Oblys ortalyǵyndaǵy Kýtýzov-Jaıaý Musa kósheleriniń qıylysynda «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda jańa turǵyn úıler boı kóterýde. Iаǵnı, elimizdiń Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshysy sanalatyn turǵyndar osy úılerden páter alady. Eger turǵyn úıler qurylysy merziminde aıaqtalsa 400-ge jýyq otbasy qýanyshqa keneledi.
Oblys ortalyǵyndaǵy Kýtýzov-Jaıaý Musa kósheleriniń qıylysynda «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda jańa turǵyn úıler boı kóterýde. Iаǵnı, elimizdiń Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshysy sanalatyn turǵyndar osy úılerden páter alady. Eger turǵyn úıler qurylysy merziminde aıaqtalsa 400-ge jýyq otbasy qýanyshqa keneledi.
Al jalpy, salynyp jatqan bul turǵyn úılerdiń aýmaǵy – 26 myń sharshy metr. Qurylys jumystaryna 2 368 mıllıon teńge qarajat bólingen. Bul kúnderi qurylys alańdarynda «Qurylys», «Keremet-PV» jáne «Járdem» seriktestikteriniń qurylysshy-jumysshylary eńbek etýde. Salynyp jatqan ár úıge bir merdigerden jaýapty. Seriktestik basshylarynyń aıtýynsha, úı qurylysy Semeıden, Ekibastuzdan, Qaraǵandydan jetkizilgen kirpish, armatýralar sııaqty otandyq ónimderdiń arqasynda júrgizilýde. Máseleniń mánisi sol, jetkiziletin qurylys materıaldarynyń baǵasy qurylys bastalmas buryn belgilengen alǵashqy baǵasynan qymbat kórinedi. Ekinshiden, naǵyz óz isiniń sheberleri – kásibı qurylysshylar az. Sondyqtan, úı paıdalanýǵa berilgen soń-aq, sapasyz qurylys syr bere bastaıdy. Jer telimderi jetkiliksiz. Oblys ortalyǵyna qaraıtyn Baıdala, Dolgoe aýyldary mańynda turǵyn úılerdiń bárin bir jerge turǵyzý emes, qalany keńeıtý maqsatynda qolǵa alý jóninde jospar bolǵan-dy. Ázirge tynysh. Qazirgi kezde oblys ortalyǵyndaǵy «Alıýmınııstroı» shaǵyn aýdanyndaǵy apatty jaǵdaıda turǵan 5 úı qulatyldy. Jumys barysyn baqylaý úshin oblys ákimi Erlan Aryn da keldi. Bir aıdan soń jańa úıler kesheniniń qurylysy da bastalady delingenimen, mine, kúz de keldi, áli jumys baıqala qoımaıdy. Eski úılerden turatyn «Alıýmınııstroı» shaǵyn aýdanyn kóshirý jáne ony qaıta qurýdy kezeń-kezeńmen júrgizý josparlanýda. Jalpy, barlyǵy eki qabatty 160 úı buzylmaq. Iаǵnı «Saryarqa» jańa turǵyn úı kesheniniń qurylysy aldaǵy ýaqytta 4 myń otbasyn turǵyn úımen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. 50-shi jyldary salynǵan turǵyn úılerden turatyn bul aýdanda endi «Saryarqa» atty jańa turǵyn úı kesheniniń jobasyn Úkimet qoldap otyr. Oblys ortalyǵynyń kelbeti men kórkin jaqsartý maqsatynda jańadan boı kóteretin 12 qabatty úılerdiń jobalaý jumystaryn júrgizý, ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jeliler tartý maqsatynda 180 mıllıon teńge kóleminde qarjy bólinbekshi. Sóıtip, aýdandaǵy 160-qa jýyq eski, eki qabatty úıler buzylyp, onyń ornyna kóp qabatty 107 turǵyn úı boı kótermekshi. Osy úılerde turyp jatqan 1272 otbasy bar. Turǵyndardy qala ishinde basqa jerge kóshirý týraly qala ákimi Orazgeldi Qaıyrgeldınov tıisti qaýly qabyldady. Aldymen eki qabatty 5 turǵyn úıdiń turǵyndaryn kóshirý qolǵa alyndy. Qaýlyǵa sáıkes, kóshiriletin 5 úıdiń jer telimderi birden memleket qajettiligine alynady. Qazirde olarǵa ınjenerlik jeliler (elektr qýaty, sýyq jáne ystyq sý, jylý, kanalızasııa qubyrlary) tartýǵa qarjy bólindi. Bul jańadan salynatyn záýlim úılerdiń qajetti kommýnıkasııalarmen tolyq qamtylatynyn bildiredi. Alǵashqy kóshirilgen 5 úıdiń ıelerine Amangeldi-Lesnoı kósheleri qıylysyndaǵy áleýmettik úıden ýaqytsha páterler berildi. Ýaqytsha deıtin sebebi, keıin turǵyndarǵa qazirgi eski úılerdiń ornyna jańadan boı kóteretin úılerden páterler úlestiriledi. Turǵyndarǵa beriletin baspananyń aýmaǵy eski páterlerdiń kólemine sáıkes bolady.
Al «Qoljetimdi baspana-2020» baǵdarlamasy aıasynda salynatyn jaldamaly baspanalarǵa qujat tapsyrǵan turǵyndardyń, ásirese, jas otbasylarynyń kóńilderinde úmit pen kúdik qatar júr. Árıne, jas otbasylary arzan baǵaly páterge qol jetkizýdi oılaıdy. Al, oblys ortalyǵyndaǵy mundaı páterlerdiń sany shekteýli. Aldaǵy jyly beriletin turǵyn úıde 68 páter bar bolsa, oǵan 334 otbasy ótinish bildiripti. Olardyń árqaısysy 2 jáne 3 bólmeli páter alǵylary kelse, bir páterge 7-8 otbasydan keledi. Segizdiń biri páter alady. Qalǵandary kelesi úıge qujat jınaý kezeńin kútedi. Jasy 29-dan aspaýy kerek dege n sharty taǵy bar. Qazaq jastary 1 bólmeli páterden góri 2-3 bólmeli páter alýdy oılaıdy. О́ıtkeni, erteń 2-3 balaly bolsa, kelimdi-ketimdi aǵaıyny bar degendeı 1 bólme tarlyq eteri sózsiz. Sondyqtan, 2-3 bólmeli páterlerge ótinishter kóp túsedi. Qaladaǵy Gerıng-Mının kósheleriniń qıylysynda salynyp jatqan úıdegi 68 páterdiń 34-i bir bólmeli eken, onda osy sanatqa qujat tapsyrǵandardyń kópshiligi baspanaly bolýlary da múmkin. Qalalyq qarjy bóliminiń basshysy Qaıyrjan Sársekeevtiń aıtýynsha,1 bólmeli páterlerge 2 otbasydan keledi.
Zańsyzdyqqa jol joq. Páter úlestirý baldyq júıe negizinde júrgiziledi. О́tinish berýshilerdiń qujattary iriktelip, ár otbasynyń baly eseptelgennen keıin komıssııa sheshim qabyldaıdy. Komıssııa quramynda nurotandyqtar, jasotandyqtar, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi bar, – deıdi Qaıyrjan Sársekeev. Endi jaldamaly baspana bólisine qatysatyn jas otbasylaryna qoıylatyn talaptar men jınalatyn qujattar tizimine qaraıyq. Otbasy qalada tirkeýde bolýy shart. Ekinshiden, baǵdarlamada ball eseptelgende aldymen bala sany nazarda bolady. Úshinshiden, jas otbasynyń nekede turǵan ár jylyna 5 baldan beriledi. Mine, jas otbasylaryna arnalǵan jeńildikterdiń túri osyndaı. Sonymen qatar, elimizde ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jáne jetim balalardyń baspanaly bolý máselesi de aıtylýda. Olaı bolsa, oblysta 2004 jetim bala bar desek, olar da turǵyn úı kezegine tura alady jáne Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshylary bola alady degen sóz. Qurylys basynda «Nur Otan» HDP-nyń partııalyq baqylaý beketi jumys jasaıdy. Bank fılıalynyń dırektory Botagóz Qamarova memlekettik baǵdarlama arqyly baspanaly bolǵysy keletin turǵyndardyń sany kóbeıip kele jatqanyn aıtty. Jańa úılerdiń ár sharshy metriniń quny belgilengen baǵa kóleminde qalyp otyr. Ári naryqtaǵy baspanalar baǵasynan arzan. Ortasha jalaqy kólemi eskerilgen. Sondyqtan, aldaǵy ýaqytta oblys ortalyǵynda salynatyn turǵyn úı qurylysy eki esege kóbeıedi, qoljetimdi baspanaǵa qol jetedi degen sóz.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy.