1992 jyly qyrkúıek aıynda ashylǵan.
Búginde elimizde bilim berýdiń mazmuny jańaryp, jańasha kózqaras paıda boldy. Osyǵan baılanysty ustazdar aldynda oqytýdyń ádis-tásilderin únemi jańartyp otyrý jáne tehnologııalardy meńgerý, ony tıimdi qoldana bilý mindeti tur. Osy rette Aıagóz qalalyq qazaq mektep lıseıiniń jumysyna toqtalǵym keledi.
Mektep-lıseıi 1992 jyly qyrkúıek aıynda ashylǵan. 2006 jyldyń 11 qazanynda mekteptiń statýsy «Aıagóz qazaq mektep-lıseıi», 2012 jyly «Qalalyq qazaq mektep-lıseıi» kommýnaldyq memlekettik mekemesi bolyp ózgertilgen. 2014 jyly bilim ordasy «Jyldyń memlekettik mekemesi – 2014» atanǵan.
Aıagóz qalalyq qazaq mektep-lıseıi – elimizdiń Táýelsizdigimen qatar ashylǵan jańa turpatty mektep retinde sońǵy 20 jylda Aıagóz aýdanynyń bilim salasyna eleýli úles qosyp kele jatqan, bala daryndylyǵyn damytý ortalyǵy bolyp tanylyp júrgen bilim berý mekemesi. Mektepte bilim alý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tehnıkalyq jaǵy da ábden jasaqtalǵan. Al bilim berýshi ustazdardyń sany men sapasy da jyl saıyn artýda. Joǵary sanattaǵy ustazdar sany – 24, birinshi sanatta – 18, ekinshi sanatta – 19, sanaty joq, jas mamandar sany – 14.
Bilim men biliktilikti, tárbıe men óner jolynda jumyla qyzmet etetin mektepte bilim alýshylar sany da jeterlik. Búgingi kúni 640 bilim alýshylary bar lıseıde bilim sapasy jyldan-jylǵa joǵarylap keledi. Sońǵy úsh jyldyq kórsetkishtiń ózi bizdiń sózimizge dálel bola alady. UBT kórsetkishi boıynsha lıseı sońǵy 10 jylda aýdan reıtıngisi boıynsha 1 orynda keledi.
Sońǵy bes jyldaǵy «Altyn belgi» ıegerleri – 53 bolsa, «Úzdik attestat» ıegerleri – 23. Al 2018-2019 jylǵy UBT qorytyndysy boıynsha oblystaǵy eń joǵary 137 balldy mektep túlegi ári «Altyn belgi» ıegeri Ahmetjan Muhammed-Áli alǵan. Sonymen qatar bıylǵy mektep bitirýshi túlekterdiń UBT nátıjesi boıynsha ortasha bally – 113,7. Osyǵan qarap mekteptegi bilim sapasynyń qanshalyqty joǵary ekenin kóre alamyz. Bul – bilim berý baǵytynda lıseı ujymy tókken mańdaı terdiń aqtalǵany.
Kemel bilimge jetý jolynda mektepte aýqymdy mindetter alǵa qoıylǵan. Búginde bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jylǵa arnalǵan baǵdarlamasy aıasynda oqýshylardyń fýnksıonaldyq saýattylyǵyn qalyptastyra otyryp, jańartylǵan bilim berý mazmunyn engizý jumystary atqarylýda. Oblystyq, respýblıkalyq, halyqaralyq pándik olımpıadalar men ǵylymı jobalar, óner baıqaýlary men ıntellektýaldyq, sport saıystaryndaǵy oqýshylar men ustazdardyń nátıjelerin damytý nazardan tys qalǵan emes. Oǵan ár jyldardaǵy Bolgarııa, Sankt-Peterbýrg, Almaty qalalarynda ótken halyqaralyq ǵylymı joba baıqaýynda matematıka jáne páni boıynsha jeńiske jetken A.Qanaev, L.Sadyrbaeva, Ǵ.Tleýkenova jáne bıologııa boıynsha E.Bıbolov sııaqty túlekterimizdiń 3 oryn ıegeri atanýy dálel. Lıseı túlekteri óz bilimderin Ulybrıtanııa, Rýmynııa, AQSh, Qytaı, Túrkııa, Reseı, Shveısarııa sııaqty elderde jalǵastyryp, qazirgi tańda egemen elimizdiń kórkeıýi jolynda túrli salalarda eńbek etýde.
Sonymen birge pedagogıkalyq ujynyń kásibı bilimin jetildirý arqyly álemdik bilim berý deńgeıine jetý de kózdelgen. Osy arqyly lıseı túlekteriniń bilim sapasyn joǵary deńgeıge jetkizip, básekege qabiletti, ómir boıy bilimin jetildirýge daıyn, shyǵarmashyl oılaı alatyn, dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy tura alatyn quqyqtyq saýatty, ulttyq qundylyq pen otbasylyq tárbıe qundylyǵyn joǵary qoıatyn, patrıottyq rýhy berik «Máńgilik el» tulǵasyn tárbıeleý – mekteptiń basty maqsattarynyń biri. Qazaqstannyń bolashaq damýyna ózindik úles qosatyn tamasha, talantty shákirtter tárbıelep otyrǵan Aıagóz «Qalalyq qazaq mektep-lıseıi» KMM 2002, 2012, 2016 jyldary Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń UBT qorytyndysy boıynsha respýblıkadaǵy eń kóp grant ıegerlerin anyqtaý reıtıngisinde úsh ret «Eń kóp grant ıelengen 100 mektep» qataryna engen.
2012-2013 oqý jyly qorytyndysy boıynsha Aıagóz qazaq mektep-lıseıi oblys mektepteri arasynda ótken «Úzdik orta bilim berý mekemesi» saıysynda «Jyl mektebi» atanyp, sol kezdegi oblys ákimi B.Saparbaevtyń qolynan tamyz máslıhatynda 14 mıllıon 928 myń teńge grant jeńip alǵan. Sonymen birge 2014 jyly Ulttyq statıstıka ortalyǵynyń jyldyq saraptamasy boıynsha úzdik 50 mektep qataryna enip, «2014 jyldyń memlekettik mekemesi» atansa, 2015-2016 oqý jylynda ótkizilgen oblystyq pándik olımpıada qorytyndysy boıynsha 10 lıseı oqýshylaryny júldeli oryn ıelenýi nátıjesinde «Úzdik aýyl mektebi - 2016» nomınasııasyn alǵan.
О́ziniń pedagogtik sheberligin úzdiksiz jetildirip otyratyn, ushqyr oıly ustazdar pedagogıkalyq olımpıadalar men saıystar, ǵylymı konferensııalarǵa qatysyp, joǵary nátıjelerge qol jetkizip júr. Sońǵy bes jylda 20-ǵa jýyq muǵalim halyqaralyq, respýblıkalyq, oblystyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııalarǵa qatysyp, baıandamalary konferensııa materıaldary jınaǵyna ense, 40 muǵalim aýdandyq pedagogıkalyq olımpıada men kásibı baıqaýlarda júldeli oryndardy ıelengen.
Aıagóz qazaq mektep-lıseıi ashylǵannan bastap balanyń jeke bas erekshelikteriniń damýyna jol ashý, shyǵarmashylyq tulǵa qalyptastyrýy, jańa zamanǵa beıimdelgen jasóspirimdi, óz jumysyn shyǵarmashylyqpen uıymdastyra biletin muǵalimderdi daıyndaý, jańa tıpti mekteptiń úlgisin qurý maqsatyn aldyna qoıdy. Daryndy balalardy qoldaý jáne damytý maqsatynda lıseıde 2002 jyly «Daryn» ǵylymı-praktıkalyq kabıneti ashylǵan bolatyn, 2013 jyly kúrdeli jóndeýden ótip, zaman talabyna saı qaıtadan jabdyqtaldy. Kabınette oqýshylardyń jetken jetistikteriniń foto kórmesi men marapattaýlary, júldege ıe bolǵan ǵylymı-zertteý júmystary jınaqtalǵan. «XXI ǵasyr kóshbasshysy», «Tańǵajaıyp alań», «Ata jurt», «Bilim bırjasy», t.b. sııaqty ıntellektýaldyq oıyndar, debat júrgizýge jaǵdaı jasalǵan.
Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, daryndylyqty izdestirý, eń áýeli adamnyń kásibı damýyna baǵyttalǵan. О́ıtkeni, mektep qabyrǵasyndaǵy árbir daryndy bala – bolashaqta jas maman óz eliniń ekonomıkalyq jáne áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa aıtarlyqtaı úles qosatyn tulǵa. Osy oraıda lıseıdiń negizgi erekshelikteriniń biri – joǵary oqý oryndarymen baılanys. Semeı Qazaq qarjy-ekonomıkalyq akademııasynan, Semeı memlekettik medısınalyq ýnıversıtetinen, Semeı qalasyndaǵy Shákárim atyndaǵy memlekettik ýnıversıteti, S.Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ, D.Serikbaev atyndaǵy ShQMTÝ-dan kelgen oqytýshylar ekonomıka, medısına, aqparattyq tehnologııalar salasy qyzyqtyratyn joǵary synyp oqýshylaryna kásiptik baǵdar boıynsha arnaıy kýrs júrgizýimen qatar oqýshylardyń jáne ustazdarymyzdyń ǵylymı-zertteý jumystaryna da jetekshilik etedi.
Bilim bar jerde tárbıeniń de qatar júretini anyq. Mektep qabyrǵasynda tárbıe men bilimge qatty nazar aýdarylady. Tárbıe jumysynyń basty mindetteriniń biri – elimizdiń bolashaǵynyń birtutas irgetasyn jáne jalpy adamzattyq biriktirýshi maqsat júıesiniń negizin quraıtyn «Máńgilik el» patrıottyq ıdeıasy men Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty memlekettik mańyzy baǵdarlamasy aıasynda ulttyq qundylyqtardy boıyna sińirgen, ınnovasııalyq ekonomıka jaǵdaıynda tabysty eńbek etetin, eliniń taǵdyry úshin jaýapkershilik sezimi joǵary, qoǵamnyń belsendi múshelerin tárbıeleý bolyp tabylady. Osy oraıda ár oqýshynyń jeke tulǵa bolyp qalyptasýy úshin júrgiziletin túrli úıirmeler men sport seksııalarynyń mańyzdylyǵy zor. Ári densaýlyqty saqtaýǵa, ony nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan saýyqtyrý jolyndaǵy belsendi is-áreketterimen tanylyp júrgen, sportty ózine serik etken oqýshylar az emes. Mektep-lıseı oqýshylary ónerden de qur alaqan emes. Olar óz sheberlikterin túrli aımaqtyq, oblystyq, respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegi saıystarda tanytyp júr.
Oqýshylardyń bos ýaqytyn tıimdi uıymdastyrý úshin oqý jyly barysyndaǵy demalys ýaqyttaryna arnaıy is-sharalar jospary jasalynyp, «Týǵan ólke qoınaýynda» aıdarymen saıahattaý qolǵa alynǵan. Máselen, Jıdebaıdaǵy Abaı murajaıy, Qozy Kórpesh-Baıan sulý kesenesi, Aqshataýdaǵy D.Babataıuly murajaıy, Qasabaı baba kesenesi, Yrǵyzbaı áýlıe men Aqtaılaq, Baıǵara bılerdiń basyna baryp táý etý – lıseı oqýshylarynyń buljymas dástúrine aınalǵan.
Sonymen birge respýblıkalyq «Mektepke jol», oblys boıynsha «Júrekten júrekke» aksııalaryna belsendi túrde qatysyp, mektep-lıseı ustazdarynyń jáne yqtımal demeýshilerdiń kómegimen áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan, ata-anasynyń birinen aıyrylǵan, kóp balaly otbasynan shyqqan oqýshylarǵa qoldaý kórsetý dástúrli sharalarǵa jatady. Árıne, atalǵan qaıyrymdylyq aksııalary «Qamqorshylyq» keńesiniń jumys nátıjesi bolyp tabylady. Sondaı-aq, lıseı túlekteri de ózi túlep ushqan altyn uıalarynan qol úzbeı, mereıli basqosýlarda qomaqty kómek kórsetip, mektep-lıseıdiń zamanaýı bezendirilýine, jabdyqtalýyna úlesterin qosyp keledi.
Mine, joǵaryda atalǵan jetistikter nátıjesinde ujymnyń eńbegi aqtaldy deýge tolyq negiz bar. Sebebi, 2018 jyldyń qyrkúıeginde 600 oryndyq zamanaýı jańa ǵımarat salyndy. El ıgiligine berilgen mektep-lıseı ǵımaraty «Týǵan jer» jobasynyń aıasynda boı kótergen mańyzdy keshen. Qazirgi tańda 228 oryndyq akt zaly, sándi ashana, keń saraıdaı sport zaly, sheberhana, kitaphana, IT kabınet, zamanaýı jabdyqtalǵan hımııa, fızıka, bıologııa, ınformatıka, t.b. kabınetter oqýshylardyń alańsyz bilim alýyna jumys isteýde.
Mektebimiz óte jyly, taza, halyqtyń kóńilinen shyǵyp, ata-analar men ustazdardy, oqýshylardy qýanyshqa bóleýde. Osy oraıda elimizdiń keleshegi sanalatyn jas urpaqtyń qamyn oılap, mektepti salý barysynda shynaıy yqylasymen naǵyz patrıottyq tanytqan Sáýle Jumashqyzy men ol basqaratyn «Azııa» JShS-niń jumysshylaryna mektep-lıseı oqýshylarynyń ata-analary atynan bildirer alǵysymyz sheksiz. Sebebi qaı ýaqytta bolmasyn jerdiń shalǵaılyǵyna, ıaǵnı, Semeı men Aıagózdiń arasy 360 shaqyrym ekendigine de, kúnniń qapyryq ystyq ıa aıaz ekendigine de qaramaı, aıtylǵan ótinishti qanaǵattandyryp, birneshe kabınetterdiń lınoleýmyn, hımııa kabınetiniń partalaryn aýystyryp, qabyrǵalardy tegistep, kafelderdi jóndep, esik aldynyń asfaltyn jaıyp, óz isterine sonshalyq jaýapkershilikpen qaraǵandary bul kisilerdiń óz isteriniń naǵyz mamandary, eńbeksúıgish, ultjandy ekenin tanytsa kerek. Bastaǵan isti sońyna deıin tııanaqty oryndap, ózderiniń jaǵdaılaryn emes, el balasynyń jaǵdaıyn oılap, halyq úshin ter tógip júrgen beıbit zamannyń maıtalmandary dese de bolady dep oılaımyn.
Sózimdi qorytyndylaı kele bul jańartylǵan bilim berý baǵdarlamasy boıynsha meniń kókeıge túıgenim: aldymyzǵa bir maqsat qoıa otyryp, sol maqsatqa jetý jolynda shákirtterdiń júregine jol taýyp, árekettendire bilý sheberligine jetsek, egemen eldiń ul-qyzdary bilimdi de bilikti bolyp shyqpaq. Sonyń arqasynda biz básekege qabiletti, irgesi myqty el bolamyz. Ustazdyqtyń uly jolynda ózimniń bar kúsh jigerimdi salyp, elime paıdamdy tıgizip jatsam, bul ǵalamda odan artyq baqyt joq dep oılaımyn.
A.Qasymjanov,
Aıagóz qalalyq qazaq mektep-lıseıiniń dırektory,
«Qurmet» ordeniniń ıegeri,
Shyǵys Qazaqstan oblysy.