Prezıdent N.Nazarbaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtqan syndarynyń shapaǵaty bıliktiń zań shyǵarýshy tarmaǵyna da tıip jatyr. Buǵan deıin parlamentarıılerdiń bastamashylyǵymen ázirlenip, elge, halyqqa asa qajetti, qandaı da bir paıdasyn tıgizýge qabiletti zań jobalary memlekettik shyǵystardy orynsyz ulǵaıtady degen syltaýmen Úkimet taraby óziniń oń qorytyndysyn bermegendikten aıaqsyz qalyp jatatyn.
Prezıdent N.Nazarbaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtqan syndarynyń shapaǵaty bıliktiń zań shyǵarýshy tarmaǵyna da tıip jatyr. Buǵan deıin parlamentarıılerdiń bastamashylyǵymen ázirlenip, elge, halyqqa asa qajetti, qandaı da bir paıdasyn tıgizýge qabiletti zań jobalary memlekettik shyǵystardy orynsyz ulǵaıtady degen syltaýmen Úkimet taraby óziniń oń qorytyndysyn bermegendikten aıaqsyz qalyp jatatyn.
Máselen, «Ardagerler týraly», «Qoǵamdyq baqylaý týraly» jáne t.b. zań jobalary osyndaı sebeptermen bálen jyldan beri qaralmaı keledi. О́zderin memleket qarajatyn shashaý shyǵarmaıtyn, únemshil, memleketshil etip kórsetýge tyrysatyn atqarýshy bılik mundaıda belsendi bola qalyp, parlamentshilerdiń ıgi qadamdaryn tusap tastaıtyn. Endi ásireúnemshildiginiń arty qaıyr bermegen Úkimet mıllıardtaǵan qarajat jelge ushyp jatqany áshkere bolǵanda depýtattardyń oryndy bastamashylyǵyna kedergi keltirmeıtin sııaqty.
О́tken joly depýtattardyń bastamashylyǵymen ázirlengen turmystaǵy zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres týraly zań jobasy Májilistiń qaraýyna birinshi oqylymda usynylyp, maquldanǵan bolsa, palatanyń sońǵy jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine agroónerkásiptik keshen máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» depýtattardyń ózderi ázirlegen zań jobasy birinshi oqylymda qaralyp, maquldandy. Ekeýine de Úkimet óziniń oń qorytyndysyn bergen bolyp otyr, áıtpese, mıllıardtaǵan shyǵysty qajet etetin zań jobasy Májilistiń qaraýyna usynylmas edi.
Sonymen, Q.Jaqypov, S.Bilálov, J.Dúısebaev, R.Kım, S.Úmbetov, R.Shaekın sııaqty agroónerkásip salasyn jetik biletin maman ári basshy bolǵan depýtattar ázirlegen zań jobasy neni kózdeıdi degenge qysqasha toqtalaıyq.
«Medısına adamdy, al veterınarııa adamzatty emdeıdi» degen qanatty qaǵıda bar. Qazaqtyń ózinde: «Aýrý – astan, daý – qaryndastan» degen de naqyl baryn bilemiz. Adamnyń densaýlyǵyna eń birinshi áser etetin sapaly as tutasymen veterınarııa qyzmetiniń jitiligine táýeldi. Kúndelikti ishetin asymyz, jeıtin dámimiz negizinen mal men qus ónimderi bolǵandyqtan, olardyń aýrýdan ada, saý bolǵandyǵy halyqtyń aǵzasyn da aman saqtaıdy. Sondyqtan da veterınarııa qyzmetiniń barlyq talaptaryna júrdim-bardym qaramaı, typyr etkizbeı oryndatatyn zań aýadaı qajet-ti.
Atalǵan zań jobasy naq osy máseleni qarastyrǵan. Máselen, osy ýaqytqa deıin veterınarlar juqpaly, qaterli aýrýlary bolǵany sebepti joıylǵan (kúıdirilgen) maldardyń qańqalaryn vırýstary taramas úshin arnaıy, aýzy muqııat bekitilgen jertólede jasyrylýy kerek dese de, sony jasatýǵa qol jetkize almaı júretin edi. Shala kómilgen qaldyqtardy ash ıtter julmalap, aýrý juqtyryp, artynan olardy ustaǵan, sıpaǵan ıeleri de aýyryp jatatyny joqqa shyǵarýǵa bolmaıtyn faktiler. Al myna zań jobasynda veterınarlyq-sanıtarlyq qaǵıdalardy, ıaǵnı olardyń talaptaryn oryndamaǵan laýazym ıeleriniń jaýapkershiligin qatańdatý kózdelgen. Demek, endi aýdan, aýyl ákimderi veterınarlyq normalarǵa atústi qaramaıtyn shyǵar degen úmit bar.
Zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Roman Kımge bergen suraǵynda depýtat Shalataı Myrzahmetov jobany ázirleý barysynda basqa elderdiń osy tárizdes zańdary zertteldi me, tájirıbeleri qarastyryldy ma degen suraq berdi. Oǵan basqalardyń tájirıbeleri eskerilgeni, sonyń ishinde Keden odaǵyndaǵy áriptesterimiz Belarýs pen Reseıde de osyndaı zań bar ekendigi aıtyldy. Depýtat Irına Aronova zań jobasyn iske asyrý úshin bıýdjetten naqty qansha qarajat qajet ekenin bilgisi keldi. Oǵan aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń «Agrobıznes-2020» salalyq baǵdarlamasy sheńberinde 7 jylǵa shamamen 534 mlrd. teńge qajet ekendigi eseptep shyǵarylǵany jetkizildi.
Sonymen qatar, zań jobasy aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń qarjy ınstıtýttary aldyndaǵy qaryzdaryn kepildendirý men saqtandyrý, óńdeýshi kásiporyndardyń shıkizatty (qant qyzylshasy) satyp alý shyǵyndaryn sýbsıdııalandyrý jáne t.b. sııaqty normalardy da qarastyrǵan. Aýyl turǵyndaryn qoldaý maqsatymen qoradaǵy janýarlaryna syrǵa taǵý, olardy birizdendirý, veterınarlyq anyqtamalar men pasporttar berý sııaqty shyǵyndar da bıýdjet esebinen bolatyny kózdelipti. Osy shyǵyndardy da aýyrsynatyn aýyldyń keıbir turǵyndary maldaryn jasyryp, sanyn aıtpaı júretin. Endi bul shyǵyndy da ókimet óz moınyna almaqshy.
Búgingi kúnderi, jıi bolmasa da, aýyl turǵyndarynyń juqpaly aýrý tabylǵandyqtan, kózderi joıylǵan maldary men qustary úshin qazynadan ótemaqy ala almaı dúrligip jatatynyn estip qalamyz. Árıne, bul shyǵyndar búgin de bıýdjet esebinen óndiriletini týraly erejeler bar. Alaıda, erejeniń bári bizde esh kidirissiz oryndalmaıdy ǵoı. Al myna joba sony barynsha naqtylap, ótemaqy tóleýdi zańnamalyq normamen qatań negizdegen. Endi eshkim de (sheneýnikterdi aıtamyz) bultarmaı, bultalaqtamaı kózi joıylǵan mal úshin ıesine ótemaqy tóleıtin bolady. Eger taǵy da túrli kedergiler oılap tapsa, myna zańnyń talaptaryna sáıkes jaýap beredi
Árıne, biz zań jobasy Májilis tarapynan ekinshi oqylymda da, Senat tarapynan da qabyldanatynyna senimdimiz. О́ıtkeni, ol elimizdiń agrarlyq sektoryn damytýdy, sondaı-aq Qazaqstannyń BSU-ǵa engen jaǵdaıynda básekelestikke qabilettigin arttyrýǵa ıgilikti yqpal etedi degen úmit bar. Ázirge ol Májilistegi birinshi oqylymda biraýyzdan maquldandy.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».