Bir sekiredi – qutylady, eki sekiredi – qutylady, úshinshi ret... sóz joq tutylady

Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres departamentiniń bastyǵy, qarjy polısııasynyń polkovnıgi Maqsut Nálibaevpen áńgime

Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres departamentiniń bastyǵy, qarjy polısııasynyń polkovnıgi Maqsut Nálibaevpen áńgime

– Qazirgi tańda Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq qylmysqa jáne syıbaılas jemqorlyqqa qarsy kú­res departamenti aımaqta eko­nomıkalyq qylmystar men sy­baılas jemqorlyqqa qar­sy batyl kúres júrgizip, birqa­tar jemqor basshylardyń «betperdesin» sypyryp, olar­dyń shyn máninde kim ekenin ha­lyqqa áshkerelep berýde. Bul jumys qalaı júrgizilýde?

– Jambyl oblysynyń qarjy polısııasy qyzmetkerleri 6 aı ishinde ekonomıka salasynda oryn alǵan 246 qylmysty anyqtady. Oblysta araq-sharap ónimderin qoldan jasaıtyn 2 jasyryn seh áshkerelenip, 3 778 myń jalǵan aksız markalary men spırt ónimi zańsyz aınalymnan alyndy. Sonymen qatar, aǵymdaǵy jylǵy naýryz aıynda qarjy polısııasy departamentimen «Coca-Cola», «Sprite», «Fanta» sýsyndaryn antı­sanıtarlyq jaǵdaıda zańsyz jasaıtyn astyrtyn sehtyń «qyz­metine» núkte qoıylyp, 3 434 jasandy sýsyn quıylǵan bótelkeler tárkilendi. Oıyn bıznesi salasynda 21 zańsyz oıyn-saýyq zaldarynyń, onyń ishinde 2 as­tyrtyn kazınonyń qyzmeti toq­tatylyp, 3 rýletka, 3 pokerlik ústel, 63 oıyn avtomattary, 13 termınal jáne 136 júıeli blogtar «bıznesterin» toqtatty.

Sonymen birge, aǵymdaǵy alty aıda sybaılas jemqorlyq boıynsha 115 qylmystyq is tirkeldi. Onyń ishinde 13 pa­raqorlyq (10 para berý, 2 para alý jáne 1 paraqorlyqqa deldaldyq jasaý) faktileri bar. Mysalǵa, «Aq bulaq» memlekettik baǵdar­lamasyn júzege asyrý kezinde sybaılas jemqorlyq sıpatynda jasalǵan 6 qylmys anyqtaldy. Aıtalyq, aqpan aıynda Talas aýdany ákimdiginiń sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys bólimi kommýnaldyq memlekettik meke­mesiniń bastyǵyna qatysty QR QK 307-babynyń 2-bólimi (qyz­met ókilettigin teris paıdalaný) boıynsha qylmystyq is qoz­ǵaldy. Iаǵnı, mekeme basshysy laýazymdy tulǵa bola turyp, bel­gili bir adamdarǵa paıda men artyq­shylyqtar berý maqsatymen Oıyq aýylyn sýmen jabdyqtaý qurylys jumystarynyń qalaı atqarylǵandyǵyn teksermes­ten qabyldap, «Aýyz sý» já­ne «Aq bulaq» memlekettik baǵ­darlamalary boıynsha bólingen 81 mıllıon teńgeden astam bıýdjet qarjysyn «SK Bıik asýlar» JShS-ne atqa­rylmaǵan jumystar úshin aýdaryp jibergen. Talas aýdandyq sotynyń úkimimen «SK Bıik asýlar» JShS-niń bank shottaryna, jyljıtyn jáne jyljymaıtyn múlikterine tyıym salyndy. Sarykemer aýyldyq okrýgi ákiminiń mindetin atqarýshy D. Sýmelıdıge qatysty QR QK 177-baby 3-bóliminiń «a», «b», «g» tarmaqtary (alaıaqtyq), 314 babynyń 3-bólimi (qyzmettik jalǵandyq jasaý), 235-babynyń 2-bólimi (uıymdasqan qyl­mystyq topty nemese qyl­mystyq qa­ýym­dastyqty (qyl­mystyq uıym­dy) qurý jáne ony basqarý, qyl­mystyq qo­ǵamdastyqqa qatysý) boıynsha qylmystyq ister qozǵady. Aýdannyń bas sáýletshisi A. Momynjanovtan, О́zbekstan Respýblıkasynda týǵan N.Ju­baevtan, Sarykemer aýyldyq okrýgi ákimi apparatynyń bas mamany D. Sýmelıdıden, K.Qu­ralbaevtan turatyn uıym­dasqan qylmystyq topty Baızaq aýdany Sarykemer aýyldyq okrýginiń burynǵy ákimi Iа. Musaev bas­qarǵan. 2001-2010 jyldar aralyǵynda olar azamattardyń senimine qııanat jasap, aldaý arqyly jer telimin berý úshin barlyǵy 9 mıllıon teńgeden astam kólemdegi qarajatty ıele­nip ketken. D.Sýmelıdı, óz keze­ginde, Sarykemer aýyldyq okrýgi ákiminiń mindetin atqarýshy degen ýaqytsha qyzmetin jeke bas paıdasyna paıdalaný úshin, zańsyz sheshimderge qol qoıyp jáne ony bekite otyryp, oralmandardan 100 myńnan 200 myń teńgege deıin para alyp, qylmystyq top múshelerine bólip berip otyrǵan. Baızaq aýdandyq sotynyń úkimimen D. Sýmelıdı alaıaqtyq, qyzmettik jalǵandyq jasaý, uıymdasqan qylmystyq topty nemese qyl­mystyq qaýymdastyqty qurý jáne ony basqarý, qylmystyq qoǵamdastyqqa qatysýy boıynsha kináli dep tanylyp, dúnıe­múlki tá rkilenip, 8 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.

– Qarjy polısııasynyń jedel izdestirý is-sharalarynyń ná­tıjesinde paraqorlyq sıpa­­tyndaǵy 13 derek anyqtal­ǵanynan bizdiń habarymyz bar.

– Iá, aǵym­daǵy jyldyń basynan depar­tament qyz­­metkerlerimen qazaq-qyrǵyz shekarasynda memlekettik qyzmetkerlerdiń qyzmettik óki­lettigin teris paıdalaný fak­tilerin anyqtaýǵa baǵyttalǵan belsendi jumys júrgizildi. Atap aıtsam, «Qarasý» shekara ba­qylaý júk beketiniń bastyǵy A.Sársenbaev 2012 jyldyń jeltoqsan aıynda jáne 2013 jyldyń qańtarynda azamat A.-dan shekara baqylaý beketi arqyly halyq tutynatyn taýarlar tıelgen avtokólikti QR memlekettik shekarasynan shekaralyq qaraý­syz, kedergisiz ótkizgeni jáne qamqorlyqqa alǵany úshin jalpy somasy 236 000 teńge para alǵan. Áskerı sottyń úkimimen A. Sársenbaev QR QK 311-babynyń 2-bólimimen (para alý) boıynsha kináli dep tanylyp, QR QK 55-babyna sáıkes (belgili bir qylmys úshin kózdelgen jazadan góri neǵurlym jeńil jaza qoldaný) 4 mıllıon teńgeden astam aıyppul tóledi. «Qarasý» keden beketiniń 1 dárejeli mamany E. Baımenov te laýazymdy tulǵa bola tura 2013 jyldyń 15-shi jáne 18-shi naýryzynda azamat T.-nyń taýarlaryn elimizdiń memlekettik shekarasynan kedergisiz ótkizgeni jáne jalpy qamqorlyǵy úshin 30 000 teńgeni para retinde júıeli túrde alyp otyrǵan. Qordaı aýdandyq sotynyń úkimimen E. Baımenov para alý boıynsha kináli dep tanylyp, shartty túrde 2 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. «Qordaı» keden beketiniń 2-dárejeli jetekshi mamany A. Ádilbaev ta 2013 jyldyń 7-shi, 10-shy jáne 17 sáýirinde azamat S.-dan QR memlekettik shekarasynan halyq tutynatyn taýarlardy shekaralyq qaraýsyz, kedergisiz ótkizgeni jáne jalpy qamqorlyǵy úshin 21 000 teńgeden júıeli túrde para alyp turǵan. Qordaı aýdandyq sotynyń úkimimen A. Ádilbaev kináli dep tanylyp, quqyq qorǵaý organdarynda jáne memlekettik qyzmette 3 jyl merzimge deıin qyzmetke ornalasý quqyǵynan aıyrylyp, 3 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.

Naýryz aıynda Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik orta­lyǵynyń Jambyl oblystyq fılıalynyń Merki aýdandyq bólimshesiniń bastyǵy E.Ah­tan­berdıevtiń ústinen sotqa deıingi jeńildetilgen is júrgizý hattamasy boıynsha QR QK-niń 311-baby 1-bólimimen (para alý) qylmystyq is qozǵaldy. Iаǵnı, ol memlekettik qyzmetter atqarýǵa ýákiletti adamdarǵa teńestirilgen tulǵa bola turyp, 2013 jyldyń 20 naýryzynda azamatsha M.-dan kóterińki zeınetaqy tóleý úshin 60 000 teńge para alǵan. Merki aýdandyq sotynyń úkimimen E. Ahtanberdıev kináli dep tanylyp, memlekettik qyzmette 3 jyl merzimge deıin ornalasý quqyǵynan aıyrylyp, shartty túrde 2 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottaldy.

– Iá, úlken ujym bas­shy­larynyń oı-órisi men aza­mattyq aqyl-parasaty da la­ýa­zymdaryna saı úlken bolǵanǵa ne jetsin. Biraq, óki­nishke qaraı, olar el senim artqan laýazymdy basshy bola tura arzymaıtyn tıyn-teben úshin neshe túrli aıla-tásilderge baryp, sol pasyq áreketteri arqyly memleket qarjysyna qol suǵyp, tip­ti, jemqorlyqqa ózine baǵy­nyshty qyzmetkerlerin de erik­siz májbúrleýge barýda...

– Dana halqymyz «Urlyq túbi – qorlyq» demep pe edi. Ondaılardyń bar ekeni de, otaǵan saıyn aram shóp sııaqty qaptap shyǵa beretini de ras. Biraq «bir sekirdim– qutyldym, eki sekirdim – qutyldym, úshinshi ret sekirdim – tutyldym» degendeı, kez-kelgen jemqor men kez-kelgen paraqor, ol meıli basshy bolsyn, meıli qosshy bolsyn, birde bolmasa birde qarjy polısııasy qyzmetkerleriniń quryǵyna túsetini anyq. Túsip te jatyr. О́ıtkeni, órkenıetti quqyq­tyq qatynastardyń sy­baı­las jemqorlyqpen jáne onyń kórinisterimen bir arnada toǵyspaıtyndyǵy belgili.

Búginde biz oblystaǵy bıznes assosıasııalarymen, «Alıans» jáne «Atameken» qoǵamdyq uı­ym­darymen, óńirimizdiń bas­qa da birqatar iri kásipkerlik qurylymdarynyń ókilderimen turaqty túrde kezdesýler ótki­zip, olardyń sybaılastyq pen jemqorlyqqa qatysty oı-pikir­lerin bilip turamyz. Bul kezdesýler, óz kezeginde, bizge kimniń kim ekenin ashyp berýde.

Áńgimelesken

Kósemáli SÁTTIBAIULY,

«Egemen Qazaqstan».

Jambyl oblysy.