Búginde densaýlyq saqtaý salasyna qajetti nárseler, mine, osylar
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda áleýmettik saıasattyń jańa qaǵıdattaryna degen óz kózqarasyn baıandaı otyryp, ásirese, jahandyq daǵdarys jaǵdaıynda memleket azamattarǵa áleýmettik eń tómengi standarttarǵa kepildik berýi tıis ekenin erekshe atap ótti. Nátıjege baǵyttalǵan memlekettik josparlaý jáne bıýdjetteý qaǵıdattary dál sol áleýmettik standarttar men kepildikterge negizdelýi tıis. Halyq densaýlyǵy memleket damýynyń eń basty nátıjesiniń biri bolýy qajet ekeni de sózsiz.
Búginde densaýlyq saqtaý salasyna qajetti nárseler, mine, osylar
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda áleýmettik saıasattyń jańa qaǵıdattaryna degen óz kózqarasyn baıandaı otyryp, ásirese, jahandyq daǵdarys jaǵdaıynda memleket azamattarǵa áleýmettik eń tómengi standarttarǵa kepildik berýi tıis ekenin erekshe atap ótti. Nátıjege baǵyttalǵan memlekettik josparlaý jáne bıýdjetteý qaǵıdattary dál sol áleýmettik standarttar men kepildikterge negizdelýi tıis. Halyq densaýlyǵy memleket damýynyń eń basty nátıjesiniń biri bolýy qajet ekeni de sózsiz.
Densaýlyq saqtaý salasy qyzmetteriniń deńgeıi men sapasy, onyń qoljetimdiligi árbir adam ómiri sapasynyń quramdas bóligi bolyp tabylady. Sondyqtan medısınalyq qyzmetterdiń biryńǵaı standarttaryn engizý júıeli birtindep jáne negizdelgen túrde júrgizilýi tıis, al medısınalyq mekemelerdiń materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrylýyn biryńǵaılandyrý jáne qazirgi zamanǵy talaptarǵa sáıkes keltirý kerek. О́ıtkeni, medısınalyq jabdyqtyń belgili jıyntyǵymen jaraqtanǵan tıptik medısına mekemelerin eldi meken túrine baılanystyra otyryp salý mindettiligi nátıjesinde halyqtyń medısınalyq qyzmetterge naqty qoljetimdiligi qamtamasyz etiledi, sondaı-aq ashyq jáne tıimdi bıýdjetteýge negiz bolady.
Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy áleýmettik standarttar – bul stasıonarlyq, ambýlatorııalyq-emhanalyq jáne jedel medısınalyq kómek, týberkýlezben aýyratyn naýqastarǵa jáne balalarǵa sanatorıılik kómek, sanıtarııalyq-profılaktıkalyq sıpattaǵy qyzmetter kórsetý boıynsha tegin jáne jalpyǵa qoljetimdi qyzmetterdiń jıyntyǵy; halyqty medısınalyq jáne sanıtarııalyq-profılaktıkalyq qyzmettermen qamtamasyz etý normalary men normatıvteri; densaýlyq saqtaý mekemelerin materıaldyq-tehnıkalyq jáne kadrlarmen qamtamasyz etý normalary men normatıvteri; dárilik zattarmen, medısınalyq maqsattaǵy buıymdarmen jeńildikpen qamtamasyz etý júıesi.
Sondaı-aq, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetý standarty qoldanysta bar.
Densaýlyq saqtaý uıymdary jelisiniń memlekettik normatıvi ázirlenip, bekitildi. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy áleýmettik standarttar júıesin qalyptastyrý boıynsha aıtarlyqtaı jumys júrgizildi. Bul – quptarlyq jaǵdaı. Sonymen birge, ásirese, aýyl azamattarynyń medısınalyq qyzmetterge geografııalyq turǵydan qoljetimdiligin qamtamasyz etýde birqatar kemshilikter oryn alyp otyr. Qoǵamnyń medısınalyq kómekke qoljetimdiligin arttyrýǵa daıyn bolýy kóp jaǵdaılarda eldiń ekonomıkalyq ahýalyna baılanysty bolady. Bul rette qarajat bólý kezinde ońtaılandyrýdyń tıimdi, ádiletti, kásibı bolýy jáne árqashan sapaly kómek múmkindigine kepildik berýi mańyzdy.
Halyqtyń belgili bir sanyn densaýlyq saqtaý qyzmetkerlerimen jáne medısına mekemelerimen qamtamasyz etý normatıvteri ázirlenip, bekitildi. Biraq medısınalyq mekemelerdiń jumysyn taldaý barysynda eldi mekenderdiń 20%-yna jýyǵy densaýlyq saqtaý nysandarymen qamtamasyz etilmeýi, olardyń bir bóligi qabyldanǵan normalarǵa sáıkes kelmeýi baıqaldy. Stasıonardy almastyrý saıasaty sebebinen medısınalyq uıymdardyń tómengi deńgeıine qoıylatyn talaptar kemı túsken.
Búginde aýyldyq eldi mekenderde ambýlatorııalyq-emhanalyq qyzmet kórsetýdiń tómengi deńgeıindegi normatıvke de qol jetkizilmeı otyr. Aýyldyq medısına mekemeleri boıynsha normatıvti ózgertý esebinen olardyń qurylysy dárigerlik ambýlatorııalardy qurýmen almastyrylǵan. Ártúrli deńgeıdegi aýyldyq jerlerde ambýlatorııa tapshylyǵy, normatıv talaptarymen salystyrǵanda, joǵary kúıinde qalýda. Sonymen qatar, aýdandyq jáne qalalyq deńgeıde stasıonarlyq uıymdar sany boıynsha normatıvten aýytqý jaǵdaıy oryn alýda.
Medısınalyq mekemelerge san jaǵynan qoljetimdilikten basqa, olardyń jaraqtanýy men jaǵdaıy ózekti problema bolyp otyr. 1 000-ǵa jýyq ambýlatorııa men stasıonar kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Osy mekemelerdiń basym bóligi avtokólikpen jáne kompıýtermen, sondaı-aq qajetti medısınalyq jabdyqpen jaraqtanbaǵan.
Qazaqstandaǵy memlekettik normatıvter 50 adamnan kem halqy bar eldi mekenderde medısınalyq kómek kórsetýdi kózdemeıdi. Al túrli derekter boıynsha, mundaı eldi mekenniń sany búginde 500-ge jýyqtaıdy. Osylaısha, bul turǵyndar memleket kepildik beretin medısınalyq kómektiń eń tómengi kóleminen tys qalýda.
Áleýmettik standarttardy únemi ázirleýge jáne qaıta qaraýǵa júıeli tásilderdi qalyptastyrý sharalary:
ásirese, aýyldyq eldi mekenderdegi densaýlyq saqtaý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaraqtandyrýdy barynsha negizdep josparlaý jáne bıýdjetteý;
aýyldar men qalalarda usynylatyn medısınalyq qyzmetter sapasyndaǵy aýmaqtyq teńsizdikti, sondaı-aq bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý problemasyn joıý máselelerdi tıimdi sheshýge járdemdesken bolar edi.
Tutastaı alǵanda, densaýlyq saqtaý salasynda eń tómengi standarttardyń qoldanystaǵy normatıvterdiń negizdiligin DSU, HEU usynymdaryna sáıkes naqty aıqyndaý, sondaı-aq bul normatıvterdi tıimdi oryndaý boıynsha maqsatty baǵdarlama ázirleý qajet bolyp otyr. Olarǵa qol jetkizýdi baqylaý jáne qarjylandyrý kólemin naqtyraq belgileý múmkin bolatyndaı bıýdjettik josparlaý negizinde naqty maqsatty ındıkatorlardyń bolǵany jón dep esepteımiz.
Gúlnar YQSANOVA,
Májilis depýtaty, «Nur Otan» partııasy
fraksııasynyń múshesi.