, taǵdyrsheshti sátterdi – asharshylyq, saıası qýǵyn-súrgin, kolhozdastyrý, kámpeske, soǵys, tyń ıgerý jyldaryndaǵy ana tarıhy, analardyń kóz jasymen jazylǵan tarıhty aqyndardyń analaryna arnaǵan jyrlarymen, sol analardyń taǵdyry arqyly ashyp kórsetkimiz keledi. Ana qushaǵy, Ana sheshimi, Ana qurbandyǵy. Bizdi búgingi kúnge jetkizgen de sol analar. Qazaq poezııasyndaǵy ana jaıly eń úzdik jyrlardy, sol jyrlarǵa keıipker bolǵan analar taǵdyryn qabyl alyńyzdar. Solardyń biri Ábish Kekilbaevtyń anasy – Aısáýle ana.
Biz keıde ananyń qasıetin, ananyń qadirin, tipti onyń úıdegi ornyn oshaqtyń mańaıynan ozdyra almaı jatatynymyz ótirik emes. Qaýqary qaıtyp, qarymy talǵan qart keıýanany qadirsiz kisideı qalqaıtyp qoıatynymyz bar. Eń aýyry, bul qarym-qatynastan «endi budan bylaı seni biz baǵyp-qaǵamyz, asyraýshyń bizbiz, bizdiń qolymyzda turasyń» degen pasyqtaý sýyq mindet baıqalsa qıyn. Baıqalyp ta jatady... Sondaıda abyz Ábishtiń, kemeńger Ábishtiń, keń Ábishtiń myna bir jalǵyz ǵana sózi janyńa shıpa bola salady.
Birde jazýshy Ábish Kekilbaevtan fransýzdyń jýrnalısi «sizdiń qolyńyzda anańyz bar eken ǵoı» dep surapty. Sol kezde Ábekeń «joq, meniń qolymda anam emes, men anamnyń qolynda turamyn» degen eken. Árbir perzent Ábishteı bolsa, qane?! Jalpy, ananyń qundaǵy men qushaǵyna máńgilik qaryzdar ekenimizdi umytpaǵanymyz abzal-aý.
Iá, anasyn qurmet tutýdyń aıryqsha úlgisin sonaý jyldary jalǵyzdarynyń sońynan erip alys-alys aýyldardan Almatyǵa kelgen alyptardyń analary týraly estelikterdi oqyǵanda baıqaısyz. Ábish aǵanyń anasy Aısáýle áje bir esteliginde «Otaǵasymnyń qazasyn estigende Ábishim qarshadaı edi. Qudaıǵa shúkir, jettim, jetildim, asyrap ósirdim. Jetim atyn estirtpedim. Ábishim meniki emes, qudaıdyki, meniki emes, kóptiki. Arýaq berdi, qudaı berdi. Mendeı kisi kimde joq. Qudaıǵa da, halyqqa da yrzamyn. Keıin jalǵyz uldyń tileýin tilep Almaty asqan jalǵyz men emes ekenmin. Ábishimniń dos-jarandary sol kezde de az emes edi. Bári úıge topyrlap kirip, topyrlap shyǵyp júretin. Osy Qadyr, Qalıhan, Saıyn, Maǵzom, Orazbek, Sabyrhan, Zeınolla, Seıfollalar bári birge júrdi. Olarǵa erip, astanaǵa kelgen analary da, apa-qaryndastary da óte tatý-tátti boldyq. Bir-birimizdi bir kún kórmesek, saǵynyp otyratyn edik. Ásirese Asqardyń anasy, Qaırattyń anasy, Ábdijámildiń jeńgesi áńgimemiz jarasqan qatar-qurby bolyp, kóp aralastyq. «Asqardyń anasy», «Ábishtiń anasy» dep sóıleıtin búkil Almaty», deıdi.
Aısáýle ananyń osynaý bir aýyz áńgimesinen Ábish álemin tolyq zerdeleýge bolar. Ábishtiń boıyndaǵy mol meıirim, Ábishtiń júregindegi qazaqtyń baıtaq dalasy, máńgilik balalyq taza peıil, bári-bári Aısáýle ananyń ystyq qushaǵynda jatqandaı. Ábishteı alypty qapsyra qushqan qushaq qandaı keń, Ábishke meıirlengen kózder qandaı jomart, Ábishtiń tileýin tilep Allaǵa jaıylǵan alaqandar qandaı meıirban! Aısáýle ananyń qushaǵyndaǵy Qubylys – Ábish fenomeniniń bir qupııasy da osy ana men balanyń ǵajap úılesiminde shyǵar.
Erlan JÚNIS,
Mıras ASAN,
Marjan ÁBISh,
«Egemen Qazaqstan»