Jaǵdaı qalypqa túse bastady

Tynymsyz jumystardyń nátıje­sinde qala boıynsha jedel járdem shaqyrtýlary azaıdy. Bul týraly shahar ákimdiginde ótken Shymkent qa­lasy aýmaǵynda koronavırýstyq ınfek­sııanyń taralýyna qarsy is-qımyl bo­ıynsha arnaıy shtabynda aıtyldy. Jıyn barysynda atqarylyp jatqan bas­qa da birqatar jumys talqylandy.

«Qala boıynsha jedel medısınalyq járdem shaqyrtýlardyń sany azaıyp keledi. Shilde aıynyń 1-juldyzynan bastap búginge deıin (12.07.2020) shaqyr­týlar sany 2142-den 1839-ǵa deıin tó­mendedi. Qalada jalpy sany 650 ın­feksııalyq tósek-oryn bar, onyń 204-i bos. Provızorlyq oryn sany – 3210, qazir 1110 bos oryn bar. El Prezı­dentiniń tapsyrmasyna sáıkes, al­daǵy ýaqytta tósek-oryn qoryn kóbeıtý má­selesi qarastyrylýda.

Qala aýmaǵyndaǵy 24 aýrýhanada kún saıyn 1100 ottegi ballonyna qa­jettilik bar. Osyǵan oraı, Shymkent qalasynda ottegin óndiretin 5 mekememen kelisimshart jasaldy («AirGaz» JShS, «Keremet sapa» JShS, «Nýrıbal Baza» JShS, «PK OKSI» JShS, «Iman­bekov» jeke kásipkerligi), barlyq aýrý­hanalarǵa turaqty túrde ottegi ballondary jetkizilýde», dedi shahar ákimi Murat Áıtenov.

Keleli keńeste qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Rýstam Qýanyshbekuly indetke baılanysty tirkelgen statıstıkalar men júrgizilip jatqan em-dom jóninde sóz qozǵady, Sh.Ospanova jedel járdem qyzmeti bo­ıynsha ahýal qalypqa túskenin, ózekti má­sele joq ekenin habarlady.

Jıyn barysynda qala ákimi tıisti mamandarǵa táýlik saıyn 30 myń shaqyr­tý qabyldaı alatyn dıspetcherlik orta­lyqty tezirek ashýdy tapsyrdy. Sondaı-aq shtab otyrysynda búginde 323 О́JT (ókpeni jasandy tynystandyrý apparaty) qurylǵylarynyń sanyn aldaǵy ýaqytta 475-ke jetkizý josparlanyp otyrǵany belgili boldy. Qala aýmaǵyndaǵy barlyq 24 aýrýhanaǵa kún saıyn 1200 ottegi ballony qajet ekeni aıtyldy.

Qala ákimi Murat Áıtenov qadap aıt­qandaı, epıdemııalyq ahýaldy jaq­sartý barysynda halyqqa qajetti dúnıe­lerdi iske asyrý barysyn tezdetý kerek.

«Sheshim shyǵarýdy eki kúnge sozatyn ýaqyt joq. Jumysty shuǵyl túrde naqty bir júıege qoıýymyz kerek. Al aqparattardy ýaqtyly jetkizýimiz qajet. Bul júıe rettelip, endigi kezekte qala turǵyndary «Sovid-19 Shymkent» saıty arqyly búgingi jaǵdaıǵa baılanys­ty málimetterdi tolyq alyp otyrady», dedi M.Dúısenbekuly.

Oǵan qosa, qala ákimi tıisti mamandar­ǵa memlekettik kúndizgi stasıonarlarǵa bek­i­tilgen arnaıy ereje taratylýyn tap­syrdy.

«Iаǵnı naýqastar emniń tegin ekenin bilýi kerek. Eger medısına qyzmetkeri em úshin dári-dármek surasa, «109» nómi­rine habarlasyp, quqyqtaryn qorǵaýǵa múmkindikteri bar», dedi qala ákimi.

Toıhanalar provızorlyq ortalyqqa aınalady

Shymkentte epıdemııalyq jaǵ­daı ýshyǵyp turǵan shaqta áleýmettik jeli­lerde naýqastarǵa tósek-oryn jetis­peýshiligin sheshýdiń ońtaıly jol­dary usynylǵan edi. Aıta ketý kerek, jeli bel­sendileriniń tarapynan qaladaǵy bilim berý ǵımarattaryn «ýaqytsha aýrýhanaǵa aınaldyrý» týraly da usy­nys tastalǵan. Alaıda shym­kenttik ata-analar buǵan qarsy boldy.

Jýyrda osy máselege oraı Shymkent qalasyndaǵy meıramhana ıeleri ún qatty. Olar epıdemııalyq jaǵ­daı kúr­delenip, muqtajdyq týsa, óz­de­ri­niń men­shigindegi ǵımarattardy pro­vızorlyq, stasıonarlyq ortalyq­tar­ǵa aınaldyrýǵa daıyn ekenderin jetkizdi. Bir sózben aıtsaq, jer­gilikti kásipker azamattar eldiń basyna túsken aýyrtpalyqty birlesip kóterýge daıyn.

Bul usynysty olar qala ákimi Mu­rat Áıtenovke jetkizdi. Shahardaǵy bir­­neshe ǵımaratty aralap shyqqan Murat Dúısenbekuly ázirge qosymsha pro­vızorlyq ortalyqtardy ashýdyń qajeti joq ekenin habarlady. О́ıtkeni búginde shahardaǵy aýrýhanalar men stasıonarlarda medısınalyq kómekke muqtaj barlyq naýqasty jatqyzýǵa jetetin oryn bar. Alaıda indettiń taralýy ósip, naý­qasty kóbeıip ketken jaǵ­daıda ákimdik jergilikti meıramhanalardy, toıhanalardy provızorly sta­sıo­nar retinde paıdalanatyn bolady.         

«Qazirgi tańda Shymkent qalasy ákimi­niń tapsyrmasyna sáıkes epıde­mııalyq jaǵdaı kúrt nasharlap ketken jaǵdaıǵa daıyndyq jumystary júr­gizilýde. Koronavırýs juqtyrǵan jáne pnevmonııaǵa shaldyqqan naýqas­tardy emdeýge 7 mlrd teńge qarjy bó­lýdi jos­parlap otyrmyz. Nysandardy bi­rin­shi kezekte úlken suranysqa ıe dári-dármektermen, О́JT apparattarymen jáne kompıýterlik tomografııamen (KT) qamtamasyz etý máselesi sheshiletin bolady», dedi qala ákiminiń birinshi orynbasary Erbol Sadyr.

Ol sondaı-aq saýda ortalyqtary men qaladaǵy basqa da iri nysan ıeleri turǵyndarǵa ýaqtyly medısınalyq kó­mek kórsetý úshin tegin kómek kór­setýge daıyn ekenin atap ótti.

«Eger kúzde epıdemııalyq jaǵdaı nasharlap, indettiń ekinshi tolqyny bas­talsa, biz sol jaǵdaıǵa da­ıyn bolýy­myz kerek. Sondyqtan qazir kásip­ker­lerdiń ózderi usynǵan qala­daǵy iri ǵımarattardy qarastyryp jatyr­myz. Jaǵdaı kúrde­lense, biz shuǵyl provızorlyq or­ta­lyqtardy uıym­­dastyrýǵa daıynbyz. Búgingi tańda naý­qastardy emdeý­ge ar­nalǵan qosymsha 3 myń oryn daıyn­dadyq. Jaqyn arada kásipkerler usynǵan ǵımarattardan da dál solaı tósek-oryndar ázirleıtin bolamyz», dedi qala ákiminiń birinshi orynbasary.

Buǵan deıin shahardaǵy aýrýhanalarda naýqastarǵa arnalǵan ottegi quryl­ǵylarynyń tapshylyǵy sóz bolǵan. Ákim­dik osy túıtkildi sheshý maqsatynda qaladaǵy 4 aýrýhananyń bazasynda arnaıy ottegi stansasyn ornatatyn boldy. Stansalar qalalyq perzenthanada, qa­lalyq juqpaly aýrýhana men №1 qalalyq aýrýhanada jáne №2 kópsalaly aýrýhanada ornatylady. Atalǵan medısına mekemeleriniń árqaısysynda ottegi jetkizilgen 50 tósek-oryn ashylady. Bul týraly qala ákiminiń birinshi orynbasary E.Sadyr málimdedi.

Ol budan bólek Shymkent qalasynda jaqyn kúnderi taǵy bir ottegi óndiretin seh iske qosylatynyn atap ótti. Onda kúnine 1-2 myń ottegi ballo­ny shyǵarylmaq. Sonymen qatar ol qala­daǵy ottegin ón­diretin iri 3 stansanyń jumysy turaqty baqylaýda ekenin habarlady. Onyń aıtýynsha, qalada qazirgi tańda barlyǵy 722 ottegi jetki­zilgen tósek-oryn bar. Al qala aýma­ǵyndaǵy barlyq 24 aýrýhanany kún saıyn 1200 ottegi ballonymen qamtyp otyrý qajet.

Jańa tehnologııa tyǵyryqtan shyǵýǵa kómektesedi

Shymkentte koronavırýsqa qatysty jan-jaqty derekter jarııalanatyn www.covid19shymkent.kz aqparattyq por­taly ashylǵanyn aıta keteıik. Bul týraly qala ákimi áleýmettik jeli­de­gi paraqshasynda habarlady. Murat Áı­tenovtiń aıtýynsha, portal mem­lekettik organdarǵa týyndaǵan prob­lemalarǵa jedel nazar aýdarýǵa, al turǵyn­darǵa COVID-19 týraly aqparat alyp otyrýǵa múmkindik beredi.

Qazaqstanda balamasy joq bul saıtty U:projects qoǵamdyq birlestiginiń IT-mamandary jasady. Olar usynǵan jobany Shymkent qalasynyń ákimi birden qoldaǵan.          

«Biz saıtty testileýdi sátti aıaq­tap, ony iske qosýdamyz. Ortalyqtandy­ryl­ǵan aqparattyq portal Shymkenttegi epıdemııalyq ahýaldyń barlyq ındıkatorlary men detaldaryn kórsetip otyratyn negizgi platforma bolady. Joba úsh kezeńnen turady. Onyń ekeýinen óttik. Birinshi kezeńinde jas IT-mamandar – Erjan Sonar, Dinmuhammet Joldybaı, Artem Fedoskın, Ilııas Bek­tas qalamyzdaǵy Sovid-19 týraly taldaý málimetterdi jınaqtap, óńdeýdi avtomattandyrý úshin baǵdarlama qurdy. Buǵan deıin jergilikti densaýlyq saqtaý jáne sıfrlandyrý basqarmalarynyń mamandary barlyq aýrýhana, emhanalardan, provızorlyq ortalyqtardan qansha bos tósek-oryn bary, emdeý me­kemelerine qansha naýqas koronavırýspen, pnevmonııamen, JRVI-men túskeni, О́JT apparatynyń, ottegi bal­londarynyń, taǵy basqalarynyń qaı mekemege jetispeı jatqany týraly aqparattardy jınady. Ákimge bul týraly barlyq esep Exsel formatynda usynylady. Biz pandemııamen kúreske óz úlesimizdi qosýdy uıǵaryp, arnaıy saıt­ty tegin jasadyq. Bul bıliktiń jumy­syn jeńildetedi, al turǵyndardyń aýqymdy aqparattar alyp otyrýyna kómektesedi», deıdi jobaǵa jaýapty azamattar.

Saıt jasaýshylardyń aıtýynsha, SOVID-19 týraly málimetterdi jınaqtaý prosesin meılinshe jeńildetýdi ári avtomattandyrýdy kózdegen. Aıtýlaryna qaraǵanda, bul adamı faktordy boldyrmaıdy. Munda problemaǵa nazar aýdarýda árbir sıfr men istiń naqtylyǵy mańyzdy.

Aýrýhanalardaǵy barlyq kezekshi dárigerler mamandardyń qatysýynsyz-aq saıt arqyly yńǵaıly formada esepterin bere beredi. Olar bar bolǵany on kórsetkish boıynsha sıfrlardy usy­nady. Baǵdarlama qala basshysyna jyldyq esepti ózi-aq berip turady.

«Saıtta turǵyndar men qala basshysyna statıstıkalyq málimet bólek jarııalanady. Turǵyndar aýrýhanalar men provızorlyq ortalyqtardyń qaısysynda bos oryn bar ekendigin bilip otyrady jáne bul sıfrlar avtomatty túrde jańaryp turady. Máselen, №6 emhananyń kezekshi dárigeri búgin segiz tósek-orynnyń bosaǵanyn kórsetedi, osylaısha adamdar qaı aýrýhanaǵa baryp jatýǵa bolatynyn bilip otyrady. Saıttan túrli nusqaýlyqtar men pandemııa kezinde ustanatyn erejelerdi, mamandardyń keńesin taba alady. Pan­demııa kezinde dúrbeleń týyndamas úshin, túrli jalǵan aqparattar taralyp ketpeýi úshin málimetterdi bir ortalyqtan berý óte qajet. Turǵyndardyń jaǵdaıdy bilip, túsinip otyrǵany, olardyń naqty derekterdi kórip, sabyrlylyq saqtaǵany mańyzdy. Sebebi sońǵy kúnderi qalada túrli dúrbeleń jaǵdaılar týyndaǵany jasyryn emes. U:projects bılikke osyndaı problemalardy jedel sheshýge kómektesedi. Degenmen bizdiń áreketimiz keıbireýlerge basqasha áser etkenin de moıyndaımyz. Mundaı senimsizdik bizdiń seriktesterimiz – jas IT-mamandardyń bizge qosylýyna kedergi keltiredi. Biz ket­ken shyǵynymyzdyń ornyn tolty­rýǵa eshkimnen eshqandaı qarjy talap etpeımiz, jaı ǵana kómekteskimiz keledi. Shymkenttiń ákimdigi bizge senim artyp, qala­ǵa qolushyn sozýymyzǵa múmkindik berdi. Eger jańa aqparattyq júıe sátti joba retinde tanylsa, biz ony basqa qalalarǵa da taratýǵa daıynbyz», deıdi U:projects jobasynyń negizin salýshy Toqtar Álimbekov.

Onyń sózine qaraǵanda, jańa por­taldyń artyqshylyǵy – big data júıe­simen jumys isteıtini. Bul naqty min­detter men tapsyrmalar úshin paı­da­lanýǵa qajetti quraldardy, málimet­terdi taldaý ádisteri jáne ony paıdalaný múmkindigi. Dál osy big data pandemııamen kúreske paıdalanýǵa qajet jáne Covid-19 jaǵdaıyn jaqsartýǵa múm­kindik beredi.

Sheteldik tájirıbeni paıdalanbaq

Epıdemııalyq ahýaldyń kúrde­lengenine baılanysty kórshiles memleketter elimizge kómek qolyn sozýda. Son­daı kómekterdiń bir shoǵyry Shym­kent qalasyna da kelip jetti. Tar­qatyp aıtar bolsaq, qalamyzǵa Reseıden bir top dáriger keldi. Sapar maqsaty – koronavırýstyq ınfeksııamen kúres boıynsha tájirıbe almasý. Sondaı-aq olar Covid-19 koronavırýs ınfek­­sııasyna qarsy kúresý boıynsha konsýltasııalyq-ádistemelik kómek kórsetedi. Dárigerlerdiń arasynda ınfeksıonıst, reanımatolog, anestezıolog-reanımatolog, epıdemıologter bar.

Qala ákimi Murat Áıtenov arnaıy me­dı­sınalyq toppen kezdesip, qaladaǵy qazir­gi epıdemııalyq jaǵdaıdyń jaı-jap­­saryn jan-jaqty baıandady. Son­daı-aq olarǵa qazirgideı qıyn ke­zeńde birlesip je­mis­ti jumys atqarýǵa tilek­testigin bil­dirdi.

«Búgingi tańda álem boıynsha dári­ger­ler koronavırýs ınfeksııasyna qarsy kúrestiń, ony emdeýdiń jańa ádis­terin zerttep, ózara tájirıbe almasýda. Memleketter arasyndaǵy tyǵyz ynty­maqtastyqtyń arqasynda biliktilik arttyryp, tájirıbe almasý múmkindigine ıe bolyp otyr. Osy oraıda, sizderdiń Shym­kent qalasyna kelgenderińizge qýa­nyshtymyz», dedi Murat Áıtenov. Reseı­den kelgen dárigerler 3-4 top­qa bóli­nip, belgili bir aýrýhanaǵa bekiti­letin bolady.

Búginde Shymkent qalasynda koronavırýspen kúres boıynsha em alý sharalaryn júrgizýge 3264 medısına qyzmetkeri jumyl­dyrylǵan. Qalanyń bas dárigeri Rýstam Albaevtyń aıtýynsha, shaharda dári-dármek tap­shylyǵyn boldyrmaý maqsatynda sheteldik farmasevtıkalyq kompanııalarmen kelisim jasalýda. Qazirgi tańda asa qajetti dári ónimderi kezeń-keze­ńimen dárihanalarǵa tasymaldanyp jatyr.

«Shymkent qalasynda qolaısyz epı­demııalyq jaǵdaıǵa baılanysty ınfeksııalyq aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastardy emdeý úshin tósek-oryn sany qosymsha kóbeıtilýde. Bul tósek-oryndar sany 650-den 3129-ǵa jetti. Sondaı-aq jan saqtaý bólimindegi oryndar sanyn da kóbeıttik, búginde 141 jan saqtaý orny bar. Olar №2 qala­lyq aýrýhana, Asar shaǵyn aýdanyn­daǵy 200 tósek-oryndyq ınfek­­sııalyq aýrýhana jəne qalalyq Kardıo­lo­gııa­­­lyq ortalyqtyń bazasynda orna­lastyrylǵan. Reanımatolog mamandar táýligine 24 saǵat jumys isteýde.

 Shymkent qalasynda ótken jylmen salystyrǵanda jedel járdem qyzmetin shaqyrtýshylar sany 2 esege ósken edi. Qazirgi tańda jaǵdaı qalypqa kele bas­tady. Al dári-dármek boıynsha Reseı, Ýkraına, Túrkııa, О́zbekstan jáne bas­qa da elderdiń kompanııalarymen kelisimshart jasalyp, medısınalyq preparattar kóp­tep kele bastady. Sonymen qatar kelesi aptada tájirıbe almasý úshin ári kómek berý úshin Reseıden 5 maman, Túrkııa elinen 10 maman keledi dep kútilýde», deıdi basqarma basshysy.

15 shilde kúni Shymkent qalasyna О́zbekstan Respýblıkasynan eki júk kó­ligimen dári-dármek kelgenin aıta keteıik. Jalpy, sońǵy apta ishinde Úkimet tarapynan arnaı̆y bólingen 2 ushaq­pen qalaǵa medısınalyq preparattar ákelindi. Sonymen qatar bir jolǵy ruqsatpen farmasevtıkalyq kompanııalarǵa bir ushaqpen, 5 júk kóligimen Úndistannan, Reseı̆den, Ýk­raınadan, О́zbekstannan dáriler jet­kizildi.

Aıta keteıik, qalada dəri-dármek ba­ǵasyn turaqtandyrý úshin qurylǵan 4 mo­nıtorıngtik top osyǵan deıin 50 zań buzýshylyq faktisin anyqtap, tıisinshe ákimshilik sharalar qabyldandy. Odan bólek, dárihanada joq dárilerdiń ornyna balama preparattar usyný jaǵy da nazarǵa alynǵan.