Shyraıly shahar úshin bıyl jańalyqtarǵa toly bolmaq. Alda Ulystyń uly kúni – áz-Naýryzda «TMD elderiniń mádenı astanasy» jylynyń saltanatty ashylý rásimi ótedi. Osyǵan oraı kóktem erte keletin Shymkent qalasynda daıyndyq sharalary qyzý júrgizilýde. Qala ákimi Murat Áıtenovtiń bastamasymen qysqa ýaqyt ishinde zertteý-zerdeleý júrgizilip, birinshi kezekte qalanyń ortalyq aýdandarynyń sáýlettik kelbetin retke keltirý qolǵa alyndy. Odan soń qala aýmaǵyndaǵy jańa shaǵyn aýdandardaǵy qurylys jumystarynyń sapasy tekserile bastady. Sondaı-aq áleýmettik máselesi kúıip-janyp turǵan eldi mekender men shaǵyn aýdandardyń ınfraqurylym jumystarynyń naqty jobalyq kestesi jasaqtala tústi. Áýeli týrıster úshin retti, taza, sáýletti, mádenıetti qalanyń kelbetin qalyptastyrýdaǵy sátti qadam deýge bolady. Ári sheteldik ınvestorlardyń jańadan turǵyzylǵan shaǵyn aýdandarǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý bolmaq.
Ǵımarattardyń syrtqy qasbeti – qalanyń sáýlettik kelbeti
Qalanyń sáýlettik kelbetine basa mán bergen qala ákimi Murat Áıtenov kópqabatty turǵyn úılerdiń syrtqy qasbetin árleýdi júktedi. Búginde jóndelýi qajet 71 úıdiń tizimi jasalyp, 2 kezeń boıynsha jumys júrgizilýde. Shahardyń kólik aǵyny kóp Respýblıka jáne Táýke han dańǵyly boıyndaǵy turǵyn úılerdiń syrtqy kelbeti shynymen syn kótermeıdi. Olaı deıtinimiz, 1960-1961 jyldary salynǵan baspanalardyń shatyry tozyp, qabyrǵalary ońa bastaǵan. Bul nysandar qalanyń ajaryna eleýli nuqsan keltiredi. Osy úılerdiń qasbetin retke keltirý maqsatynda 41 nysan anyqtalǵan. Jalpy 41 úıdiń syrtyn árleýge shymkenttik mesenattar úles qosyp, oǵan 13 merdiger mekeme tartylǵan. Merdiger mekemeler men basqarma mamandary úılerdiń jaǵdaıyn zerdelep, jóndeý jumystaryn júrgizýde. Al jóndeý jumystary Naýryz merekesi qarsańynda aıaqtalady. Abaı aýdany boıynsha jalpy aýmaǵy 18 myń sharshy metrlik 17 turǵyn úıdiń syrtyn árleýge 5 merdiger mekeme jáne 133 qurylysshy jumyldyryldy. Qazirgi tańda 4 myń sharshy metr qurylys satylary qurylyp, 6 myń tekshe metr qurylys materıaldary jetkizilgen. Búginde atalǵan aýdanda 12 turǵyn úıdiń qasbeti retke keltirilýde. Al ál-Farabı aýdanynda 24 turǵyn úıdiń syrty jańartylady. Oǵan 8 merdiger mekeme men 128 qurylysshy tartylǵan. Qazir bul aýdanda 14 úıdiń qasbetin retke keltirý jumystary júrip jatyr. Ekinshi kezekte, Temirlan tasjoly, Beıbitshilik jáne Jibek joly kóshesi boıyndaǵy kópqabatty 30 úıdiń qasbeti jóndeledi. Atalǵan kóshelerdiń boıyndaǵy turǵyndar bul ıgilikti iske qoldaý kórsetken jergilikti bılikke alǵysy sheksiz. Sebebi birneshe jyl buryn úıleriniń syrtqy kelbetin jóndegenmen, qurylys jumystary kóńilderinen shyqpaǵan. Tipti soǵan jumsalǵan qarajat qunyn álige deıin bólip tólep kele jatqanyn alǵa tartady.
Infraqurylym máselesi ret-retimen sheshilip keledi
Shymkent qalasy úshin eń bir sheshýi kezek kúttirmeıtin másele – ınfraqurylym júıeleri. Qalaǵa jańadan qosylǵan eldi mekenderdiń ınfraqurylym máselesi kezeń-kezeńimen sheshilip keledi.
Birqatar shaǵyn aýdanda áli de ózekti máseleler bar. Qala ákiminiń esebinde «Turan» shaǵyn aýdanynyń turǵyndary ınfraqurylym júıeleri boıynsha shaǵymdaryn jetkizgen edi. Sol shaǵymdarǵa oraı qala ákimi Murat Áıtenov shaǵyn aýdan turǵyndarymen kezdesken bolatyn. Turǵyndardy sol burynnan kele jatqan gaz, sý, jaryq júıeleriniń qurylysy alańdatady.
Degenmen, turǵyndardyń máselesin kezeń-kezeńmen retke keltirýdiń nátıjesinde búginde «Turanda» 1200 oryndyq mektep jáne jol qurylysy júrgizilip, ortalyq kóshemen qoǵamdyq kólik te qatynaı bastady.
Alaıda eldi meken turǵyny Iаhııa Qalhodjaevtyń aıtýynsha, birshama turǵyn áli de qujattaryn zańdastyra almaı júr. Búginde elektr jaryǵy, gaz jekeniń qolynda. Memlekettik menshikke qashan ótetinine alańdaýly.
Qalalyq energetıka jáne kommýnaldyq-sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Nurlan Jamankóz qazirgi jumys barysynan habardar etti. Iаǵnı, «Turan» shaǵyn aýdanyn aýyz sýmen qamtamasyz etetin eki joba jasalǵan. Birinshi joba boıynsha satyp alý konkýrsy ótkizildi. 2019 jyldan bastap qurylys jumystary júrýde. Bıylǵy atqarylatyn sharýalarǵa qosymsha qarjy bólindi. Ekinshi kezeń boıynsha memlekettik satyp alý konkýrsy ótkizilýde.
Jaǵdaımen tanysqan shahar basshysy bul jumystardyń bári jospar boıynsha júrgizilip jatqanyn aıtty.
«Úsh jyldyq jospar jasaldy. Káriz júıesinen basqa atalǵan ınfraqurylym júıeler qurylysy 2021 jyly tolyq aıaqtalady. Endi ár aýdandaǵy ózekti degen ınfraqurylym máselelerimen tanysyp shyǵamyn», dedi qala ákimi.
«Tassaı» shaǵyn aýdany turǵyndarynyń da muń-muqtajy shash-etekten. Ondaǵy turǵyndar qala ákimine qaldyq sýlardy ketirip, jol salyp, jaryq ornatyp berýdi surady. Murat Áıtenov jyl sońyna deıin ınfraqurylym júıeleri retke keltiriletinin aıtyp, osy maqsatta salalyq basqarmalar arqyly jumys kezeń-kezeńimen qolǵa alynyp jatqanyn túsindirdi.
Bási baǵasyna saı bolýy kerek
Jyl ótken saıyn Shymkentte kópqabatty turǵyn úılerdiń sany arta túsýde. Otandyq jáne sheteldik beldi qurylys kompanııalary turǵyndardyń tańdaýyna saı túrli úlgidegi baspanalar turǵyzyp jatyr. Endigi maqsat osy baspanalardyń sapasy men baǵa qoljetimdiligin baqylaýǵa alý. Osyǵan oraı qala ákimi Murat Áıtenov shaharda qurylysy qarqyn alǵan birqatar nysandy aralady.
Merdiger kompanııa ókilderimen kezdesken qala basshysy qolǵa alǵan jumysty jaýapkershilikpen atqarýdy mindettedi.
Eń áýeli Murat Dúısenbekuly «Nursát» shaǵyn aýdanynda 21,5 gektar aýmaqta salynyp jatqan úılerdiń qurylysyn aralap kórdi. Mundaǵy 8 úıdiń irgetasynan bastap turǵyzylýyna jaýapty merdiger mekeme – «Art Qurylys» kompanııasy. Basshysy Bekjigit Tólendıevtiń aıtýynsha, qurylysy 2018 jyly bastalǵan nysan bıyl maýsym aıynda paıdalanýǵa berilmek. Árbir úıdiń ishi-syrtyn muqııat kórgen qala ákimi qurylysty óz merziminde tapsyrýdy jáne sapaly atqarýdy eskertti.
«Birinshi kezekte sapaǵa mán berińizder. Turǵyndardan sapaǵa qatysty shaǵym kóp. Eń basty talap – osy. Biz turǵyn úı salýshylarǵa árdaıym qoldaý kórsetemiz. Árıne qurylys jumystarynyń qala ekonomıkasyna qosar úlesi mol. Qalaǵa keletin ınvestorlar da aldymen qurylys barysyna mán beredi», dedi qala ákimi.
Onan soń shahar basshysy «Turan» shaǵyn aýdanynda «Shymkent» ÁKK» tapsyrysymen salynyp jatqan 8 úıdiń qurylysyn da aralap kórdi. Munda merdiger «Bek Stroı Servıs» JShS jospar boıynsha jumys júrgizýde. Qurylysy 2018 jyly bastalǵan úıler sáýir jáne maýsym aıynda paıdalanýǵa berilmek.
«Turan» shaǵyn aýdanynda qurylysy aıaqtalǵan 1200 oryndy bilim oshaǵy tórtinshi toqsanǵa balalardy qabyldaýǵa daıyn. Jalpy, Shymkent qalasynda bıyl 77 úıdiń qurylysyn júrgizý josparlanǵan. Jumystar kestege saı júrgizilýi tıis.
Qalalyq qurylys basqarmasynyń basshysy Erbol Ahmetovtiń aıtýynsha, qurylysy bıylǵa josparlanǵan 77 úıdiń 24-i – kredıttik, 8-i – arendalyq. Al «Turan» shaǵyn aýdanynda 41 úıdiń qurylysy júrgiziledi. Memlekettik satyp alý konkýrsy jarııalanǵan.
«Qurylys jumystary josparǵa sáıkes iske asýda. Jumys barysy 2 kezekten turady. Birinshi kezekte 2 úı tur. Ony sáýir aıynda tapsyramyz. Ekinshi kezekte – 6 úı. Al biz barlyq 8 úıdiń qurylysyn sáýir aıynda tolyq aıaqtamaqpyz», deıdi qurylys kompanııasynyń qyzmetkerleri.