Qazaqtyń qazirgi toıy kóp ózgeriske ushyraǵanyn, burynǵy qalpyn joǵaltqanyn úlken býyn bizder ár jerde aıtyp ta, jazyp ta júrmiz. Qazirgi toılarda kózge uryp turǵan eleýli kemshilik – jasandylyq, jattandylyq.
Toı dastarqany qýanyshqa jaıylatyny belgili. Toıǵa baratyn adamdar da arnaıy daıyndalady. Qýanyshty bólisýge asyǵady. Biraq, sóıte tura toıdan sharshap qaıtady. Nege? О́ıtkeni bizdiń qazirgi toılarymyz toıdan góri jınalysqa uqsaıdy. Sóz kóp. Bir toıda jıyrma-otyz adamǵa sóz beriledi. Bul tym artyq. Ádemi, sazdy áýenderden góri dańǵyrlaq mýzykanyń basymdyǵy, oǵan qosa asabanyń jattap alǵan sózderdi, jónsiz ázil-qaljyńdardy tyqpalaı berýi qonaqtardy sharshatatyny ras. Toıdyń bul qalpy ózgerýi kerek degen oıdamyn.
Eger jýyq arada toıǵa reforma jasalatyn bolsa, óz basym eń aldymen jaldamaly asabalardan qutylý kerek der em. Qazaq tabıǵatynan yrymshyl halyq. Burynyraqta toıyn basqaratyn kisini de yrymdap tańdaıtyn. Syrttan kelgen bóten adamǵa emes, aǵaıyn-týys ishinde sol áýletke jany ashıtyn, shaqyrylǵan kisilerdi jaqsy tanıtyn, tilge júırik bir myqtyǵa toıyn basqartatyn. О́ıtkeni toıdyń jaqsy ótpegi eń aldymen toı basqarýshyǵa baılanysty. Ol qonaqtardy elemeı, ózin kórsetýge nıettense nemese retsiz ázil-qaljyń aıtyp qonaqtardyń kóńil-kúılerin buzsa, toıdyń berekesi qashady. Ekinshiden, toıdaǵy kópsózdilikten qutylý kerek. Toıda eki-úsh aýzy dýaly úlken kisilerge sóz berip, ary qaraı ónermen jalǵaýǵa ábden bolady. Erterekte ırandyqtardyń toıyn kórdim. Sol jerdegi ózimizdiń qandastardyń da toıyna qatystym. Sonda olardyń toıdy dýmandy merekege aınaldyra biletinin baıqaǵam. О́zimizdiń toılar da buryn jaqsy ótkenin bilemiz. Onyń shet jaǵasyn bizder kórdik. Bala kezimizde analarymyzǵa erip toıǵa baratynbyz. Ár sózdiń qadiri bar, ár qonaqtyń orny bar sol toılarda án men jyrdan shashý shashylyp jatar edi. Qyz ben jigit aıtysynyń tamasha úlgileri bar-tyn. Tek bir jup qyz ben jigit emes, top-top bolyp aıtysyp, toıdyń sánin keltiretin.
Árıne, burynǵy toıdy qaıtarý kerek demeımiz. Onyń qajeti de joq. Zaman ózgerdi, talǵam ózgerdi. «Tek dástúrli ónerdi nasıhatta» deı almaısyń. Biraq, toıdy jasandy qalyptan, birizdilikten shyǵarýdy quptaımyz. Toı ıeleriniń de, qonaqtardyń da shynaıy rızalyǵy birinshi orynda.
Seıit QASQABASOV,
akademık, Memlekettik syılyqtyń laýreaty