Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti jetildirý prosesindegi medısınalyq bilim berýdiń róli

(MSAK jónindegi Almaty deklarasııasynyń 35 jyldyǵyna arnalady)

Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekke degen jańa kózqaras osydan otyz bes jyl buryn halyqtyń muqtaj toptarynyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa jáne olardyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan qundylyqtar, prınsıpter, tásilder kesheni retinde usynylǵan bolatyn. Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómektiń tujyrymdamasy alǵash ret 1978 jyldyń qyrkúıeginde, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna múshe memleketter Almaty deklarasııasyna qol qoıǵannan keıin, resmı túrde jarııalanǵan bolatyn.

Medısınalyq-sanıtarııalyq al­ǵashqy kómek degen uǵym al­ǵashynda medısınalyq járdem modeliniń sheńberinen tys halyq densaýlyǵyn qorǵaý máselelerine kózqarastyń tutastyǵy degen túsinik bolatyn. Densaýlyqtyń nasharlaý sebepteri jáne aýrýdyń týyndaý sebepteri densaýlyq saqtaý sektory tarapynan baqylaýǵa kónbeıdi, sondyqtan aýrýdyń aldyn alý úshin jáne olardy joıý úshin qoǵamdy tutas qatystyra otyryp, kúrdeli, aýqymdy tásilder ázirleý qajet.

(MSAK jónindegi Almaty deklarasııasynyń 35 jyldyǵyna arnalady)

Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekke degen jańa kózqaras osydan otyz bes jyl buryn halyqtyń muqtaj toptarynyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa jáne olardyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan qundylyqtar, prınsıpter, tásilder kesheni retinde usynylǵan bolatyn. Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómektiń tujyrymdamasy alǵash ret 1978 jyldyń qyrkúıeginde, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna múshe memleketter Almaty deklarasııasyna qol qoıǵannan keıin, resmı túrde jarııalanǵan bolatyn.

Medısınalyq-sanıtarııalyq al­ǵashqy kómek degen uǵym al­ǵashynda medısınalyq járdem modeliniń sheńberinen tys halyq densaýlyǵyn qorǵaý máselelerine kózqarastyń tutastyǵy degen túsinik bolatyn. Densaýlyqtyń nasharlaý sebepteri jáne aýrýdyń týyndaý sebepteri densaýlyq saqtaý sektory tarapynan baqylaýǵa kónbeıdi, sondyqtan aýrýdyń aldyn alý úshin jáne olardy joıý úshin qoǵamdy tutas qatystyra otyryp, kúrdeli, aýqymdy tásilder ázirleý qajet.

Bul birneshe mindetterdi sheshý­ge – densaýlyqty jaqsartýǵa, aýrý­shańdyqty azaıtýǵa, den­saýlyq saqtaý júıesi jumysynyń tıimdiligin barynsha joǵarylatýǵa, ádilettilikti qamtamasyz etýge, sondaı-aq ár el­diń qolda bar resýrstaryn tıimdi paı­dalanýǵa múmkindik berer edi.

Qazirgi kúni Qazaqstan Respýb­lıkasynda bul mindetterdiń basym bóligin densaýlyq saqtaý salasynyń qazirgi júıesi is jú­zinde sheshti deýge bolady. Halyq­tyń densaýlyǵyn jaqsartý, aýrýmen kúres, adamdardyń ómir jasyn uzartý boıynsha jetis­tikke qol jetkizgenmen, dúnıe júzin­de adamdardyń densaýlyq saqtaý júıesiniń qazirgi modeline kóńilderi tolmaıdy.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy qazirgi tańda bul máseleni qaıta kóterip otyr. Álemdegi den­saý­lyq saqtaý júıesiniń ahýaly týraly DDU-nyń 2008 jylǵy «Búgingi kúnniń eń ózekti máselesi» degen baıandamasynda: «Densaýlyq saqtaý júıeleri problemalardy boljap jáne dárigerler áreketiniń poten­sıalyn arttyrýdyń ornyna, birinshi kezektegi qysqamerzimdi bir mindetten ekinshi mindetke aýysady, fragmentti túrde jáne qozǵalys baǵytyn anyq bilmesten áreket etedi», – dep jazylǵan.

Bizdiń elimizde «Salamatty Qa­zaqstan» baǵdarlamasyna sáıkes medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý boıynsha barlyq deńgeıde aýqymdy sharalar atqa­rylyp jatyr. Onyń ishinde me­dısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek deńgeıinde medısınalyq-sanıtarııalyq jáne áleýmettik is-sharalardy júrgizý birinshi kezekke qoıylǵan. Bul rette «Astana medısına ýnıversıteti» AQ óziniń negizgi qyzmetterin Qazaqstandaǵy densaýlyq saqtaý salasyn, me­dı­sınalyq-sanıtarııalyq al­ǵash­­qy kómekti reformalaý sheń­be­rin­degi jańa talaptarǵa sáıkes uıym­dastyrady.

Búgingi kúni Astana medısına ýnıversıteti bilim berý qyzmetiniń formatyn qazirgi ýaqyt talabyna saı qaıta qurdy. Ýnıversıtettiń bilim berý prosesin uıymdastyrý sharalarynyń negizgi túpki maqsaty – qazirgi pasıent talabyna jaýap bere alatyn mamandy daıyndaý, barlyq is-sharalar osyǵan baǵyt­talyp ótkiziledi.

Atalǵan mindetti oryndaý úshin talapkerlerdi irikteý sapasyn art­tyrý jumysy belsendi túrde júr­giziledi. Medısınalyq JOO-larǵa stýdentterdi