Árıne, ár Joldaýdyń óz júgi, óz jaýapkershiligi, mán-mańyzy bolady. Shyn máninde Joldaý el damýyna serpin beredi. El damýyndaǵy basym baǵyttardy aıqyndaıdy. Mine, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» Joldaýy eldiń ál-aýqatyn, qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalyp otyr.
Bizdiń halqymyzdyń 43 paıyzy aýyl turǵyndary bolsa, jer kólemi jaǵynan elimiz álemde toǵyzynshy orynda tur. Endi baılyqtyń atasy – eńbek, anasy – jer degendi eskersek, basty maqsat – aýyl turǵyndaryn nátıjeli eńbekpen qamtamasyz etý, jerdi utymdy paıdalanýǵa qol jetkizý bolýy kerek.
Prezıdent óz Joldaýynda aýyl sharýashylyǵyn damytpaı, básekege qabiletti ekonomıka qurý múmkin emes ekenin nyqtap aıtty. «Biz gorızontaldi kooperasııanyń áleýetin de esten shyǵarmaýymyz qajet. Onsyz agroónerkásip kesheninde qarqyndy damý bolmaıdy. Basy birikpegen jeke qosalqy sharýashylyqtar, shyn máninde, ólmestiń kúnin kórip otyr. Bul rette, sapaly ári mol ónim óndirý, úzdiksiz taýar jetkizý týraly sóz qozǵaýdyń ózi orynsyz. Básekege qabiletsizdik pen ımporttan aryla almaı otyrýymyzdyń sebebi de osynda» – dedi Prezıdent Q.Toqaev.
Shynynda qazir sharýa qojalyqtarynyń sany kóp bolǵanymen, sapasy joq, tipti kóbisiniń aty bar da zaty joq ekenin jasyryp qaıtemiz. Qarańyz, mundaı usaq sharýashylyqtar eshqashan da jańa tehnıka alýǵa, qarjylyq jeńildikter, janar-jaǵarmaı, tyńaıtqyshtar, pestısıdter, qosalqy bólshekter alýǵa qol jetkize almaıdy. Sharýashylyq basshysy barlyq jumysty ózi atqarýǵa májbúr. Aýyspaly egis sııaqty agrotehnologııalardy saqtaı almaıdy jáne qoly qysqa bolǵandyqtan eshteńeni josparlaýǵa múmkindigi joq. О́ndiristi ártaraptandyrýǵa baılanysty jumystar júrgizilmeıdi. Al kooperasııa qurýdyń artyqshylyǵy mynadaı: munda arnaýly maman kooperatıv músheleriniń erekshelikterin eskere otyryp býhgalterlik esep júrgizedi jáne kooperatıvtiń ortaq nesıe, basqa da kómekter alýǵa múmkindigi mol. Kooperatıv ishinde fermerlerdi belgili bir iske mamandandyrýǵa bolady. Qajetti zatty birlesip arzan baǵamen alýǵa, jergilikti jaǵdaıdy eskere otyryp perspektıvti baǵdarlamalar jasaýǵa múmkindik týady. Aýyspaly egisti engizý jáne zamanaýı tehnıkalardy paıdalaný múmkindigi de artady. Eń bastysy – ortaq tabys árkimniń úlesine qaraı bólinedi jáne kooperatıv ishinde ońashalanǵan jekemenshik saqtalady. Erikti túrde árkim óz paıymen qalaǵan kezde kooperatıvten shyǵa alady.
Árıne, kooperasııa qurý op-ońaı, ol qurylǵannan keıin tirlik birden alǵa basyp ketedi eken ǵoı dep oılaý da qatelik. Aýyl sharýshylyǵy taýar óndeýshileri aıanbaı eńbek etýmen qatar, aldyn ala josparlaýdy, qolǵa alǵan tirligin bir sátke saraptap, bolashaǵynyń baıandy bolaryna kóz jetkizýi kerek, sodan paıda tabaryna senimdi bolýdy úırený kerek. Shyn máninde, damyǵan memleket kúnkóris saıasatymen emes, josparlaý saıasatymen, uzaq merzimdi damýymen jáne ekonomıkalyq ósýmen aınalysady. Mine, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń óz Joldaýynda «sýbsıdııa jáne salyq jeńildikterin berý baǵdarlamalary aıasynda aýyldyq jerlerdegi kooperasııany yntalandyrý úshin tıisti sharalar toptamasyn ázirleý qajet» degen tapsyrmasy bul iske serpin beredi dep oılaımyn.
Jer – taýsylmas qazyna, baılyq. Desek te, kópshilik azamattarymyz jer ıgerip, ónim óndirýde sharasyzdyq tanytyp júrgeni árıne, ókinishti. Jasyratyny joq, aýyl sharýashylyǵy ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz degen kózqaras, aýyl turǵyndarynyń kópshiliginiń sanasyna berik ornyqqan. Áıtse de, memleket sońǵy jyldary bul salaǵa úlken qoldaý jasap keledi. Tek «alma pis, aýzyma tús» dep armandap júre bermeı, úlken tirlikterge talpyný qajet. Shyn nıetimen eńbek etkenge Jer-Ananyń tósi ıip tur emes pe?!
Iаǵnı Prezıdent qaı býyndy da belsendi, qaıratty bolýǵa, sharýaǵa beıim, ýaqyttyń talabyna saı isker bolýǵa úndep otyr. «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» Joldaýy táýelsiz elimizdiń ósip-órkendeýi men onyń halqynyń baqytty, beıbit ómir súrýiniń kepili bolady dep senemiz.
Abdaly NURALIEV,
Senat depýtaty