Kórkimen de, kólemimen de kópshiliktiń kózaıymyna aınalǵan Astana qalasy kúnnen-kúnge asqaqtap barady. Shyǵys pen Batys arhıtektýrasynyń jaýharlary toǵysqan elordamyz tórtkúl dúnıe tamsanǵan álemdik megapolıske aınalýda. Sondyqtan da bolar, 2017 jyly Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵynyń eskız-jobasyn jasaýǵa nıettenýshiler qatary alysta da, jaqynda da jeterlik. Solardyń biri – astanalyq sáýletshi Muhtar Saparov.
Kórkimen de, kólemimen de kópshiliktiń kózaıymyna aınalǵan Astana qalasy kúnnen-kúnge asqaqtap barady. Shyǵys pen Batys arhıtektýrasynyń jaýharlary toǵysqan elordamyz tórtkúl dúnıe tamsanǵan álemdik megapolıske aınalýda. Sondyqtan da bolar, 2017 jyly Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵynyń eskız-jobasyn jasaýǵa nıettenýshiler qatary alysta da, jaqynda da jeterlik. Solardyń biri – astanalyq sáýletshi Muhtar Saparov.
Astanalyq sáýletshiniń «Nurly taý» atty tarıhı-etnografııalyq arhıtektýralyq jobasy halqymyzdyń kóshpendiler órkenıetiniń tuǵyryna aınalǵan shejiresimen órilgen. Sáýletshini osyndaı maǵynasy tereń, aýqymdy jobany jasaýǵa Elbasy aıtqan EKSPO-2017 qalashyǵynda salynatyn nysandardyń álemdik arhıtektýralyq jádigerler qataryna qosylý kerektigi týraly oılar jigerlendirgen kórinedi. «Bul arada bizge Parıjdegi kórmeniń sımvoly retinde salynǵan «Eıfel munarasy» úlgi bolyp, artynan ol jalpy qalamyzdyń maqtan tutarlyq nyshany qataryna enetindeı bolsyn", dep atap kórsetken bolatyn Memleket basshysy.
Negizgi ıdeıalyq tuǵyry Saryarqa tósinde boı kótergen jasandy taý beınesindegi – «Nurly taý» arhıtektýralyq tarıhı-etnografııalyq jobasy saq dáýirinen bastaý alatyn tarıhymyzdyń ótkeni men búgingi belesterin molynan qamtyǵan. «Kópke málim, qazaqtyń bolashaǵyn oılaǵan batyr ata-babalarymyz ótken ǵasyrlarda, el basyna kún týǵanda, qasıetti Qarataý men Ulytaýda bas qosyp, tarydaı shashyrap jatqan halqymyzdy jaýǵa qarsy jumyldyryp, qazaq dalasyn «aq bilektiń kúshimen, aq naızanyń ushymen» qorǵap qaldy. О́z dáýirinde Abylaı Kókshetaýdyń baýraıynda han saılanyp, úsh júzdiń basyn qosqan ordasyn ornatty. Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin Qazaq eliniń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 1993 jyly Ordabasy taýynyń basynda qazaq, qyrǵyz, ózbek elderiniń prezıdentterimen bas qosyp, baýyrlas halyqtardyń Máńgilik dostyǵy shartyna qol qoıdy. Mine, Alash jurtynyń kóneden búginge jetken shejireli tarıhynda taý uǵymynyń osyndaı sımvoldyq maǵynasy bar», deıdi óziniń «Nurly taý» arhıtektýralyq jobasynyń ıdeıasy týraly tebirenip Muhtar Saparov.
Eskız-jobadaǵy «Altyn barys» beınesindegi jasandy taý júz metr bıiktikte ornalasqan, jalpy kólemi júz gektar aýmaqty alyp jatyr. Barystyń «basy» úlken qorǵan – «Altyn orda» dep atalsa, barystyń «júrek» tusyna eldi ımandylyqqa shaqyratyn úlken meshit ornalasqan. «Nurly taý» arhıtektýralyq ansambliniń negizgi belgisi – alyp munara saq dáýiriniń sımvoly – «Altyn adam» jádigeriniń bas kıimi beınesinde jasalǵan. Munaranyń bıiktigi – 777 metr. Onyń bıiktigine halqymyz uǵymynda kıeli sanalatyn úsh «7» sanynyń alynýy da tegin emes. Munaranyń ishki kórinisi eriksiz ertegi álemine jeteleıdi. Kóptegen qonaq úı men pavılondar, meıramhanalar bar. Qazaqtyń qos ǵaryshkeriniń qurmetine arnalǵan observatorııa men zymyrannyń maketi týrısterdi tańdandyratyny sózsiz. «Altyn adam» bas kıimindegi jebeler – joǵary jáne tómen qabattardy jalǵaıtyn lıftiler. Al, eń joǵaryda shar beınesindegi – «Altyn kún». Onyń astynda qanatyn keńge jaıǵan – «Altyn qyran». Ortasynda memlekettik týymyz jelbirep tur.
Sonymen birge, atalmysh arhıtektýralyq keshende «Qazaq aýyly» atty etnomeken boı kóteredi. Bul EKSPO qalashyǵyna keletin qonaqtardy qazaqtyń salt-dástúrimen tanystyratyn etnografııalyq ortalyq. Munda týrıster atqa, túıege minip saıahat jasaıdy. «Qazaq aýylynda» halqymyzdyń kóneden kele jatqan qyz qýý, kókpar tartý sııaqty ulttyq oıyndaryna qatysýǵa jan-jaqty múmkindik jasalady.
Budan buryn gazetimizde habarlaǵanymyzdaı, qyrkúıek aıynda Astana EKSPO-2017 kórme kesheniniń eń úzdik eskız-ıdeıasy, onyń ishinde EKSPO-2017 nysanynyń sımvoly anyqtalatyn halyqaralyq baıqaýdyń qorytyndysy shyǵarylady. «Alý an-alýan júırik bar, áline qaraı shabady» degendeı, úshmyńynshy jyldyqtyń aıtýly qurylysynyń jobasy tańdalatyn bul jarystan kim de bolsa úmitker. Bul halyqaralyq baıqaýǵa qatyspaǵan, biraq el talqysyna usynylyp otyrǵan «Nurly taý» jobasy da nazar aýdaralyq. Mamandar osy ıdeıany zerttep, sarapqa salyp kórse deımiz.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
–––––––––––––
Sýrette: «Nurly taý» etnografııalyq-tarıhı kesheniniń bir nusqasy.