• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 30 Sáýir, 2020

Ardagerdiń jeńisi men jemisi

482 ret
kórsetildi

Mahal ata úshin nemere-shóbereleriniń qarashańyraqqa kelgeni eń merekeli de qýanyshty kún, qundy syılyq. Ul-qyzdary otbasymen birge ákeniń hal-jaǵdaıyn surap jıi kelýge tyrysady, árıne. Uly Jeńis kúni Mahal Polatbekovtiń 13 perzentinen taraǵan 56 nemere, 105 shóberesi Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerin merekesimen quttyqtaý úshin qarashańyraqqa asyǵady. Keıde barlyǵy túgel jınalady, endi birde múmkindigi bolmaǵan bir-ekeýiniń orny bilinip turady. Qalaı bolǵanda da Jeńis kúni Mahal ata úshin erekshe qýanysh syılap, qýat beretin aıtýly mereke.

Soǵys ardageri, Ordabasy aýdanynyń turǵyny Mahal Polatbekov atamyzdy biz de aldaǵy merekesimen qut­tyqtap qaıtqan edik. Qan maıdandaǵy erlikteri úshin, beıbit ómirdegi eńbegi baǵa­lanyp berilgen orden-medaldaryn syńǵyrlata, qımy­­ly shıraq qarııa kenje ulymen bizdi qarsy aldy. Mereke jaqyndaǵan saıyn kelýshilerdiń de jıileıtini anyq. Kópti kórgen qarııanyń kórgendi kelini baýyrsaǵyn pisirip, dastarqan jaıyp qoıypty. Toqsannyń altaýyna kelgen ata áli de tyń. Shaı iship otyryp, eldegi jaǵ­daıdy kóbirek surady, ur­pa­ǵynyń da, eldiń de aman­dyǵyna alańdaıtynyn ańǵart­ty. Jańalyqtardy qalt jiber­meıtin Mahal ata búginde tek qulaǵynyń aýyrlaǵanyna ǵana ókpe aıtady. Al kún­de­likti kelip turatyn gazet­terdiń birin jibermeı jáne kózildirik taqpaı oqıdy eken. Qolymyzdaǵy keseni baqylap, shaıymyzdyń taýsylmaýyn qadaǵalap ta otyrdy. Maıdanda kórgen qıyndyqtary týraly aıtqandy asa unata bermeıtin ardager soǵys múldem bolma­syn dep tileıdi. Surapyl soǵys­ty eske alýdy aýyrsynatyn Mahal atanyń qabaǵyna qaıǵy, kóńiline muń uıalatatyn taǵy bir jaıt, jarynyń dú­nıeden ozǵany. Odan beri de 30 jyldan asypty, degenmen ul-qyzdarynan bólek nemere-shóbereleriniń ystyq yqylasy men syı-qurmeti kóńilge demeý. Al úıdegi kenje balasy Muh­tar men nemereleri atany áń­gimege kóbirek tartyp, ásirese nemereleri týǵan jer tarı­hyn kóbirek bilgisi keledi eken. Iá, ol zańdy da. Barlyq nemere-shóberelerin jaqsy kórip, erkeletetin qarııa janynda jıi bolatyn Asanbaı men Saqypjamaldy jaqyn tutady. Az-kem áńgimeden, qa­rııanyń estelikterinen túı­geni­mizdi qysqasha baıandap óte­lik.

Mahal Polatbekov 1924 jyly 1 mamyrda dúnıege kelgen. Áke-sheshesinen erte aıyrylyp, týystarynyń qolynda ósken ol 1932-1936 jyl­da­ry  asharshylyqtyń saldarynan Tashkentke qonys aýda­rýǵa májbúr bolǵan. «Soǵys bastalǵanda 17 jas­tamyn. Tashkentte 1942 jy­ly áskerge shaqyrylǵan 20 jigittiń qatarynda men de bar­myn. Sol kúni kolhozdyń tóraǵasy kelip: «Senderdi keıinge qaldyratyn boldyq. Voen­komatpen de kelisip qoı­dym. Er-azamat isteıtin jumys kóp, bir aı boıy bıdaı orýǵa kómektesesińder», dedi. Bıdaı orýdyń ornyna soǵysqa barǵandy jón kórdim. Voen­komatqa ózim baryp, maı­danǵa jiberýin ótindim.  Aqyry 18 orys, bir evreı jáne jalǵyz qazaq bolyp maı­danǵa attandyq. Qoryqpaı barǵanymnyń ózi erlik boldy.  Soǵysqa eldi, jerdi aman saq­tap qalamyn dep bardym»,  deıdi qarııa. Osylaısha maıdanǵa attanǵan jas jigit Ýlıanov oblysyna kishi komandırler daıarlaıtyn 6 aılyq kýrs­qa joldanǵan. Kýrsty úzdik bitirip, serjant shenin ıelengen. Smolensk, Mınsk, Vıtebsk qalalaryn azat etýge qatysqan. «Biraz ýaqyt batalon komandıriniń adıýtanty da boldym. О́zimizdiń elden, kórshiles О́zbekstannan, Túrikmenstannan, Qyrǵyzstannan jigitter keldi. Ol zamanda eshqaısysy orys tilin bilmeıdi, túsinbeıdi. Meni komandır adıýtant retin­de jigitterge til úıretip, soǵysqa daıarlyǵyn pysyqtaý úshin jiberdi. Iá, qanshama jyl­­dar ótse de ol kúnder, qan maıdandaǵy jankeshti erlik­ter, qyrshyn ketken jaýynger­ler beınesi kómeskilene túske­nimen esten shyǵa qoıǵan joq. Qaısybirin aıtaıyn, elge aman oralǵanymyzǵa táýbe et­tik. Surapyl jyldar eseıt­ti, shynyqtyrdy, ómirge kóz­qarasymyzdy ózgertti. Elge kel­gen soń aýylsharýashylyq jumys­taryn istep, partııanyń hat­shysy sekildi biraz qyzmet­terdi atqardyq. Jeńiske 75 jyl tolsa, men sonyń 70 jylyn aıanbaı, aýyl sharýashylyǵyna arnadym», deıdi Mahal ata.

Qazirgi Qyzyljar aýy­lynyń negizin qalaýǵa maıdannan oralǵan Mahal Polatbekov bastamashyl bolyp, úlken úles qosqan eken. Ár jerde 5-6 úıden shashyrap orna­lasqan otbasylardyń basy qosylyp, irgeli aýyl qu­ry­lady, or­talyqtyń qar­sylyǵyna qa­ramastan, 30 jyldan asa osyn­­daǵy ujymdy bas­qaryp, sharýashylyqty kótergen. Aýyl turǵyndaryn uıym­dastyryp, mektep, klýbtyń ǵımaratyn ózderi turǵyzyp alypty. Surapyl soǵystan elge oralǵan soń, Mahal Po­lat­bekov Tashkent oblysy, Lenın aýdanynda №109 mek­tepte áskerı jetekshi, dırek­tordyń orynbasary boldy. Odan keıin qazirgi Túrkistan oblysy Ordabasy aýdany, «Qyzyljar» ujymsharynda basqarma tóraǵasynyń orynbasary ári partııa uıymynyń hat­shysy, Lenın atyndaǵy ujymsharda basqarma tór­­aǵa­­synyń orynbasary, keıin­nen tóraǵasy boldy. Tórt­kúl bólimshesin, sondaı-aq Q.Sypataev atyndaǵy maqta keń­shary qurylǵanda №2 bólimsheni basqardy. Sol kezderi bólimshe 2,5 myń gektar maqta alqabyn ósirip «aq altyn» óndirisinde oblys, respýblıka boıynsha al­dyńǵy orynǵa shyqqan eken. Halqymyzdyń taý tul­ǵasy, qoǵam jáne memleket qaırat­keri Dinmuhamed Qonaev osy óńirge kelgende Mahal ata­nyń shańyraǵynan dám tatyp, pikirlesken. Sol tarıhı oqı­ǵanyń árbir sáti jasy 96-ǵa kelgen ardagerdiń jadynda jattalyp qalǵan. El basqarǵan asyl azamattyń erekshe bolmysyn, kishipeıildigi men qarapaıymdylyǵyn aıtyp, jıi eske alyp otyrady.

Mahal Polatbekovtiń eń­begi men erligi baǵalanyp, kóp­tegen marapat ıesi atanǵan. Ár jyldary «Lenın», Eńbek Qyzyl Tý, Qurmet belgisi, Parasat ordenderimen, «Eń­bek­tegi erligi úshin», «Eren eńbegi úshin», KSRO Halyq sharýashylyǵy jetistikteri kórmesiniń altyn, eki kúmis, qola medaldarymen, «Asta­naǵa 10 jyl» jáne Ekinshi dúnıe­júzilik soǵystaǵy Je­ńis­tiń birneshe merekelik me­dal­dary qarııanyń azamat­tyǵynyń, patrıottyǵy men eńbekqorlyǵynyń, elge degen minsiz qyzmetiniń belgisi ispetti. Sondaı-aq ol 1994 jylǵy tamyzda aýdandyq máslıhattyń sheshimimen «Or­dabasy aýdanynyń qurmetti azamaty» atanǵan. «Árbir na­gradanyń ózindik orny, esteligi bar, bári men úshin qymbat ári baǵaly. О́sip-óngen urpaǵym bar, táýbe, táýelsiz elim bar men baqyttymyn, qaraǵym. Baqytty tek eńbekten izdeý kerek. Sony umytpańdar!», dedi qarııa bizben qoshtasarda. 

 

Túrkistan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar