Jańa dáýir qashanda jańa qundylyqtarymen, erekshelikterimen birge júredi. Búgingi zamannyń da ózine tán aıshyqtary bar. Sonyń bastysy táýelsiz eldiń aqparattyq qaýipsizdigi, memlekettik tiliniń atqarar qyzmeti.
Jańa dáýir qashanda jańa qundylyqtarymen, erekshelikterimen birge júredi. Búgingi zamannyń da ózine tán aıshyqtary bar. Sonyń bastysy táýelsiz eldiń aqparattyq qaýipsizdigi, memlekettik tiliniń atqarar qyzmeti.
Aqıqatyn aıtar bolsaq, ult sanasyndaǵy evolıýsııaǵa jol ashyp otyrǵan memlekettik saıasat pen memleketshil aqparat quraldary ekeni belgili.
Sol aqparat keńistiginde de túbegeıli ózgerister bolyp jatyr. Eldegi qazaq aýdıtorııasynyń talǵamy men talaby ózgerip keledi. Endi osyǵan toqtalyp kórelik.
Birinshiden, aqparat tutynýshy halyqtyń talǵamy ózgerdi. Bastysy talǵam ósti. Talǵamy ósken jurt erteń búgingiden de sapaly materıal talap etedi. Sondyqtan, aýdıtorııany joǵaltyp almaý úshin medıa quraldar jańa tehnologııalyq ádis-tásilderdi de udaıy jetildirýge májbúr.
Ekinshiden, eldiń aqparat keńistiginde qazaq tiline degen suranys ózgerdi.
Bul alda da jalǵasa beredi. Kúnnen-kúnge qoǵamnyń talaby da, suranysy da artyp, bolashaǵyn oılaıtyn aqparat quraldary úshin beıqam qyzmetti emes, kerisinshe, básekeni óristetedi.
Básekelestik qazirdiń ózinde kúsh ala bastaǵandaı. Ásirese, joǵary tehnologııalyq óndiriske aınalǵan teledıdar men radıoda, ınternet aýmaǵynda aıqyn baıqalýda. Bul kúni erteń qazaq aýdıtorııasy úshin ózara tartysqa ákeleri anyq. Osy úlken alamannyń bolatynyn erte túsingen «Qazaqstan» Ulttyq arnasy basqalardan buryn qamdanyp, kórermenin teledıdar tórine shaqyrýda. Ulttyq arna jańashyldyq izdenis pen qazaq tildi jobalardy kóptep shyǵarýǵa talpynys jasap jatqanyn aıqyn baıqaısyz. Habarlardyń tek memleket tilinde ázirlenip, taratyla bastaýy sonyń dáleli bolsa kerek.
Iá, 2011 jyldyń qyrkúıeginde «Qazaqstan» telearnasy tek ult tilinde habar taratýǵa kiriskende kópshiliktiń kóńilinde san qıly suraq pen kúdiktiń bolǵany jasyryn emes. Respýblıkalyq teleradıo korporasııasynyń tóraıymy Nurjan Muhamedjanovadan bastap, qatardaǵy qyzmetkerlerge deıin jańasha jumys yrǵaǵyn taýyp, eki jyl boıy jańasha oılap, jan-jaqty izdenip, tyń yntamen kórermenge qyzmet etýdi basty maqsat etti. Bul telearnanyń reıtınginiń ósýine keń jol ashty.
Tutas eldiń múddesine, Qazaqstan halqyna qyzmet etetin ujymnyń budan bylaı da talaı bıikterdi baǵyndyrary sózsiz. Eń basty nátıje – úzdikter qatarynan tabylýǵa umtylǵan Ulttyq telearnanyń bedeli ósip, ujymnyń keler kúnge degen senimi kúsheıdi.
Ulttyq telearna qoǵamnyń talabyna saı jumys isteýdiń úlgisin kórsetip, qazaqtyń tabıǵatyn túsinip, rýhanı nysanasyn dál tapty. Qoǵamnyń mádenı jańǵyrýynda «Qazaqstan» telearnasynyń jemisti jumysy jurt nazarynda.
«Qazaqstan» telearnasynyń qazaq tilindegi eki jylǵy jemisti qyzmeti ulttyq aqparat keńistigindegi jańa dáýirdiń bastalýymen sabaqtasyp jatyr dep oılaımyn.
Endi aqparat ǵasyryndaǵy jastar aýdıtorııasy týraly, olardyń aqparatty qoldaný ádetteri jaıynda birer sóz aıta ketsek deımiz.
Jańa medıa men telekommýnıkasııa qatar jetilýde. Qysqa merzimniń ishinde «sıfrlyq» tehnologııalardyń qaryshtap damýy medıa men aqparattyq kommýnıkasııalardy jaqyndatyp qana qoımaı, olardyń bir-birine kirigýine ákelip otyr. Qalamsap pen qaǵaz qoldanbaıtyn urpaq ósip keledi. Olar úshin qaǵazǵa jazylǵan aqparatty izdep, tutyný qolaısyzdyq týǵyzýda. О́zderin «qaǵazsyz» urpaqpyz dep ataıtyndar noýtbýkterdi de eskirgen qural dep esepteıdi. Olar noýtbýkti sırek qoldanady, bar yntasy sońǵy úlgidegi jańa quraldarda. Bul tildik erejelerge, tildiń stıline ózgerister engize bastady. О́skeleń urpaq ózine yńǵaıly medıa ónimderge arqa súıeýde.
Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaev ótken jylǵy Joldaýynda memlekettik til ulttardy biriktirýshi basty faktorlardyń biri ekenin aıtyp, qazaq tilin jańǵyrtyp, tildi zamanǵa saı úılestirý qajettigin alǵa tartty. «Qazaq tili jappaı qoldanys tiline aınalyp, shyn mánindegi memlekettik til mártebesine kóterilgende, biz elimizdi QAZAQ MEMLEKETI dep ataıtyn bolamyz» degen Elbasy sózi halqymyzǵa qaırat berip qana qoımaı, bolashaǵymyzdyń bekem ekenin kórsetti.
Ulbosyn ESENBEK,
jýrnalıst, «Daryn» memlekettik jastar
syılyǵynyń laýreaty.