Álem elderiniń, onyń ishinde damyǵan memleketterdiń ekonomıkasy pandemııa kesirinen qıyndyqqa tap bolyp jatyr. Mundaı jaǵdaıdyń bolatyny indet alǵash órshigende-aq aıtylǵan edi. Osy aptada Ulybrıtanııanyń ulttyq statıstıka basqarmasy (ONS) el ekonomıkasynyń resessııaǵa ushyraǵanyn resmı málimdedi.
Jalpy, el ekonomıkasy mundaı daǵdarysty 2009 jyldan beri kórmegen. Resmı málimetter boıynsha sáýir jáne maýsym aılaryndaǵy kórsetkish tarıhta bolmaǵan quldyraýdy tirkegen. Jyl basyndaǵy úsh aımen salystyrǵanda ósim 20,4 paıyzǵa tómendegen. Koronavırýstyń taralýyn toqtatý úshin úkimet qabyldaǵan sharalar qyzmet kórsetý, óndiris jáne qurylys salalaryna qatty soqqy bergen. Qarjy mınıstri Rıshı Sýnak bul resmı derekter jaǵdaıdyń qıyndyǵyn rastaıtynyn aıtyp, dabyl qaqty.
«Júz myńdaǵan turǵyn jumysynan aıyryldy. Eń ókinishtisi, bul jaǵdaı aldaǵy aılarda da jalǵasýy múmkin. Degenmen biz bul qıyndyqtan ótemiz. Eshbir azamatty qıyn jaǵdaıda qaldyrmaımyz», dedi mınıstr óziniń málimdemesinde.
Ulttyq statıstıka basqarmasy (ONS) óndiristiń quldyraýy dúkenderdiń, qonaqúılerdiń, meıramhanalardyń, mektepter men kólik jóndeý sheberhanalarynyń jabylýyna baılanysty boldy dep otyr. Ekonomıkanyń besten tórtine tıesili qyzmet kórsetý sektory tarıhtaǵy eń úlken toqsandyq quldyraýdy bastan ótkergen.
Álem elderiniń birqatary ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa tap bolǵany túsinikti. Alaıda barlyǵy Ulybrıtanııa sekildi aýyr resessııaǵa ushyramaǵan. Máselen, salystyrmaly túrde Kanadanyń ekonomıkasy ekinshi toqsanda 12 paıyzǵa, al Japonııada 7,6 paıyzǵa tómendedi degen boljam bar.
Sarapshylar Ulybrıtanııadaǵy qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaıdy karantın sharalarynyń engizilýimen tikeleı baılanystyryp qarastyrýda.
Pandemııadan japa shekken eń alǵashqy el Qytaı bolǵanymen, onyń ekonomıkasy qaıta ósimdi kórsete bastaǵan. Osylaısha álemdegi ekinshi iri ekonomıka ıesi sońǵy onjyldyqta bolǵan eń qıyn resessııadan aman shyqqan.
Jalpy, Ulybrıtanııanyń koronavırýspen kúres sharalary turǵyndar men sarapshylar tarapynan kóp synǵa ushyrady. El bıligi vırýs juqtyrǵandar sanynyń artqanyna qaramastan, qatań sharalardy Italııadan eki aptadan keıin, Ispanııadan on kúnnen keıin, al Fransııadan bir aptadan keıin engizdi. Al bul kezde vırýsty baqylaýǵa alý qıyndap ketti, sol sebepti bıznesti uzaq ýaqytqa jabýǵa týra keldi.
Italııada meıramhanalar, kafeler men shashtarazdarǵa mamyr aıynyń ortasynda qaıta ashýǵa ruqsat berildi, al Ulybrıtanııada olar tek shildede ashyldy. Germanııa bolsa kitap, velosıped, avtokólik dúkenderine sáýirdiń sońynda jumysyn jalǵastyrýǵa múmkindik berse, Ulybrıtanııada bólshek saýda oryndary tek eki aıdan keıin jumys istedi. Osylaısha jekelegen bıznestiń uzaq ýaqyt jabyq bolýy el ekonomıkasyna edáýir soqqy bolǵan. Sebebi eldegi qyzmet kórsetý salasy men úı sharýashylyǵy shyǵyndary ekonomıkanyń basym bóligin quraıdy. Al úıde otyrǵan turǵyndar shyǵyndalmaı, aqsha únemdegen. Oǵan qosa, 730 myńnan astam jumys orny jabylǵan.
Qarjy mınıstri úkimet turǵyndarǵa burynǵy jumys ornyna orala alatynyn aıtyp kólgirsimeıdi, onyń ornyna basqa salalarda jańa jumys oryndaryn ashýǵa tyrysady, deıdi.
Al bıznes ókilderi bolsa úkimetten kómek kútip otyr. Sońǵy málimetter ósim jaǵyna qaraı ózgerister baıqalatynyn kórsetkenimen, Anglııa banki ekonomıka pandemııa aldyndaǵy kórsetkishine kelesi jyldyń sońyna deıin jetpeýi múmkin dep boljady. Al Eýropanyń ózge elderimen salystyrǵanda Ulybrıtanııanyń eń tómen nátıje kórsetýiniń sebebin ekonomıkanyń qyzmet kórsetý salasymen tikeleı baılanysty bolýymen túsindirdi. Budan shyǵatyn qorytyndy – pandemııa qyzmet kórsetý salasyna táýeldi elderdiń ekonomıkasyna eń aýyr soqqy bolǵany. Endi sarapshylar aldaǵy ekinshi tolqynnyń qaýpi men Brexit boıynsha kelissózderdiń baıaýlap qalýyna alańdaýshylyq tanytyp otyr.