COVID-19: Úkimet naqty sheshimder qabyldady

Prezıdent óz jazbasynda: «Qoǵamdyq is-sharalar ýaqytsha toqtatylady. Azamattar azyq-túlikpen jáne eń qajetti taýarlarmen úzdiksiz qamtylady. Shaǵyn jáne orta bıznes zardap shekpeýi tıis», dedi. Úkimet qolǵa alǵan aldyn alý sharalarynyń birqatary keshe Prezıdent janyndaǵy Or­talyq kommýnıkasııalar qyz­metinde Premer-Mınıstrdiń oryn­basary Eraly Toǵjanov, Den­saý­lyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov, Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov, Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıse-mınıstri Berik Kamalıevtiń qatysýymen ótken brıfıngte aıtyldy.

Vıse-premer komıssııanyń birqatar naqty sheshimderimen tanystyrdy. «Bul indetti adam­zattyń aldynda turǵan ortaq másele retinde qarastyrýymyz kerek. Prezıdent aldyn alý sharalaryna baılanysty naqty tapsyrmalar berdi. Koronavırýsqa baılanysty qurylǵan komıssııa birqatar sheshimder qabyldady. Eń aldymen, 13 naý­ryzdan bastap elimizde merekelik, sporttyq, mádenı-buqaralyq is-sharalardy, konferensııalar, semınarlar men kórmelerdi ótkizýge tyıym salynady. Ekinshi, densaýlyq saqtaý, bilim berý obek­tilerinde jáne qoǵamdyq kóp­shilik oryndarda, Halyqqa qyz­met kórsetý ortalyqtary, kom­mýnaldyq sharýashylyq, tamaq ónerkásibi, bazarlar, qoǵam­dyq tamaqtaný oryndary, vokzal­dar, áýejaılar men qonaqúı­ler kúsheıtilgen sanıtarııalyq-dezınfeksııalyq rejimge kóshýi tıis. Sondaı-aq qarttar men múm­kindigi shekteýli adamdarǵa ar­nalǵan medısınalyq-áleýmettik obektilerge, áleýmettik ońaltý ortalyqtaryna, múgedek balalarǵa oqý ornyna barýǵa tyıym salý jáne olarǵa kúsheıtilgen sanı­ta­rııalyq-dezınfeksııalyq re­jimdi engizý; kanıkýl kezinde oqýshylardyń óńirden tys jerlerge ekskýrsııa jasaýyna tyıym salý; qoǵamdyq kólikti jýý, dezınfeksııalaý; orta bilim berý uıymdarynyń 16 naýryzdan bas­tap 5 sáýir aralyǵynda kanıkýlǵa shyǵýyn qamtamasyz etý; 16 naý­ryzdan bastap kolledjder men joǵary oqý oryndaryn qashyqtyqtan oqytýǵa, onyń ishinde, bilimdi baǵalaýdyń barlyq túrlerin qashyqtyqtan júrgizýge aýystyrý; 1 «A», 1 «B», 2 jáne 3-sanattardaǵy eldermen halyqaralyq jolaýshylar qatynastaryn shekteý jáne osy sanattaǵy elderge ha­lyqaralyq, sporttyq, mádenı, tý­rıstik is-sharalarǵa shyǵýǵa tyıym salý sııaqty ýaqytsha shara­lar qabyldanady», degen E.Toǵ­janov halyqty tek resmı aqparat kózderine senýge, dúrlikpeýge, aldyn alý sharalaryn ustanýǵa jáne saqtaýǵa shaqyrdy.

A.Aımaǵambetovtiń aıtýynsha, mektep oqýshylary kók­tem­gi kanıkýlǵa keste boıynsha 21 naýryzda shyǵýy tıis edi. Biraq demalys epıdemıologııalyq jaǵ­daıǵa baılanysty ózgerip otyr. Al balabaqshalar jumysyn jal­ǵas­tyra beredi. Jaǵdaı ózgerse jedel sharalar qabyldanady. «Ka­nıkýl aıaqtalǵanǵa deıin ahýaldy qadaǵalap otyramyz, eger basqadaı jaǵdaı oryn alsa oqýshylardy da qashyqtyqtan oqytýǵa týra keledi. Biraq 68 mektepte múldem ınternet joq. Bul másele boıynsha tıisti jumys júrgizip jatyrmyz», dedi Bilim jáne ǵylym mınıstri.

Ol qashyqtyqtan oqytý for­matyna kóshýge barlyq ýnıver­sı­tet­tiń qaýqary jetkilikti ekenin jetkizdi. «Elimizdegi ýnıversı­tet­ter úlken qalalarda ornalas­qan, sondyqtan barlyq jerde tehnıkalyq jáne ınternet jyldamdyǵy jaǵynan múmkindik bar. Qashyqtyqtan oqytý jańadan shyqqan júıe emes. Bizde ýnıversıtetter birneshe júıe boıynsha jumys isteıdi. Biraq Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń berip otyrǵan ortaq talaptary bar. Biz 1,5-2 aı buryn osy jumysty bastap ketken bolatynbyz. Kolledjder men JOO-lardy tes­tileýden ótkizip, qashyqtyqtan ju­mys isteı alatyndaryn tekser­dik. Tıisti mamandar men oqý oryn­darynyń basshylarynan quralǵan jumys toby algorıtmdi anyqtady. Sondyqtan jumys osy tártipte júrgiziledi», dedi mınıstr.

Spıkerler qoǵamdyq is-sha­ralardyń ýaqytsha toqtatylýyna jeke-jeke toqtaldy. E.Toǵ­ja­novtyń aıtýynsha, sporttyq jarystar toqtamaıdy, biraq kórer­mensiz ótedi. «Bul – halyqaralyq tájirıbe. Barlyq Eýropa elinde úlken quramalar kórermensiz alańǵa shyǵady. Bizde de osyndaı sheshim qabyldandy», dedi ol.

Sondaı-aq saýda oryndary jumys isteıdi. Onyń ishinde dúkender ashyq bolady. Biraq kınoteatrlar jumysyn toqtatady. «Fılm az degende bir saǵat kórsetiletinin bilesizder. Ǵımarat ishinde kóptegen adamnyń bir ýaqytta uzaq bolýy túrli máseleni týyndatady. Sol sebepti osyndaı sheshim qabyldadyq», dedi vıse-premer.

E.Toǵjanov Naýryz meıramyna arnalǵan is-sharalar týraly da tolyqtyryp ótti.  «Naýryz – ejelden kele jatqan halqymyzdyń dástúri men saltyna engen meıramy. Biraq adam ómiriniń qaýipsizdigi eń mańyzdy másele. Sondyqtan Naýryz meıramynda adam kóp jınalatyn úlken toılardyń bar­lyǵyna tyıym salynady. Al aza­mattardyń bir-birimen kórisýin, kezdesip quttyqtaýyn eshkim qa­daǵalap tura almaıdy», degen vı­se-premer týǵan kún basqosý­lary men toı-tomalaqty da múm­kindiginshe keıinge shegerýdi aıtty.

Al Abaıdyń 175 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardyń qalaı ótetini týraly suraqqa jaýap bergen Aqtoty Raıymqulova: «Mundaı is-sharalardy jańa formatta ótkizý jaǵyn qarastyryp jatyrmyz. Mysaly, ony teledıdar, áleýmettik jeli arqyly ót­kizýdi oılastyrýdamyz. Hakim Abaı­dyń tulǵasyn túsinip, ulyq­taý sharalary da jańa formatta ótkiziledi», dedi.

Indýstrııa jáne ınfra­qu­rylymdyq damý vıse-mınıstri B.Kamalıev halyqaralyq reıs­terdiń aı­tar­lyqtaı qysqaratynyn atap ótti. «Eýroodaq elderimen jáne Uly­brıtanııamen aptasyna 29 reıstiń 14-in qysqarttyq. Túrkııaǵa apta­syna qatynaıtyn 43 reıstiń 15-in ǵana qaldyrdyq. Birikken Arab Ámirlikterine aptasyna 32 reıs bolatyn, onyń 12-sin ǵana qaldyryp otyrmyz. Keshe ǵana bizdiń mınıstrlikte barlyq sheteldik áýekompanııalardyń ókilderimen jınalys ótti. Jo­laý­shylardyń talabyna saı barlyq áýekompanııalary bıletterdi aıyp­pulsyz qaıtarýy kerek. Sapar­dy basqa ýaqytqa aýysty­rý úshin de aıyppul talap et­peýi tıis. Qandaı da bir áýekom­panııa­sy muny oryndamasa avıasııa­lyq ákimshiliktiń táýlik boıy ju­mys isteıtin baılanys ortaly­ǵyna qońyraý shalyp nemese mı­nıstrlikke habarlasyp shaǵym­daryn bersin», dedi vıse-premer.

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi 6 qańtarda ótkizgen koronavırýsqa baılanysty alǵashqy baspasóz máslıhatynan beri otandas­tarymyzǵa qaýipti memleketterge barmaýdy eskertip keledi. Osyny qaıtalaı aıtqan Eljan Birtanov ár azamat bul iske jaýap­kershilikpen qaraýy kerek ekenin jetkizdi. Sondaı-aq ol qazir­gi kezde shetelden kelip jatqan barlyq jolaýshylar saýal­dama toltyrýǵa mindetti ekenin atap ótti. «Saýaldama elek­trondy júıege engizilip, jergi­likti medısınalyq mekemelerge tapsyrylady. Onda medısına qyz­metkerleri osy azamattardy baqylaýǵa alady. Alaıda keı­bir azamattar jaýapsyzdyq tany­typ, qaı elden kelgenin toltyrmaı jatady. Bul máseleni she­shý úshin basqa da tehnıkalyq múm­kindikterdi qarastyryp jatyrmyz. Bas sanıtardyń qaýlysy boıynsha karantınnen bas tartyp nemese qashyp júrgen kisiler ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Eger ol aýyryp, basqalarǵa aýrý juqtyrsa qylmystyq jaý­ap­kershilikke tartylatynyn basa aıtqym keledi», dedi ol.

E.Birtanov epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa boljam jasaý jáne ol týraly aıtý – Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń mindeti ekenin aıta kelip: «boljamdy matematıkalyq jáne statıstıkalyq formýlalarmen arnaıy mamandar ǵylymı-zertteý arqyly jasaıdy. Qazirgi kezde 120 memlekette 125 myńnan astam naýqas tirkeldi. Osy elderdiń kóbi bizdiń elmen áýe, temir jol jáne basqa da tasymaldaý joldary arqyly tikeleı qarym-qatynasta. Jyl basynan beri shetelden 1 mln-nan astam adam elge keldi. Árıne olardyń ınfeksııany tasymaldaý múmkindigi bar. Mundaı ǵylymı boljamdar eń aldymen aldyn alý sharalaryn – dári-dármek, medısınalyq jabdyqtar satyp alýǵa, mamandar daıyndaýǵa qajet», dedi. 

Jıynda spıkerler maska máselesine de jaýap berdi. «Mas­­kamen qamtý máselesi Pre­mer-Mınıstrdiń tikeleı baqy­laýynda. Qazir kúnine 230 myń maska óndiriledi. Muny 250 myńǵa deıin kóterý qarastyrylyp jatyr. Elimiz boıynsha 1700 dári­ha­nany maskamen qamtý kózdelgen. De­genmen, dárihanadaǵy maska baǵa­syn 100 paıyz baqylaý múm­kin emes bolyp tur», dedi E.Toǵjanov.