Kúsheıtilgen karantın. Sáýirde jaýǵan qar sýynǵan sezimge uqsaıdy. Oqystan aıtylǵan sýyq sózdeı. Kóktemniń alǵashqy qarlyǵashtary – órik pen shıe gúlderi úsikke uryndy. Biz ony terezeden kórdik. Jalpy, biz terezeniń bergi jaǵynda qalaı boldyq, biz qalaı úı adamyna aınaldyq?
Adam ózin izdep júrip, bir kúni maımyldy taýyp alǵany qyzyq. Adamzat balasy óziniń alǵashqy bastaýlaryn, jaratylys jumbaǵyn, jaratýshyny, túpki mándi myńjyldar boıy izdep, aqyr sońynda, Darvın tujyrymyna sáıkes, maımyldan shyqtyq degen ǵylymı qısynǵa toqtaǵany tipti qyzyq.
Arǵy atasy arhantrop delingen adamzat balasy áli jol basynda tur. Darvınniń dıplomdyq jumysy negizinde tarqatqanda, Homo habilis, Homo rudolfensis, Homo ergaster, Homo erectus tizbegindegi epti adam, tik júrýshi adam, jumys isteýshi adamnan óte kelip, Homo sapiens sapiens-ke ıaǵnı asa sanaly adamǵa kelemiz. Osy evolıýsııa tizbeginde úıretilý jáne beıimdelý degen óte mańyzdy eki kezeń bar eken. Biz jan-janýarlardy qolǵa úıretý barysynda ózimizdi ózimiz de qolǵa úıretken ekenbiz. Genetık ǵalymdar adamdar men adamdar qolǵa úıretken janýarlardyń genin zertteý barysynda eki qyzyqty jaǵdaıatqa tap boldy: kónbistik jáne keskin-kelbettiń ásemdigi. Bul eki jaǵdaıat bizdiń áleýmettik minez-qulqymyz ben is-áreketimizdi basqarady eken. Demek, adamdar da ózderin úı janýary sekildi úı adamyna aınaldyryp alǵan. Ony biz minez-qulyq normatıvteri, etıka, estetıka sekildi uǵymdarmen ataımyz.
Almakezek aýysqan matrıarhat pen patrıarhattyq kezeńderdi ótkere otyryp, áıel – úı adamy, erkek – túz adamy degen tujyrym jasadyq. Bul ádette áleýmettik eńbek bólinisine sáıkes keledi. Biraq, osynyń astaryna úńilsek, «erkek – túz adamy» degen aksıomanyń arǵy jaǵynda er adamnyń minez-qulqy men tabıǵatyndaǵy erekshelikter qyltıyp tóbe kórsete bastaıdy. Áıteýir, er adamnan bir jabaıylyq pen asaýlyq anyq seziledi. Budan shyǵatyny, alǵashqy qaýymdyq qurylystan bastap áıel adamnyń bala kútimine baılanysty ómiriniń basym bóligin úı jaǵdaıynda ótkizgendikten, onyń úı adamyna aınalý prosesi tezirek júrgenin, úı adamy minez-qulqynyń aıqyn basymdyqqa ıe bolǵanyn ańdaımyz. Biz oraldyq. Úıdegi adam bizden buryn baıqaı bermegen minez-qulyqtardy kórip, qaıran qalatyndaı. Ash arystan sekildi esik pen tórdiń arasynda ersili-qarsyly júrmiz.
Iá, biz úıge oraldyq. Erikti ári eriksiz túrde. Mamontty naızamen sulatyp salyp, túmen-túmen jaýdy túre qýyp, jeńimpaz bolyp oraldyq pa, álde, áldeneden qashyp kelip tyǵyldyq pa eken?
Betperde kıgen kóktem. Úsikke urynǵan órik pen shıe gúlderi sekildi talaı oılarymyz ben josparlarymyzdy sýyq shaldy. Biraq, bizdiń úmitter áli gúldeıdi. Bizge deıingi urpaqtar eńsergen qıyndyq pen júrip ótken joldy biz de ótkerip, kóktemge kúlip shyǵamyz.