Qudalyqqa úsh qart qosyldy. Olardy qarsy qudalar Alataýdyń baýraıynda kútetin bolypty. Tereń shatqaldar, sarqyrap aqqan bulaq. Kókmaısa shalǵyn. Aspanmen talasqan shynar.
Sirá, tabıǵattan asqan sulýlyq ta, emshi de joq. Tunyq aýa, móldir sý kimniń de bolsyn kóńil qoshyn kóterip, eńsesin tiktemeı me?
Qambar, Ybyraı, Júsip – bir áýlettiń úlkenderi. Qaı qısynǵa salsańyz da jol osy úsheýiniki. Talas, daý-damaı bolmaıdy bul shańyraqta. Úsh qart taý tamashasyn kórip qaıtýǵa tastúıin bekindi.
Rasynda, qudalar kútetin oryndy jutyndyryp qoıypty. Alaıda as-aýqat ázirge daıyn bola qoımapty. Bir alpamsadaı jigit aspazdardy asyqtyryp júr.
– Qudalar, uıattymyz! Tamaq daıyn bolǵansha ssenarııdi azdap ózgertemiz. Taýǵa shyǵyp, ózen jaǵalap, gúl terip degendeı, bir saǵattaı serýendep kelemiz. Ashyǵyp jegen as tátti bolady, – dep qazaqy shapan kıgen jigit sóz bastady.
Sirá, búgingi asaba osy bolar.
Jastar jaǵy áldenege aınalsoqtap júrgennen soń olardyń qulqyndaryn ne tesip bara jatqanyn sezgen qarttar sytylyp oqshaý shyǵa berdi. Dorbalarynda domalap ózderine kerekti nárse jatqan soń jastar kóńildene túsip, shatqaldardyń birine túsip ketti.
Sońdarynan «sýsyndary» jıi-jıi jóneltilip turǵannan soń ba, olar ońashada uzaq otyrdy. Jastar gıtaramen án saldy. Qyz-kelinshekter bıledi. Dalany dýmanǵa toltyrǵan top taý baýraıyn dúbirge bólep jatty.
Qyrattyń birine maldas quryp jaıǵasqan úsh qart oralmasqa ketken baldáýren kúnderinen áńgime shertisti.
– Esińde me, Qambar, kókpardy qalaı tartatyn edim. Bul tóńirekte maǵan teń keler eshqandaı kókparshy ótken joq, – dedi Júsip.
– Iá, ıá, onyń ras. Kókparshy Júsiptiń dańqy Qyrǵyzstan men О́zbekstanǵa da jetip edi-aý. Sol adam myna japyraıyp otyrǵan sary shal desem, myna balalar senbeıdi-aý, – dep Ybyraı shaqshasyn qonyshyna sart-sart urdy.
– Ana bir jyly esterińde me? Jumabaıdyń jylqysyn qasqyr tartyp ketken jyl she? Sonda men qula aıǵyrymmen shyǵyp, taý bókterinde talaı arlandy jer qaptyryp edim-aý. Shirkin-aı, doıyr qamshymen qasqyrdyń qaq mańdaıynan bir soqqanymda sespeı qatýshy edi. Endi ǵoı myna jaman tóbeshikke ókpem syryldap, zorǵa shyqtym, – dep Qambar keńk-keńk kúldi.
– Ańshy Qambar, palýan Qambar degen dańqyń dúrildep edi-aý. Búginde bir ýys bolyp myjyraıyp otyrysyń mynaý. Qaıda sol qaıtpas qara kúsh? – dep Ybyraı taǵy bir áńgimeniń shoǵyn qozdatty.
Úsh aqsaqal qyrat qyrqasynda ájik-kújik áńgime qozǵap, edáýir ýaqyt otyrdy. Bıylǵy shóptiń qalyń shyqqanyn, maldyń qońdy ekenin aıtýdy da umytpady.
– Já, osymen tıylaıyq, – dedi Qambar esine áldene túskendeı oılanyp turyp, – júrińder, kelinderdiń shaıy qaınap ta qalǵan shyǵar.
– Iá, deımin-aý. Tańdaıym qurǵap qaldy ǵoı, – dep Júsip shoınańdap ornynan turdy.
Kıiz úıdiń irgesindegi shóp ústine kilem jaıyp, ústine kórpe, jastyq tastapty. Qyrattan túskender kıiz úıge kirip barýǵa ádep saqtap, osynda tize búkti. Úsh shaldyń jaıly jaıǵasqanyn kórip bir kelinshek dastarqan jaıa bastady.
– Qaraǵym, biz shólirkep keldik. Eshteńeniń keregi joq, bir aqquman kók shaı ákelip berseń boldy, – dedi Júsip.
– Qazir qudalar. Bári de bolady, – dep kelinshek kúlimsirep uzaı berdi.
Dastarqan ústine qustyń sútinen basqanyń bári qoıyldy. Biraq, qarttar kútken kók shaı keshige berdi.
Manaǵy jylmań-jyltyr asaba jetip keldi.
– Aqsaqaldar, keshirińizder, aspazdar tamaq qamymen júrip shaı qoıýdy umytyp ketipti, – dedi ol.
Qańsyp kelgen úsheýi bir-birine qarady.
– Endeshe, qymyz ishe turaıyq, – dedi Ybyraı.
– Ábden uıalttyńyzdar-aý, kudalar. Myna tómengi aýyldan qymyz kelmek edi, keshigip jatyr, – dedi asaba.
Osy kezde eki-úsh kelinshek túrli sýsyndar salǵan jáshik kóterip keldi.
– Tańdaı jibitkenge myna sýsyndar taptyrmaıdy, – dep asaba bir «Koka-kolany» ashyp, jaǵalaı quıa bastady.
Ydystaǵy koka-kola kópirship tasyp, dastarqanǵa tógildi.
«Shóldep kelgende kempirimniń bere qoıatyn maltasy men shalaby da buıyrmady-aý» dep oılady Qambar.
Júsip ydys erneýinen asyp-tógilgen qaraqoshqyl sýsynǵa ejireıe qarady.
Úsh qarttyń da oıyna aýlalarynda tútini býdaqtap turatyn sary samaýryn kelgen. «Ne bolyp baramyz osy» degen ilki bir oı úsheýiniń de basynan júgirip ótti.
Sút pisirimdeı ýaqyttan soń úsh aqsaqaldyń aldyna bir sháınek kók shaı keldi. Nege ekeni belgisiz, úsheýi sol zaryqtyrǵan yntyq shaıdy súısinip ishe almady...
Sabyrbek OLJABAI