Talantty da taǵylymdy áýlet

О́kinishke qaraı ol fılm­­ge daıyndyq barysynda sse­­na­­­rıı avtorymen arada týyn­­da­ǵan keıbir kózqaras qaı­shy­lyq­taryna baılanysty bas­ta­­­ǵan jumysyn orta joldan tas­­­tap ketýge májbúr bolady. Ne­­­gizi, Qulahmet Qojyqovtyń bas­­ty ıdeıasy Jibek pen Tóle­gen­­niń ǵashyqtyq oqıǵasyn sol zamandaǵy qoǵamdyq-saıa­sı ty­nys-tirshilikpen, ult birli­gi­ne zardabyn tıgizip jatqan rýa­ra­lyq tartystarmen tyǵyz baı­lanysta qarastyra otyryp, hal­qymyzdyń turmys salty men dástúrin, etnografııalyq erek­­shelikterin kórneki túrde ke­ńi­nen beıneleý edi. Fılmdi túsi­rý tobynan ketip qalǵanymen, re­jısser Sultanahmet Qojy­qov­­tyń sýretkerlik konsep­sııa­sy men sheshimine kóp jaǵ­daıda aǵasy Qulahmettiń osy turǵydaǵy keńesteri men jasa­ǵan ıllıýstrasııalarynyń áseri bolǵany daýsyz. Qulahmet sýret­teriniń ózegindegi oı-paıymdy, túıin-tujyrymdy ol ekran ti­lin­de sóıletti. Budan keıin ssena­rııin ózi jazyp, 1957 jyly «Qa­­zaq­tardyń qolóneri» atty ǵy­ly­mı-tanymdyq fılm túsirýi – Qulahmettiń qazaq dástúri ja­ı­­yn­daǵy ensıklopedııalyq mol biliminiń buljytpas dáleli. Al onyń «Aldar kóse» fılmine ja­saǵan «Túrkistan qaqpasy» kıno­kesheni «Qazaqfılmniń» búkil tarıhyndaǵy eń monýmentti dekorasııa retinde moıyndalǵany málim.

Qulahmet Qońyrqojauly­nyń qazaq ulttyq ónerin saqtaý men damytýdaǵy qoltańba izi áli de saı­rap jatyr. Mádenıettiń úlken janashyry, belsendi jaq­taýshysy ózi uzaq jyldar boıy jınaǵan halyq qolóner sheberleri týyndylarynyń negizinde 1970 jy­ly Almatyda Respýblıkalyq ult­tyq qoldanbaly óner mýzeıi­niń irgesin qalap, alǵashqy dı­rektory boldy. Ol bul mýzeı­ge Qazaqstannyń qaıta ti­ril­gen óneriniń tarıhı mekeni re­tinde qarady. Mýzeıge qo­ıyl­­ǵan eksponattardy tarıhı aıǵaq re­tinde saqtaý jáne olardy qol­dan­baly nasıhatqa paıdalaný, joǵary damyǵan estetıkalyq tal­ǵam úlgilerin qazirgi zamanǵy turmysqa engizý máselelerine erekshe mán berdi. Jaı ǵana kó­shire salýmen shuǵyldanatyn qol­­ónershilerdiń ornyn ǵylymı teo­rııamen qarýlanǵan, arnaıy daıyndyqtan ótken halyq she­ber­lerimen almastyrýdy arman­dady. Q.Qojyqov úlken súıis­pen­shilikpen jınastyrǵan qa­zaq halyq óneriniń baǵa jetpes eskert­kishter toptamasy eli­­­miz­degi iri mýzeıdiń biri – Á.Qas­­­­teev atyndaǵy memlekettik óner mýzeıi qoryna alynyp, bú­­ginde osy rýhanı ordanyń baı­­lyǵy men maqtanyshyna aına­lyp otyr. Sýretshi týyndylary atalmysh mýzeımen qatar, Más­keýdegi Shy­ǵys halyqtary óneri mýzeıi, Qy­zyl­ordanyń oblystyq tarıhı-ól­ketaný mura­­jaıy qorlaryna alyn­ǵan, otba­sylyq jáne jeke kol­leksııalarda da saqtalyp ke­ledi.

Qońyrqojanyń taǵy bir per­zenti Nurahmet Qojyqov (1919–1993) – alǵashqy sýretshi-moný­mentalıst, músinshilerdiń biri. Túrkistan, Qyzylorda, Jam­byl (qazirgi Taraz) jáne t.b. qala­lar­daǵy bezendirý jobalary men monýmentti eskertkishter avtory. Ekinshi dúnıejúzilik soǵy­synan 1-toptaǵy múgedek bolyp oral­ǵan ol basynan alǵan ja­ra­qa­tynan jıyrma jylǵa jýyq zardap she­gip, tósekke tańylyp jatady. Át­teń, halqymyzdyń talantty ulda­rynyń biri Nurahmet osyndaı aýyr naýqasynyń saldarynan boıyndaǵy baryn bere almaı ketti.

О́nerli de ónegeli áýlettiń ken­je uly Sultanahmet Qojyqov (1923–1988) – qazaq kıno óneriniń kórnekti ókili, belgili kınorejısser, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen óner qaıratkeri (1972), Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laý­reaty (1972).

S.Qojyqov mektep bitirgen­nen keıin óz erkimen maıdanǵa atta­nyp, I.Panfılovtyń 8-gvar­dııa­lyq dıvızııasy quramyn­da shaıqasa­dy. Soǵystan aman-saý elge oralǵan soń áskerı ma­­man­dyqty tańdap, artıllerııa ýchı­lıshesine oqýǵa túsedi. Alaı­da ony áskerı mansap asa tart­paı­dy. Aǵalary sııaqty Sul­tan da bala kúninen sýret salý­ǵa ıkem­di bolatyn. Onyń karıka­tý­ra­lyq sýretteri «Izvestııa» ga­ze­ti, respýblıkalyq «Ara» jýr­na­ly­nyń betterinde jaryq kórip jú­redi. Almaty kınostýdııasynda isteıtin aǵasy Qulahmettiń aqyl-keńesi boıynsha, ol óz ómirin qa­zaq mádenıetindegi jańa janr – kıno ónerine arnaýdy uıǵarady. Sóıtip 1947 jyly Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtynyń rejısserlik fakýltetine túsip, belgili rejısserler L.Kýleshov pen A.Dovjenkonyń sheberhanasynda dáris alady. Ony 1952 jyly oıdaǵydaı aıaqtaǵannan keıin Almatydaǵy kórkem jáne derekti fılmder kınostýdııa­synda eńbek etedi. Kınodaǵy alǵash­qy qadamyn «Shabandoz qyz» fılminiń ekinshi rejısseri bop bastaıdy. Budan soń jeke shy­ǵarmashylyq jolyna bet bu­ryp, qazaq kıno ónerinen ózin­dik oryn alǵan «Ana men bala» (1953), «Biz Jetisýdanbyz» (1958), «Eger bizdiń árqaısymyz» (1961), «Shyńdaǵy shynar» (1965), «Qyz Jibek» (1970), «Biz­di tanyp qoıyńdar» (1985) kıno­fılmderin túsirdi. Rejısser týyndylarynyń ishindegi shoq­tyǵy bıigi – otandyq kınemato­grafııanyń injý-marjany sanalatyn «Qyz Jibek» fılmi. Qa­zaqtyń tamasha lıro-epostyq jy­rynyń negizinde dúnıege kel­­gen, halqymyzdyń bolmys-biti­min, salt-dástúrin, turmys erek­sheligin kórsetetin, ulttyq kolo­rıti qanyq bul fılmi arqyly talantty rejısser qazaq kıno ónerin buryn-sońdy qol jetpegen úlken bir beleske kóterdi.

Rejısserdiń ómiriniń sońǵy kezeńinde túsirgen qazaqtyń jaýyryny jerge tımegen ataqty palýany Qajymuqan Muńaıtpasov týraly fılmi dástúrli sport túrin nasıhattap, ultymyzdyń boıyndaǵy taǵy bir qasıetti ulyq­­taýymen qundy. Onyń ke­lesi bir týyndysy – Ekinshi dúnıejúzilik soǵysy qaharmandarynyń erligin dáripteıtin «Panfılovshylar» derekti fılmi. Otany úshin ja­­nyn pıda etken maıdanger dos­tary týraly fılm túsirý Sul­tan­ahmettiń oq pen ot keship, qan­­dy qyrǵynnyń ortasynda júr­gen kezinde-aq oıyna kelip, óz ózine sert bergen eken. Erjúrek ja­ýyngerlerdiń óshpes rýhyna bas ııýdiń úlgisi ispetti fılm osylaısha dúnıege keledi.

Almatydaǵy №39 mektep-lıseıge rejısser esimi be­ril­gen jáne onda ómiri men shy­ǵarmashylyǵyna arnalǵan mura­­jaıy jumys isteıdi. Týǵa­nyna toqsan jyl tolýyna oraı «Sultan Qojyqovtyń soǵys pen beıbitshiligi» derekti fılmi (re­jısseri B. Núsimbekov) túsirildi. Talantty rejısserdiń aty qazaq óneriniń tarıhynda máńgi qalary sózsiz.

Qojyqovtar áýleti týra­ly sóz etkende, Qulahmet Qońyr­qojaulynyń jubaıy Gúljaýhar Aıypqyzy Shombalova (1919–1958) jaıly aıtpaı ketý ás­te múmkin emes. Ol – kásibı mýzyka­lyq bilim alǵan alǵashqy qazaq qyzy, tuńǵysh pıanıst ári mýzykatanýshy ǵalym. 1930 jyldary Qazaqstandaǵy alǵashqy orta mýzykalyq oqý orny – Almaty mýzyka tehnıkýmy ashylǵanda, Gúljaýhar osy bilim ordasynyń tabaldyryǵyn attady. Tehnıkým qabyrǵasynda bilim alǵan tuńǵysh ári jalǵyz qazaq qyzy boldy. Ol 1936 jyly, atalǵan oqý ornynda 2-kýrsta oqyp júrgende-aq Máskeýde ótken qazaq ádebıeti men óneriniń alǵashqy onkúndigine qatysyp, sol kezdegi Keńes Oda­ǵy astanasynda áıgili sahna sheberlerimen birge óner kór­setý qurmetine ıe bolady. 1940 jyly, ýchılısheni úzdik aıaq­taǵannan keıin, bolashaǵynan úlken úmit kúttiretin talapty ma­man ózi túlep ushqan bilim osha­ǵynda oqytýshylyq jumysqa qaldyrylady, al 1942–1945 jyldary Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynda hor kapellasynyń pıanıst-konsertmeısteri bolyp isteıdi.

1944 jyly Almaty konserva­torııasy (qazirgi Qazaq ulttyq konservatorııasy) shańyraq kó­ter­gende, Gúljaýhar osy jańa jo­ǵary mýzykalyq oqý ornynyń tarıh-teorııa fakýltetine túse­di. Oqı júrip, konservatorııa qabyrǵasynda mindetti forte­pıano klasynda sabaq beredi. 1950 jyly konservatorııany oı­da­ǵydaı aıaqtap, joǵary bilimdi mýzykatanýshy maman bolyp shy­ǵady. Jas ustaz teorııalyq bilimdi kásibı mashyqpen jáne pedagogtik izdenisterimen sheber ushtastyra bildi. Osy tusta Gúljaýhar ǵy­lymı-zertteýshilik qabilet-qa­rymymen de tanyla bastaıdy. Ol stýdenttik jyl­darynan bastap ǵylymı-zert­teýler júrgizý jáne opera shy­ǵar­malaryna mý­zykalyq-dra­malyq saraptama ma­qalalar ja­zý­men shuǵyldanǵan edi. Gúl­jaý­­hardyń operalyq qoıy­lym­­dar men sımfonııalyq orkes­­trdiń konsertteri, odaq­tas respýblıkalardyń túr­li mý­zykalyq ujymdary men oryn­daý­shylarynyń gas­trol­dik sa­par­lary tárizdi, res­pýb­lı­ka­myz­dyń mádenı ómirin­de bolyp jatqan sharalar ja­ıyn­da­ǵy maqalalary, resenzııalary men pikirleri merzimdi basylym betterinde jıi jarııalanyp tu­­rady. G.Shombalova Ekinshi dú­nıejúzilik so­ǵysy jyldary qa­zaqstandyq jaýyngerlerge dem berý, olardy jeńiske rýhtan­dyrý maqsatynda túsirilgen «Dom­byra únimen» fılm-kon­­ser­tine qatysady, bel­­­gili tar­lan­darmen birge Qıyr Shy­­ǵys­taǵy jaýyngerler arasynda óner kórsetedi. Oryndaýshy-pıa­nıst retinde fortepıanolyq konsertter berip, Qazaqstannyń mýzykalyq ómirindegi mándi de mańyzdy oqıǵalar men quby­lystardyń bel ortasynda jú­redi. Belgili kompozıtor E.Brý­sılovskıı «Fortepıanoǵa arnal­ǵan ekspromt» atty týyndysyn Shombalovanyń konserttik repertýaryna arnap shyǵarǵan. Almaty konservatorııasynda bi­lim alyp júrgen jyldary G.Shom­­balova professor P.Ara­vın­niń jetekshiligimen qazaqtyń uly aqyny, aǵartýshysy Abaı Qunanbaevtyń mýzykalyq shy­ǵar­­mashylyǵyn zertteýge den qo­ıyp, aqyn-kompozıtordyń án murasyn dıplomdyq jumysynyń taqyryby etip alady. Keıinnen bul taqyryp mýzykatanýshy ǵa­lym­nyń basqa da eńbekterinde kórinis tapty. «Abaı ánderi» atty kólemdi maqalasy 1957 jyly ja­ryq kórgen «Qazaq mýzyka má­denıeti» atty toptama jınaqqa endi. Ideıalyq jáne ádistemelik tyń oılarmen tolyqtyrylǵan bul zertteýi keıinnen kandıdattyq dıssertasııasynyń bir taraýyn quraıdy.

Sol jyldary respýblıkada ár salada ulttyq mamandar daıarlaý, ǵylymı kadrlar qalyptastyrý máselesi keńinen qolǵa alynǵany belgili. Osy maqsatpen respýblıka úkimeti bolashaǵynan úlken úmit kúttiretin Gúljaýhardy bili­min tereńdetý úshin P.I.Chaı­kovskıı atyndaǵy Máskeý konser­vatorııasynyń aspırantýrasyna oqýǵa jiberedi. Aspırantýrady oqyp júrgeninde ol Qazaqstan mýzykataný ǵylymyn damytýǵa asa qajetti zertteýler júrgizýmen aınalysyp, «Sovet dáýirine deıingi qazaq mýzykasyn notaǵa túsirý jáne ony zertteý tarıhynyń ocherkteri» taqyrybynda kandı­dattyq dıssertasııa jazýdy qolǵa alady. Ǵalymnyń bul jumysy taqyryby men zertteý nysany, ǵylymı túıin-tujyrymy tur­ǵysynan jańashyldyǵy mol eńbek edi. Ol HIH ǵasyr sońy men HH ǵasyr basynda hatqa tús­ken qazaq mýzykasynyń sol kezge deıingi beımálim qundy jazbalaryn ǵylymı aınalymǵa engizýge qatysty materıaldarǵa asa baı bolatyn. G.Shombalova dıssertasııalyq jumysynda sonymen qatar shyǵystanýshy ǵalym Shoqan Ýálıhanov pen aqyn-aǵartýshy Abaı Qunanbaevtyń qazaq halqynyń rýhanı ómirindegi zor rólin naqty dáleldermen ashyp kórsetedi. Sóıtip 1958 jyl­ǵy mamyr aıynda Máskeý konser­vatorııasynyń ǵylymı keńesinde kandıdattyq dıssertasııasyn oıdaǵydaı qorǵaǵan Gúljaýhar, respýblıkamyzdaǵy alǵashqy mýzykatanýshy ǵalym qyzdardyń biri retinde, osy sa­la­­nyń kóshbasshysyna aınalady. Álemdik jáne Keńes mýzyka mektebiniń úzdik dástúrlerin na­sıhattaı jáne praktıkaǵa en­gize bilgen Gúljaýhar Aıyp­qy­­­zy budan keıin Almaty kon­­­ser­vatorııasynda «KSRO ha­lyq­­­­tary mýzykasynyń tarıhy. Qazaqtardyń 1917 jylǵa de­ıingi mýzyka mádenıeti» kýrsy­nan dáris oqyp, mamandar tár­bıeleýmen birge, tarıh-teorııa fakýltetinde ashylǵan folklor jáne halyq shyǵarmashylyǵy kabınetiniń meńgerýshi qyzmetin atqarady. Onyń osy jyldary jazǵan «Muqan Tólebaevtyń shyǵarmashylyq joly», «Birjan – Sara» jáne «Abaı» operalary týraly mýzykalyq-dramalyq taldaý negizindegi zertteýleri – res­pýblıka mýzykataný ǵylymynyń damýyna súbeli úles bolyp qo­sylǵan ǵylymı eńbekter. Alaıda bergeninen bereri kóp talantty ǵalym, sheber oryndaýshy-pıa­nıstiń ómiri qysqa boldy. Ol dıs­sertasııa qorǵaǵannan keıin kóp uzamaı, 39 jasqa tolar-tolmasta aýyr naýqastan dúnıe salady. Gúljaýhar jarqyn da qysqa ǵumyrynda baı shyǵarmashylyq jáne ǵylymı qyzmeti arqyly qazaq mýzyka ǵylymy men bilimi salasyna ólsheýsiz úles qosyp, ulttyq mýzyka mádenıetinde aıryq­sha iz qaldyrdy.

Adam ómiri eli men halqy úshin tyndyrǵan eńbegimen qo­sa, artyna laıyqty, sanaly ur­paq qaldyra bilýimen mándi de ma­ńyzdy. Qojyqovtar áýletiniń shy­­ǵarmashylyq qabiletten kende bolmaǵan úshinshi býyn ókilderiniń ómir joly da úlgi-ónege etýge turarlyqtaı. Nurahmettiń uly Arystan (1940–2012) Lenıngrad kınoınjenerler ınstıtýtynyń dybys rejısserlerin daıyndaıtyn fakýltetin bitirip, ómiriniń sońyna deıin «Qazaqfılmde» óz mamandyǵy boıynsha ju­mys istedi. Qyzy Janna osy kıno­­stý­dııada montaj sehynyń she­­beri boldy. Qulahmet pen Gúl­­jaý­hardan qalǵan tuıaq – qyz­­dary Sáýle men Gúlnár edi. Sáýle Qulahmetqyzynyń ma­man­­dyǵy – pedagog, Qazaq mem­le­kettik ýnıversıteti fılologııa fakýltetiniń roman-german bólimin bitirgennen keıin kóp jyldar boıy joǵary oqý oryndarynda aǵylshyn tili páninen sabaq berdi. Sonymen qatar Sáýle – táýelsizdik kezeńindegi qazaq­tan shyqqan tuńǵysh ımpre­sarıo. Halqymyz úshin tosyn kásip – ımpresarıolyqty ol elimiz egemendikke qol jetkizgen alǵashqy kúnderden bastap qolǵa alyp, naryq zamanynyń talabyna birden ıkemdilik tanytty. Qazaq ónerin shetelderde nasıhattaý, mádenıet ujymdaryn ekonomıkalyq jaǵynan qoldaý maqsatynda jeke fırma ashyp, Qazaq sırki, Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry, Uıǵyr mýzykalyq komedııa teatry, «Saltanat» mem­lekettik bı ansambli, Memle­kettik qýyrshaq jáne ıllıýzııa teatry sııaqty jetekshi óner ujymdarynyń Qytaı Halyq Respýb­lıkasyna uzaq merzimdi kommersııalyq gastroldik saparlaryn uıymdastyrdy. Aıta keterligi, bul qıynshylyq keze­ńin­de atalmysh ujymdardyń ma­terıaldyq jaǵdaılaryn aıtar­lyqtaı jaqsartýǵa úlken sep bol­dy. Búginde bútin bir áýlettiń shy­raqshysyna aınalǵan Sáýle Qulahmetqyzy Qojyqovtardyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn kóp­­shilikke tanytýda bir ózi-aq birshama is tyndyryp júr. Alma­tydaǵy «О́jet» shaǵyn aýda­nyn­da jáne Qyzylorda qala­syn­da bir kósheniń «Aǵaıyndy Qo­jyqovtar» atymen atalýy, Qyzylorda qalasynyń bir kó­shesine Qońyrqoja Qojy­qovtyń esimi berilýi, sondaı-aq Látıpa Qo­jyqovanyń týǵanyna 125 jyl tolýyna, Qulahmet Qojyqovtyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı eki poshta markasynyń aınalymǵa shyǵarylýy – Sáýle Qojyqova eńbeginiń nátıjesi. Onyń usy­nysy jáne bastamasymen úlken sýretkerler otbasy retinde Qo­jy­qovtar qazaqtardyń rekordtar kitaby – KINES-ke engizildi. Áýletine tán izgilikti joldy abyroımen jalǵastyryp kele jatqan ol, Qojyqtarmen qatar saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵan basqa da Alash arystarynyń esimin qaıta tiriltý, olardyń ómiri men qyzmetin nasıhattaý isine uıt­qy bolyp, elimizdiń qoǵamdyq ómirine belsene aralasýda. Qazir respýblıkalyq «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamynyń atqarýshy dırektory, Qazaqstan Sýretshiler jáne Kınematografıster odaq­tarynyń múshesi. Gúlnár bolsa anasynyń izin jalǵastyryp, óner jolyna tústi. Kúlásh Baı­­seıitova atyndaǵy mýzyka mek­­tebin, Almaty konservatorııa­syn támamdaǵan talantty jas Qa­zaqstandaǵy altshi oryn­daý­­shy­lardyń kóshin bas­­tady. Qa­zaq radıosy men tele­­vı­de­nıe­siniń memlekettik kame­ra­lyq orkestri altshiler to­by­nyń konsertmeısteri qyz­me­tin atqaryp, Almaty konser­va­torııasynda sabaq berdi. 1980 jyly otbasy jaǵdaıyna baı­­lanysty Izraılge, odan keıin 1983 jyly Kıprge qonys aýda­rady. Kıprde sımfonııa or­kestri altshiler tobynyń kon­sert­meısteri, jasóspirimder sım­fonııalyq orkestriniń alt kla­synyń oqytýshysy jáne «Panthea» ishekti aspaptar kvar­tetiniń belsendi múshesi bolady. Gúlnár 2012 jyly dúnıe saldy. Sultanahmettiń úlken uly Rústem (1953–2012) Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtynyń ssenarlyq fakýltetin bitirgen. Ákesimen birge keń formatty 2 serııaly «Bizdi bilip qoıyńdar» kórkem fılmi men «Túrkistan áskerı okrýgi» derekti fılminiń ssenarıılerin jazǵan. Ekinshi uly Valerıı (1957 j.t.) – Máskeý sáýlet ınstıtýtynyń túlegi. Almaty qalasyndaǵy birqatar qurylys pen ǵımarat jobasynda onyń sáýletshilik qoltańbasy bar.

Elimizdiń qoǵamdyq-saıası já­ne mádenı-rýhanı ómirinde qaıta­lanbas iz qaldyrǵan Qojyqovtar áýleti fenomeniniń qupııasy ne­de? Bul, aldymen, bárine bir­deı tabıǵı talant darytqan Ja­ra­týshynyń qudireti bolsa, ekin­shi­den, halqymyzdyń ǵasyr­lar­­dan tamyr tartatyn ulttyq rý­­hanı áleýetiniń tereńdigi men myqtylyǵynda, úshinshiden, tý­ma darynnyń kózin ashýǵa ba­ǵyt­talǵan otbasylyq tálim-tárbıe men úlgi-ónegeniń jemisi jáne de, eń bastysy, bul áýlet múshelerin ózara baılanystyrýshy kúshti rýh sabaqtastyǵy men jalǵastyǵy ekendigi anyq.

О́kinishke qaraı qazaq máde­nıetine tórt birdeı úlken sýretker syılaǵan Qojyqovtar áýleti jaıly qalyń kópshilik egjeı-tegjeıli bile bermeıdi. Ataqty rejısser S. Qojyqovtan basqasy áli kúnge deıin jurtshylyqqa asa málim emes. О́ıtkeni eń bir óki­nishtisi, «halyq jaýynyń ba­lasy» degen óshpes en-tańba olar­dyń keńes ókimeti tusyndaǵy taǵ­dyry men shyǵarmashylyǵyna salqynyn tıgizbeı qalǵan joq, kezinde asa moıyndala da qoı­maýynyń túp sebebi sol. Alaıda ómir joldarynda kezikken qı­ly kedergilerge qaramastan, olar boıyndaǵy talanttaryn hal­qy­nyń ıgiligine barynsha jara­typ ketti. О́nerli de ónegeli áýlet­ti kópshilikke, ásirese jas ur­paqqa keńinen nasıhattaýdyń taǵy­ly­my zor. Ol tek búginimen ǵana emes, erteńimen de ómir sú­retin, máńgilik ult bolýdyń qamyn oılaıtyn órkenıetti, óske­leń halyq úshin asa qajet ekeni haq.

Baljan HABDINA,

jýrnalıst-baspager

Almaty