«Jaqsy muǵalimder jaqsy oqýshylardy jasaıdy»

«Jaqsy muǵalimder jaqsy oqýshylardy jasaıdy» – dep ataqty pedagog M.V.Ostrogradskıı aıtqandaı, biz sóz etpek bolyp otyrǵan mektep ustazdary bir shaǵyn aýdannan 29 «Altyn belgi» ıesin shyǵaryp otyr

Bıylǵy maýsym aıynda Ulttyq biryń­­­­ǵaı testileý qorytyndysy boıynsha bas­pa­­­sózdiń basty qaharmany Ońtústik Qa­zaq­stan oblysy, Jetisaı qalasyndaǵy B.Mo­myshuly atyndaǵy №6 mektep-gım­na­zııa boldy desek artyq ketpespiz. Asta­nadan alysta jatsa da, «Altyn belgi» al­ǵan oqýshylarynyń sany jaǵynan res­pýb­­­­lıkada rekord jasaǵan bul bilim ordasy týraly jazbaǵan basylym kem de kem.

«Jaqsy muǵalimder jaqsy oqýshylardy jasaıdy» – dep ataqty pedagog M.V.Ostrogradskıı aıtqandaı, biz sóz etpek bolyp otyrǵan mektep ustazdary bir shaǵyn aýdannan 29 «Altyn belgi» ıesin shyǵaryp otyr

Bıylǵy maýsym aıynda Ulttyq biryń­­­­ǵaı testileý qorytyndysy boıynsha bas­pa­­­sózdiń basty qaharmany Ońtústik Qa­zaq­stan oblysy, Jetisaı qalasyndaǵy B.Mo­myshuly atyndaǵy №6 mektep-gım­na­zııa boldy desek artyq ketpespiz. Asta­nadan alysta jatsa da, «Altyn belgi» al­ǵan oqýshylarynyń sany jaǵynan res­pýb­­­­lıkada rekord jasaǵan bul bilim ordasy týraly jazbaǵan basylym kem de kem.

Sonaý test bastalǵan 2004 jyldan beri – sonyń ishinde 2007 jyldan beri UBT synaǵyna barlyq túlekteri qatysatyn mektep-gımnazııa óz kórsetkishin jyl saıyn kóterip keledi. Onyń 2004-2013 jyldar arasyndaǵy ortasha kórsetkishi – 100,77 ball - elimizdegi kóptegen mektepter úshin ázirshe qııaldaǵy arman ǵana ekeni aqıqat. Ásirese, sońǵy 6 jyldaǵy gımnazııa túlekteriniń tabysy kimge de bolsyn bas shaıqatyp, tańdaı qaqtyrary haq. Mysaly, UBT boıynsha ortasha ball 102-den tómen túsken emes. Osy merzimde bul mektepti 289 oqýshy bitirse, sonyń 234-i 100-den joǵary ball jınaǵan. Grantqa joǵary oqý ornyna túskeni (bıylǵy jylǵy úzdik 70 balany eseptemegende) – 198. Ortasha kórsetkishi – 108,7 ball. 78 oqýshy «Altyn belgini», 60 oqýshy «Úzdik attestatty» ıelengen.

2010 jyly 35 túlektiń ortasha kórset­ki­shi, tipti, 118,3 ball bolǵan. Olar sol jy­­ly 13 «Altyn belgi» men 17 «Úzdik at­tes­­tatty» ıelenip, 35-i de túp-túgel grant­qa joǵary oqý ornyna túsken! Kózi tiri­sinde-aq klassık atanǵan Qadyr aǵamyz:

Shyńǵa bıik shyqtym-aq,

Qona almadym, qaıteıin.

Bolǵym keldi myqtyraq,

Bola almadym, qaıteıin... – dep jazyp ketkendeı, qashan da bıikti baǵyndyrýdan, sol bıikti ustap turýdyń qıyn ekeni belgili. Al B.Momyshuly gımnazııasynyń oqýshylary «100 ball» dep atalatyn bıikke myqtap qonys tepken tárizdi.

Bıylǵy jyldyń enshisi – 107,64 ball. 70 túlektiń 50-i «Altyn belgiden» úmitker edi, sonyń 29-y óz talabynyń oryndy ekenin dáleldeı aldy, sóıtip, eki jyl qatarynan qol jetken óz rekordyn – 13 «altyndy» taǵy da jańartty. Bul – aýdan boıynsha barlyq «altynnyń» teń jartysy, oblys boıynsha on paıyzy degen sóz. Tórt balaǵa aıtýly mejeni baǵyndyrýǵa bir ǵana ball kemdik etse, 8 oqýshy «Úzdik attestat» ıesi atandy. Aýdan boıynsha 4 mekteptiń ǵana bitirýshi túlekteri túgel UBT-ǵa qatyssa, sonyń biri osy №6 gımnazııa. Mektep baldyq kórsetkish boıynsha aýdanda ekinshi oryndaǵy mektepten 20 ball joǵary tursa, 2012 jyldyń UBT-ǵa qatysty reıtıngisi boıynsha 127 ball aldy. B.Momyshuly atyndaǵy gımnazııa sońǵy 5 jyl qatarynan barlyq alty pán boıynsha aýdan kórsetkishinen joǵary mektepterdiń kóshin bastap keledi. «Oq boıy ozyq» degenimiz, osyndaı-aq bolatyn shyǵar.

Jáne eń bastysy bunyń bári «qaǵaz­daǵy kórsetkish» emes, ómirdegi shynaıy kórsetkish. Árıne, aıtýǵa ońaı... Búgingi bıik – monshaqtaǵan terdiń, uıqysyz túnderdiń, jasampaz aqyl-oıdyń, qatań talap pen tynymsyz eńbektiń nátıjesi.

Oblystyq bilimdi baqylaý departa­mentiniń dırektory Lázzat Bazarqulova: «Biz oqýshylardyń bilim deńgeıin syrttaı baǵalaý baǵdarlamasyna sáıkes bıyl mınıstrlikten keletin keste boıynsha B.Momyshuly atyndaǵy mektep-gımnazııadaǵy 9-synyp oqýshylarynyń bilimin tekserýge barǵanymyzda kózge kórinip turǵan eń birinshi erekshelik – mekteptegi tártip boldy. Dálizde betaldy júrgen bir de bir bala baıqalmady. Ekinshi erekshelik – oqýshylardyń bilimdi ekendigi. Olardyń bári de eshqandaı asyp-saspastan, oılanyp-tolǵanyp otyrmaı, jan-jaǵyna jaltaqtamaı birden qaǵazǵa jaýabyn jazýǵa kirisip ketti. Abyrjyp, júgirip júrgen muǵalimder de joq. О́ıt­ke­ni, olar óz shákirtterine senimdi ǵo ı», dedi.

Bastaýy qaıda bundaı keremet jetistiktiń? Ony biz sonaý 1963, 1964 jyldardan izdegenimiz jón bolar. Sebebi, ata-anasy Qyzylqumdy ıgerý bastalǵanda Túrkimenstannan kóship kelgen О́mirhan Qozybaq orta mekteptiń joǵary synyptaryn keshki mektepte oqyp bitirdi. Kúndiz «Shardaraqurylys» mekemesinde dánekerleýshi, keıinirek «Amangeldi» keńsharynda júrgizýshi bolyp jumys istedi. Bul 15-ke endi tolǵan eki balanyń biri bara bermeıtin, erik-jigeri kúshti jastyń ǵana qolynan keletin erlik is. Odan soń ákesi maıdanda bolǵan ýkraın jerinde joǵary bilim alyp kelip, Jetisaı aýdandyq partııa komıtetinde nusqaýshy bolyp istedi, 32 jasynda orta mektep tizginin ustady. Budan keıin densaýlyǵyna baılanysty Batys Qazaqstanǵa qonys aýystyrǵanymen, ol jaqta aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary sekildi qyzmeti de jaqsy bolǵanyna qaramastan, tórt jyldan soń jerdiń de jánnaty, eldiń de jánnaty – ońtústik ólke­ge, ósken ortaǵa qaıta oraldy. Mine, sol 1988 jyldan beri B.Momyshuly atyndaǵy kóp­sa­la­ly mektep-gımnazııany (burynǵy HHVII partsezd atyndaǵy orta mektep) basqaryp keledi.

Eńbekqor er-azamattar az emes. Biraq, solardyń bári birdeı istiń kózin taba bile me, mine, másele osynda. О́.Qozybaq basqaratyn mektepte jumysqa muǵalimder de, 1-synypqa búldirshinderdiń ózi de synaqtan ótip baryp qabyldanady. Bul mektepke «tamyr-tanystyq, kóke-jáke» júrmeıdi. Ujym basshysy osy ustanymynan eshqashan aınyp kórgen emes. Joǵary synypqa jetkenshe búgingi qatań talapqa tótep bere almaǵan oqýshylar óz-ózinen artqa qaraı ysyryla beredi, sonyń arqasynda iriktelip, kil saıdyń tasyndaı bozbalalar men qyzdar ǵana qalady. Oblys boıynsha ár aımaqtyń terip-terip alǵan ozyq oqýshylarynan quralǵan onnan astam «Daryn» mektebi bar. Solardyń barlyǵy jıylyp bıyl 67 «Altyn belgi» aldy. Al ózi turǵan shaǵyn aýdannan basqa jerden eshkimdi mańdaıynan shertip tańdap alar múmkinshiligi joq Momyshuly mektebiniń kórsetkishi – 29 medal.

Mektep-gımnazııada «Kishi ǵylym akademııasy», bastaýysh synyp oqýshylaryna arnalǵan «Jas ǵalym» ortalyǵy jumys isteıdi. Iá, tańǵalmańyz, dál solaı. «Sebebi, deıdi dırektordyń orynbasary Aısulý Jaqsylyqova, balanyń bilim alýǵa degen ynta-yqylasy, oı órisi, minez-qulqy osy kezeńde qalyptasady. Sondyqtan qazir eski súrleýden shyǵyp, óskeleń zaman talabyna saı shyǵar­mashylyq turǵydan oqytý qajet». Gımna­zııa ustazdary bul joldy «Damyta oqytý arqyly shyǵarmashylyqqa úıretý» dep ataıdy. 2-4-synyp oqýshylarynyń tań­daǵan taqyryptaryna kóz salaıyqshy: «Kemeńger Abaı», «Batyr ata – Baýyrjan», «Maǵjan jáne balalar ádebıeti», «Sýdyń qasıeti jáne mańyzy», «Qazaq halqynyń salt-dástúrleri»...

Mektepte bastaýysh bilimge qansha­lyqty mán beriletinin О́mirhan Qozy­baqtyń 2012 jyly baspadan shyqqan «Sapaly bilim – sáýleli bolashaq» atty kitabynda óz táji­­­rıbesin ortaǵa salǵan 48 ustazdyń 16-sy osy bastaýysh synyp muǵalimi ekenin-aq ańǵarýǵa bolady. Solardyń biri Gúlvıra Ýálıeva: «О́z betinshe jumys isteý daǵdysyn qalyptastyrý ońaı sharýa emes. Sondyqtan, damyta oqý ádistemesindegi eń basty nárse – oqýshylardy shyǵarmashylyq áreket jaǵdaıyna engizý. Munyń ózi oqytýdyń evrıstıkalyq (qosymsha ádebıetti qoldaný) jáne zertteý ádisterine erekshe mán beriletinin kórsetedi».

Ustazdardyń bul qaǵıdasynyń jemisi oqýshylar joǵary synypqa kelgende aıqyn kórine bastaıdy. Sońǵy 8 jylda pándik olımpıadadan gımnazııa aýdanda birinshi oryndy eshkimge bermeı kele jatyr. Gımnazııa oqýshylarynyń oblystyq, respýblıkalyq, halyqaralyq olımpıadalarda, baıqaýlarda jeńip alǵan júldeli oryndaryn sanamalaý biraz ýaqytty alady. Birneshe túlek «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha Ulybrıtanııada, taǵy birnesheýi M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti bastaǵan reseılik JOO-larynda bilim alyp jatsa, qalǵandary Qazaq-Brıtan ýnıversıteti, L.N.Gýmılev, Ál-Farabı, Q.Sátbaev atyndaǵy ýnıversıtetter sekildi óz elimizdegi eń joǵary deńgeıdegi bilim oshaqtarynyń betke ustar stýdentteri.

«Balany – jastan». Qalaı ıseń solaı qalyptasyp ósetin shybyq kezinen ustazdary shyǵarmashylyqqa baýlyǵan balalar qaı pánniń bolsyn mán-maǵynasyn túsinip, uǵynatyn qabiletke ıe bolyp shyǵady. Búgingi test júıesi saltanat qurǵan zamanda eń qajetti, eń jetispeıtin qundylyqqa aınalǵan osy qasıettiń oqýshylardyń boıyna shyqpastaı bolyp, myqtap sińirilýin О́mekeń ómir boıy basty nazarynda ustap keledi. Sol úshin de mektepte balalardyń sabaqty qabyldaýǵa beıimdiligin eskeretin 7 shyǵarmashylyq top qurylǵan. Matematıka ǵylym ataý­lynyń atasy bolýy sebepti oǵan gımnazııada erekshe mán beriledi. Dıre