Prezıdent Q.Toqaevtyń el damýynyń barlyq salasyn qamtı otyryp, strategııalyq baǵyttarymyzdy aıqyndaı túsken bıylǵy kezekti Joldaýy halyqtyń kókeıinde túıindelip, kópten shoǵyrlanyp, sheshýin kútip júrgen ózekti máselelerdiń birazynyń jýyq arada saıası arenada sheshimin tabatynyna senim uıalatqan qubylys boldy.
On bir tarmaqtan turatyn Joldaýdyń basty mindeti – memlekettik bıliktiń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyra otyryp, qoǵamnyń ótkir talabyna saı keletin utymdy, naqty nátıje beretin, elge paıdasy mol sheshimder qabyldaýǵa jumyldyrý. Ol sheshimder meılinshe ádil bolyp, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalýy jáne daryndy jastarǵa jol ashatyn tıimdi áleýmettik satylardyń ornyǵýyna sebep bolýy tıis.
Joldaý óte aýqymdy bolǵandyqtan, ondaǵy aıtylǵan tapsyrmalar men qoıylǵan mindetterdi birden eńserip, túsine qoıý ońaı sharýa emes. О́ıtkeni elimizde sońǵy jyldary umyt bola bastaǵan ádiletti qoǵam qaǵıdasy, zań ústemdigi, azamattardyń qaýipsizdigine kepildik berý sekildi uǵymdar jańa turǵyda aıtylyp otyr. Aıtary joq, kez kelgen naryqtyq qaǵıdattarǵa negizdelgen qoǵam turaqty damýy úshin sol eldiń belsendi, ozyq oıly azamattarynyń qabileti men múmkindikterin tolyq paıdalanýyna meılinshe jaǵdaı jasalýy kerek. Al onyń kepili – zań ústemdigi, saıası bılikten táýelsiz sot júıesi, tıimdi azamattyq qoǵam ınstıtýttary jáne keń aýqymda aıtylatyn memlekettegi saıası turaqtylyq. Elde osy atalǵan kategorııalar qalyptasyp, bılik pen qoǵamnyń arasynda turaqty dıalog oryn alǵan jaǵdaıda ǵana memleket turaqty damýdyń dańǵyl jolyna túsetini ras jáne bul – aksıoma. Sondyqtan da bul Joldaý osynysymen qundy.
Sodan da bolar, Joldaýdyń birinshi bólimi memlekettik basqarýdyń jańa úlgisin qalyptastyrýǵa arnaldy. Bul mindetterdi iske asyrý ońaıǵa soqpaıtyny, oǵan qoǵamnyń ártúrli saıası toptary tosqaýyl qoıǵysy keletini túsinikti jaǵdaı. Demek Joldaýdan týyndaıtyn árbir tapsyrma men Úkimet aldyndaǵy mindetterdi naqtylap, olardyń oryndalýyn qatań baqylaýǵa alý istiń sátti bolýynyń birden-bir kepili bolary anyq. Ony utymdy júrgizý úshin tikeleı Prezıdentke baǵynyshty bolatyn Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigin qurý týraly sheshim qabyldandy. Joǵaryda atalǵan ózekti máseleler jan-jaqty talqylanyp, tıisti oń sheshimin tabý úshin Reformalar jónindegi joǵary prezıdenttik keńes qurylatyny aıtyldy. «Keńesip pishken ton kelte bolmas» demekshi, atalǵan ózgeristerdiń bári tıimdi sheshimder tabýǵa kómekteseri sózsiz.
Eldiń kókeıinde kópten júrgen máseleniń biri elimizdiń statıstıkalyq vedomstvosynyń zaman talabyna saı táýelsiz qyzmet atqarýyna jaǵdaı jasaý edi. Endi bul problema da oń sheshimin tabatyn boldy. Joldaýǵa sáıkes Statıstıka komıteti Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi quramyna kiretin boldy. Árıne bul statıstıkalyq vedomstvonyń búgingi múshkil halin túzep, qoǵamǵa qajet shynaıy, tolyq ári naqty statıstıkalyq málimetterdi alýǵa jol ashady. Demek, bul sheshim jalǵan aqparat jasaqtap, kózboıaýshylyqqa úıir bolǵan basshylardyń jolyna tosqaýyl bolary anyq. Sapaly statıstıkalyq málimetter utymdy áleýmettik-ekonomıkalyq sheshimderdiń qabyldanýyna kepil bolady. Atalǵan sheshim de memleketti basqarýdy odan ári jetildire túsýge yqpalyn tıgizetini túsinikti.
Odan bólek «Halyq únine qulaq asatyn memleket», «Ádiletti memleket» qurý tujyrymdamasy odan ári pysyqtalyp, ony naqty iske asyrýdyń ınstıtýsıonaldy negizi qalyptasatyn boldy. Osy turǵyda qoǵamdyq keńesterdiń rólin arttyrýǵa baǵyttalǵan tapsyrmalar týraly aıtpaı ketpeýge bolmaıdy. Olardyń qazirgi jaǵdaıy túsiniksiz, sebebi qoǵamdyq keńestiń quramyn vedomstvonyń basshylary jasaqtaıtyn bolǵandyqtan, olarǵa qoǵam esh baqylaý jasaı almaıdy. Onyń ústine, keńestiń is-áreketi, quzyreti zań júzinde naqtylanbaǵandyqtan olar nemen jáne qalaı aınalysatynyn, qandaı sheshim qabyldaıtynyn tolyq bile bermeıdi. Sol sebepti ınstıtýttyń zaty atyna saı kelmeıtin edi, endi bul kemshilik te joıylatyn boldy. Joldaýda «olardy satyp alýdy uıymdastyratyn komıssııalardyń jumysyna tartý qajet. Sondaı-aq kvazımemlekettik sektorda qoǵamdyq keńester qurý múmkindigin qarastyrý kerek. Parlament qaraýyndaǵy tıisti zań jobasyn jyl aıaǵyna deıin qabyldaǵan jón» degen tapsyrma berildi. Eger atalǵan tapsyrmalar durys oryndalsa, qoǵamdyq keńesterdiń de ózine laıyqty ornyn taýyp, memlekettik, kvazımemlekettik organdardyń jumystaryn jetildirýge, olardyń jumystarynyń halyq aldynda ashyq bolýyna septigin tıgizeri aıqyn. Saıyp kelgende, atalǵan jumystardyń bári halyq múddesine qyzmet etetin elimizde saıası bılik qalyptastyrýdyń naqty sharalary bolyp tabylady.
Prezıdent kezekti Joldaýynda «Qazirgi kúrdeli jaǵdaıda aldymyzda turǵan basty mindet – áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty, jumys oryndaryn jáne halyqtyń tabysyn saqtap qalý» dep qadap aıtty. Halyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn meılinshe jaqsartý Memleket basshysynyń basty maqsaty ekenin halyq biledi. Myna qıyn zamanda eldi indetten aman alyp shyǵý úshin Memleket basshysynyń batyl qımyldap, tótenshe jaǵdaı jarııalaǵany, karantın saldarynan ýaqytsha tabyssyz qalǵan 4,5 mln-nan astam azamatqa 42 500 teńge mólsherinde kómek bergeni, oǵan 450 mlrd teńgeden astam qarajat jumsalǵany barshaǵa málim. Odan bólek, densaýlyq saqtaý salasynyń qurylymyn jetildirýge, ınfeksııamen kúreske tikeleı aralasqan medısına salasynyń qyzmetkerlerin yntalandyrýǵa, shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynyń ekonomıkalyq belsendiligin saqtaı otyryp, jappaı jumyssyzdyqqa jol bermeý úshin 6 trln teńgege jýyq qarajattyń bıyl jumsalyp jatqany jurtshylyqqa málim. Bul buryn-sońdy bolmaǵan kómek ekeni jáne osyndaı járdemniń kórshiles elderde, tipti basqa iri memleketterde kórsetilmegeni Joldaýda atap ótildi.
Indettiń aldaǵy kezeńde de basyla qoımaıtynyn eskere otyryp, medısına salasynyń ınfraqurylymyn odan ári jetildirýge baǵyttalǵan birneshe mindetter Joldaýda naqtylanyp otyr. Sany bar da sapasy joq, mindetteri aıqyndalmaǵan, resýrstarmen qamtylmaǵan memlekettik baǵdarlamalardan bas tartyp, olardyń ornyna naqty jetistikterge jeteleıtin, maqsaty aıqyn, qajet resýrstarmen tolyq qamtylǵan ulttyq baǵdarlamalar daıyndaý kún tártibine qoıyldy. Bul da memleket qarajaty men basqa da resýrstardy tıimdi paıdalanyp, naqty jetistikterge qol jetkizýge septigin tıgizer sheshim bolary daýsyz. Bolashaq ulttyq baǵdarlamalardyń aty atalmaǵanymen baǵyttary Joldaýda aıqyndalyp otyr. Olardyń alǵashqylary ulttyq ekonomıkanyń strategııalyq qýatyn arttyrý úshin qaıta óńdeý isiniń jańa salalaryn damytýǵa, agroónerkásip keshenin shuǵyl damytyp, otandyq tutyný taýarlaryn óndirýdi jolǵa qoıýmen baılanysty bolatyny belgili boldy.
Qoryta aıtqanda, Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýy adamnyń ómirin jaqsartý men onyń basty qundylyqtaryn qurmetteýge, kerek deseńiz, qasterleýge arnalǵan tolyqqandy strategııalyq baǵdarlamalyq qujat bolǵanyn júregimizben sezdik. Eń bastysy, Joldaýdyń barynsha naqtylyǵy aldaǵy kúnge degen senimdi eseleı tústi. О́ńirlerdiń ekonomıkasyn teńgerimdi damytý, bilim jáne medısına salasynda oryn alǵan kemshilikterdi joıý, salalarǵa bilikti mamandardy tartý úshin qyzmetkerlerdiń jalaqylaryn aýqymdy mólsherde kóterý, halyqty baspanamen qamtýdyń jańa tetikterin engizý, jaǵdaıy tómen otbasylardyń jalǵa alǵan baspanalaryna sýbsıdııa berý, kezekte turǵan azamattardyń jaǵdaılaryn jaqsartý, qorshaǵan ortaǵa qamqorlyqpen qaraý, ómirdiń bar salasyn jańa sıfrly tehnologııaǵa kóshirý, ulttyń básekege qabilettiligin arttyrý, osynyń bárin júıeli jolǵa qoıa otyryp, jeke tulǵalar men búkil qoǵamdy ýaqyt talabyna saı jetildirý sekildi aýqymdy mindetter qoıyldy. Endi osy mindetterdi atqarýǵa barshamyz jumyla kirisetin kez keldi.
Jaqsybek QULEKEEV,
memleket qaıratkeri