Dalanyń daýasy júregin shoqtaı jandyryp, janaryn nurǵa maldyryp, ón boıyna ónerdiń ólsheýsiz ónegesin darytqan Qazaqstannyń halyq sýretshisi Áýbákir Ysmaıylovtyń 100 jyldyq mereıtoıy elordada qatarynan eki kún toılandy. Keshe Táýelsizdik saraıynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Mádenıet komıteti, «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» AQ, Astana qalasynyń ákimdigi men sýretshi otbasynyń uıymdastyrýymen halyqaralyq konferensııa, sondaı-aq óner sheberiniń jeke kórmesi ótti. Jıyndy sýretshiniń qyzy G.Ysmaıylova júrgizip otyrdy. Keremet keskinderdiń keleshek kestelerimen úndesip turýy tulǵa týdyrǵan ǵajaıyptardyń qashanda halqymyzdyń qazynaly murasy bolyp qala bererine sendiredi.
Dalanyń daýasy júregin shoqtaı jandyryp, janaryn nurǵa maldyryp, ón boıyna ónerdiń ólsheýsiz ónegesin darytqan Qazaqstannyń halyq sýretshisi Áýbákir Ysmaıylovtyń 100 jyldyq mereıtoıy elordada qatarynan eki kún toılandy. Keshe Táýelsizdik saraıynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Mádenıet komıteti, «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» AQ, Astana qalasynyń ákimdigi men sýretshi otbasynyń uıymdastyrýymen halyqaralyq konferensııa, sondaı-aq óner sheberiniń jeke kórmesi ótti. Jıyndy sýretshiniń qyzy G.Ysmaıylova júrgizip otyrdy. Keremet keskinderdiń keleshek kestelerimen úndesip turýy tulǵa týdyrǵan ǵajaıyptardyń qashanda halqymyzdyń qazynaly murasy bolyp qala bererine sendiredi.
Rýhanı qundylyqty jurttyń barlyq baılyqtan artyq sanaıtyn zaman jaqyndap keledi. Onda baıý, ósý, jetilý degen uǵymdar qazirgideı tek materıaldyq maqsatqa qoldanylmaı, rýhanı maǵynaǵa qyzmet etpek. Bolashaqty boıaýlar bıleıdi. Salt-sana udaıy soǵan qyzmet atqarady. Á.Ysmaıylov ómiri men óneri týraly zerdeli oı túıilgen sharadaǵy keleli áńgime bizdi sondaı kemel qoǵamǵa jeteledi. Qadaý-qadaý qazynalardy qatar tizip, qaı-qaısysynyń astaryna zeıin salsańyz da sanaǵa tógiler sáýlesi ańǵarylyp turady. Qazaq ulttyq beıneleý óneri mektebiniń ókilderin túgeldeı zerttep, sońyndaǵy mol muralaryna oraı tolaǵaı oı tolǵap úlgergen joqpyz áli. Olardyń jan jaqparyn jaza tússek, arasynan nebir shuǵylaly órnekter tógile kósilip, Á. Ysmaıylov qazynalary qanatyn jaıady. Olardy kezeń-kezeńine qaraı toptastyryp, búgingi tolqynǵa jetkize bilsek, osy aralyqtaǵy qazaqtyń tutas bir tarıhy taıǵa tańba basqandaı kóringeli tur.
Al ázirge mynadaı halyqaralyq konferensııany sýretshi áleminiń ár úzik tusyn ǵana qamtyp ótken izdenisti istiń basy degenimiz abzal. О́ıtkeni, ǵumyrnamasy keshegi keńestik dáýirdi túgel qamtıtyn tulǵany bir-eki kúndik shara sheńberine syıǵyza almaısyz. Sondyqtan bul mereıtoıdy sýretshi-akvarelıst shyǵarmashylyǵyn ǵylymı turǵydan jan-jaqty zerttep, kesek oı qozǵalǵan ysmaıylovtanýdyń kirispesi deý qısyndy.
О́ner ıesiniń óziniń qatysýymen túsirilgen «О́mir palıtrasy» derekti fılmi «altyn qordaǵy» saqtaýly jalǵyz týyndy kórinedi. Sondaǵy jaısań jannyń jadyraı kúlip, jarqyldaǵan qalpynan onyń ómirdegi shynaıy minezi men adamgershilik qasıetin aıqyn ańǵarý qıyn emes. Mine, osy shaǵyn ekrandyq týyndyda sýretshi janynyń kóp qyry ashylǵandaı. Bizder tereń muranyń tek shet jaǵyn sholyp júrgen ekenbiz. Sóıtsek, boıaýyn arqalap keń dalany qyrandaı kezgen qııaly ushqyr qylqalam ıesi tek bir ónermen tynys-tirshiligin shektemepti. Bir sát dombyrany bebeýlete jónelgende aınalasyndaǵy úlken-kishi demderin ishterine jutyp, tynyshtyq ornaı qalady. Syrnaıdy syzylta tartqanda beıne bir osy ónerdiń sańlaǵy tap kelgendeı kúı keshtiredi. Úni men syrt pishimine deıin dramalyq akterge saı keletin sańlaqtyń «Qyz Jibek», «Taqııaly perishte», «Kútý», «Sol kúnderde», «Kógildir marshrýt» syndy birtalaı fılmdegi beıneleri aıta berseń, óz aldyna bir tóbe. Onyń esimi sonymen qatar halyq bı ónerin sahnalyq turǵyda damytýǵa aıtarlyqtaı atsalysqan Sh. Jıenqulova, D. Ábirov sııaqty týma talanttardyń qatarynda turǵany kúmánsiz shyndyq. «Qara jorǵany» bılegen qazaq kim dep surastyra kelsek, o, ǵajap, taǵy da mine, tarıhtyń sarǵysh betterinen qanatyn qomdap, jorǵadaı búlkildegen bıshi Ysma ıylovtyń kelbetine tap bolaryńyz haq. Zertteýshiler ol Máskeýdegi Qyzyl alańda «Qara jorǵany» bıledi degen derekti alǵa tartady. Al ótken kezeńdegi izine izetpen úńilsek, sonymen qatar onyń 1939 jyly Qazaq memlekettik fılarmonııasy janynan halyq bı ansamblin qurǵanyn, kásibı teatr rejısseri mamandyǵyn ıgergen maıtalman kezinde J.Shanınmen birlesip, qazaq drama teatryn uıymdastyrýǵa qatysqanyn biler edik. Biraq bul aıtylǵandar ár jerde tam-tum jazylyp júrgenmen, kópshilik qaýym ol týraly kóp bile bermeýi múmkin. Sondyqtan konferensııada sóz sóılegen Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Mádenıet komıtetiniń tóraǵasy Tileýǵalı Qyshqashbaev, Altyn jáne baǵaly metaldar murajaıynyń dırektory Almas Nurasqan, Qazaqstan Sýretshiler odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baıtursyn О́mirbekov, Qazirgi zamanǵy óner murajaıynyń dırektory Nellı Shıvrına jáne taǵy basqalar beıneleý ónerindegi qoltańbasy ejelgi kóshpeliler mıfologııasynyń sarqylmas sarynyna qurylǵan renessanstyq sýretshiniń san túrli qyryna toqtala kelip, keleshekte onyń shyǵarmalary keńinen nasıhattalsa degen pikirdi aıtty. T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń professory, IýNESKO sarapshysy Efrat Mambekov sýretshi shyǵarmalary arqyly Á.Ysmaıylov bolmysyn boljasa, Qazaq bas sáýlet-qurylys akademııasy qaýymdastyǵynyń professory, ónertaný ǵylymynyń kandıdaty Halıma Turysbekova peızajdardaǵy Otannyń jyrlanýyn, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń dosenti Olga Batýrına sýretshi grafıkasyndaǵy romantıkalyq umtylysty, al Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner murajaıynyń Qazaqstan beıneleý ónerin zertteý ǵylymı ortalyǵynyń grafıka jáne músin sektorynyń jetekshisi Samal Mamytova tulǵanyń qazaq eposyna qalam terbeýin egjeı-tegjeıli baıandady. «Qambar batyr», «Alpamys batyr», «Qobylandy batyr», t. b. epostyq jyrlarǵa arnalǵan ıllıýstrasııalar toptamasynan elin, jerin, týǵan halqyn sheksiz súıgen adamnyń jan tebirenisin baıqaısyz. Qazir Otandy súıý degen másele – óte ótkir problemanyń biri. Keıingi jastardyń boıyna patrıotızmdi, otansúıgishtikti darytý kerek degen sóz jıi aıtylady. Bizdińshe mundaı qasıetterdi ótken tarıhtan, mysaly mine, osy Á.Ysmaıylov eńbekterinen izdeý kerek. Izgi murany ıgi muratqa paıdalaný dep osyny aıtsa kerek degen oımen kórkem kórmedegi ásem peızajdarǵa qaraı bergiń keledi.
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.