Bular endi qashan serpiledi?

Memleket basshysy mınıstrlerge min taǵyp, synaǵanda, shıratyp bir alaıyn degen shyǵar. Iá, Úkimettiń qazan aıyndaǵy keńeı­til­gen keńesinde Elbasy qadaý-qadaý sóz aıtyp, qatańdyq ta­nytqanda kópshilik kóńili osyndaı oı túıgen edi. Al ol syn-pikirler – Elbasynyń Úkimet jumysyna bergen ádil baǵasy, oryndalýǵa tıisti tapsyrmalary bolatyn. Odan beri de bir aıǵa jýyq ýaqytty artqa tastadyq. Al qory­tyndy qandaı? Kim naqty ne istep, qandaı sharalar atqarýda? Endi sony túgendeıtin kez jetkendeı. Buǵan oraı túrli áńgimeler aıtylyp, árkim ózinshe esep te berip jatyr. Alaıda, tapsyrmalardyń tikeleı oryndaýshysy – Úkimet jáne onyń músheleri ekeni belgili. Osy rette keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti Ekonomıka jáne bıýd­jet­tik jos­parlaý mı­nıstri Erbolat Dosaevty jýrna­lıster aldyna shaqyryp, brıfıng ótkizdi. Al ol óz sala­syndaǵy kemshilikter jyl aıaǵyna deıin túzeledi dep sendirip otyr.

Memleket basshysy mınıstrlerge min taǵyp, synaǵanda, shıratyp bir alaıyn degen shyǵar. Iá, Úkimettiń qazan aıyndaǵy keńeı­til­gen keńesinde Elbasy qadaý-qadaý sóz aıtyp, qatańdyq ta­nytqanda kópshilik kóńili osyndaı oı túıgen edi. Al ol syn-pikirler – Elbasynyń Úkimet jumysyna bergen ádil baǵasy, oryndalýǵa tıisti tapsyrmalary bolatyn. Odan beri de bir aıǵa jýyq ýaqytty artqa tastadyq. Al qory­tyndy qandaı? Kim naqty ne istep, qandaı sharalar atqarýda? Endi sony túgendeıtin kez jetkendeı. Buǵan oraı túrli áńgimeler aıtylyp, árkim ózinshe esep te berip jatyr. Alaıda, tapsyrmalardyń tikeleı oryndaýshysy – Úkimet jáne onyń músheleri ekeni belgili. Osy rette keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti Ekonomıka jáne bıýd­jet­tik jos­parlaý mı­nıstri Erbolat Dosaevty jýrna­lıster aldyna shaqyryp, brıfıng ótkizdi. Al ol óz sala­syndaǵy kemshilikter jyl aıaǵyna deıin túzeledi dep sendirip otyr.

Aıtylǵan syndardan qory­tyn­dy shyǵarý jaıyndaǵy bas­pa­sóz jıynyna birinshi bolyp Ekonomıka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstriniń shaqyrylý beker bolmasa kerek. Sebebi, sol kúngi syndardyń kóbi el ekonomıkasyn josparlaý, tıimdi bas­qarý, bıýdjetti ıgerý aıasyn­da órbigen edi. Osyǵan oraı Úkimet arnaıy jospar quryp, ony mınıstrlikterge tıisinshe júk­­tegende, tipti sanap shyqsaq, Ekonomıka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstrligine 14 tapsyrmany oryndaý mindettelgen eken.

Shynymen, búgingideı álemdi qarjylyq daǵdarys alańdatqan qarbalas kezeńde ekonomıka salasyna tıesili salmaq ta arta túseri anyq. Alaıda, keńeıtilgen keńeste Elbasynyń ózi atap ótkendeı, elimizdiń atalmysh sa­lasyndaǵy olqylyqtary az bol­maı otyr. Osyǵan baılanysty Elbasy «Úkimet eń aldymen bıýdjetti josparlaý men oryndaý sapasyn jaqsartýǵa na­zar aýdarýy kerek. Búginde bıýd­jettiń sapasyz oryndalyp jáne to­lyqtaı ıgerilmeýi qalypty jaıǵa aınalyp otyr», dep qatań syn aıtqan bolatyn. Buǵan qatysty mınıstrlik qandaı sharalar atqarýda? E.Dosaev keshe osy suraqtar tóńireginde jaýap berýge tyrysty. Qarajat ıgerilýin jetildirý, memlekettik organdardyń eseptiligine qatysty amaldardy ózgertý maqsatynda mınıstrlik Bıýdjet kodeksine ózgeris engizýdiń ekinshi blogyn daıyndap jatyr, dedi ol. Son­daı-aq, aǵymdaǵy jylǵy 31 qazanda 2013 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý týraly zań jobasy maquldandy. Bıýdjettik baǵdarlamalar ákimshi­leriniń shyǵyndary 165,8 mlrd. teńgege qysqartyldy. Jyl qo­rytyndysyna baılanysty boljanyp otyrǵan qosymsha kiristerdi oryndy paıdalaný maqsatynda 2013 jyly respýblıkalyq bıýdjet tapshylyǵy 80 mlrd. teńgege nemese IJО́-niń 0,2 paıyzyna qysqartylady. Sondaı-aq, iri ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý maqsatynda 100 mlrd. teńge bólindi, dedi mınıstr.

Memleket basshysy, sondaı-aq, memlekettik organdardyń birin-biri qaıtalaıtyn qurylym­da­ryn ońtaılandyrýdy jáne fýnk­sııa­lardy naqty bólý jumysyn jalǵastyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Ekonomıkany júıeli josparlaý saıasaty óte mańyzdy ekenin eske sala otyryp, Ekono­mı­ka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstrligi men О́ńirlik damý mınıstrligi arasyndaǵy ókilettilikti naqty bólý, atal­mysh mınıstrlikter arasyn­da eldiń ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq da­mýyn úılestirý jaıyn­da aıtyp edi. Osy rette E.Do­saev bú­ginde elimizde 2020 jylǵa deıin aýmaqtyq ke­ńis­­tikti damytýdyń boljamdy syzbasy iske asyrylyp jat­qa­nyn, ol óndiris kúshterin, kó­lik-kommýnıkasııa, áleýmettik jáne ózge de ınfraqurylymdy utymdy ornalastyrý jáne óńir­ler bólinisinde halyqty qonys­tandyrý júıesi bolyp tabylatynyn atap ótti. Ony júzege asyrý úshin О́ńirlik damý mınıstrliginiń tarapynan 2030 jylǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyn uıymdastyrýdyń bas syzbasynyń negizgi erejeleri jasaldy. Jaqyn arada erejeler Úkimet nazaryna usynylyp, ma­quldanatyn bolady, dedi ol. Memlekettik údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­darlamasy sheńberinde О́ndiristik qýattardy utymdy ornalastyrý syzbasy sııaqty qural bar eken­digin, ol Indýstrııalandyrý kartalarynyń jobalaryn­ es­ke­re otyryp, bızneske jańa­ óndiristerdi ornalastyrý tý­ra­ly sheshim qabyldaýǵa múm­kin­­dik beretinin alǵa tartty. Son­daı-aq, mınıstr aımaqtarda ón­dirgish kúshterdi ońtaıly ornalastyrý týraly Memleket bas­shysynyń tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda qujattardy qolǵa alyp, memorgandardyń úıles­ti­rilýi qamtamasyz etiletinin atap ótti.

E.Dosaev aǵymdaǵy jyldyń qarasha aıynda memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalar boıynsha júrgizilip jatqan tekseris aıaqtalatynyn jetkizdi. Tekseriste 46 baǵdarlama qamtylǵan, sonyń ishinde 5 memlekettik jáne 41 salalyq baǵdarlama bar. Tekseris barysynda baǵdarlamalardyń ázirleý sapasy, bıýdjettik qara­jatty qoldaný tıimdiligi men maq­sattylyǵy, sonymen qosa, kóz­delgen maqsatqa qol jetkizý dárejesi, baǵdarlamalardyń qo­sar­lanýy jáne qarjylaı qamtama­syz etilýine baǵa beriledi. Tekseristiń qory­tyn­dysy nátıjesinde úıles­tirý, memlekettik jáne sala­lyq baǵdarlamalardyń qar­jy­landyrylýynyń basym­dy­lyq­ta­ry men tıimdilikterin arttyrý boıynsha naqty usynystar beriletin bolady. Keıbir baǵdarlamalar jańadan óńdelip jatqan baǵdarlamalarmen birigip, bir baǵytqa arnalǵan biryńǵaı baǵdarlamaǵa biriktiriledi, keıbir baǵdarlamalardaǵy qosarlanǵan baǵyttar alynyp tastalady. Tıimsiz dep qabyldanǵan baǵdarlamalar joıylyp, al tıimdiligi tómen baǵdarlamalardyń mazmuny olardyń qarjylandyrý kólemi jaǵynan qaıta qarastyrylatyn bolady, dep naqtylady ol.

Mınıstr kóleńkeli ekonomı­kanyń kólemin tómendetý jaıynda da birqatar jumystar at­qa­rylyp jatqanyn atap ótti. Ekonomıka jáne bıýdjettik jospar­laý mı­nıstrligi nazary 3 negizgi baǵytqa shoǵyrlan­dy­rylatyn bolady. Iаǵnı, bul bıýdjetti josparlaý júıesin jetildirý jáne bıýdjet shyǵys­taryn josparlaý men bólý ke­zinde táýekelderdi basqarý júıe­sin engizýge baǵyttalǵan mem­lekettik qarjyny basqarýdyń tıimdiligin arttyrý. Mundaı táýe­kelderdi basqarý júıesi barlyq memlekettik organdarǵa engizilýi tıis, dedi E.Dosaev.

Qysqasy, keshegi brıfıngte málim bolǵandaı, Prezıdent tapsyrmasyna baılanysty jumystar osy jyl­dyń sońyna deıin tolyqtaı aıaqtalmaq. Al qazir sony júzege asyrý jumystary júrip jatyr eken. Árıne, bul – Ekonomıka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstriniń ýádesi. Al jalpy Úkimet músheleri ne tyndyryp jatyr, ol másele búgin Úkimettiń selektorlyq otyrysynda talqylanbaq.

Dınara BITIKOVA,

«Egemen Qazaqstan».