# Eń qysqa áńgime

Eń qysqa áńgime • 03 Mamyr, 2021

Keńes zamanynda qajyǵa barǵan...

Keńes ókimeti ornaǵanǵa deıin Torǵaı óńirinde 54 meshit bolypty. Sol kezde Allanyń úıi ımandylyqtyń uıasy ǵana emes, balalar saýatyn ashqan mekteptiń rólin atqardy desek artyq aıtqandyq bolmas. Qyzyldar bılikke kelgennen keıin eldegi aýzy dýaly, dáýletti azamattarmen birge dinı qaıratkerlerdi de qýǵyndady. Sonyń kesirinen bilikti ımamdar men moldalar syrt jerge boı tasalap ketti.

Eń qysqa áńgime • 23 Sáýir, 2021

Alash topyraǵyndaǵy altyn tarıh

Joq, tarıh qatelesken joq. Qatelesken – ýaqyt ótine jutylǵan adamdar. Adamdar aldandy. Aldaǵan baıansyz boljamdar. Boljamdar mánge ıe boldy. Al biz sol kertartpa mánniń kesirinen jyldar aǵysynan keıin qalyp qoıdyq. О́kinishtisi, baqandaı bir ǵasyrǵa. Otyz jylda sol ǵasyrǵa ulasqan adamzat qateligin túzeı aldyq pa? Ony Uly dalanyń topyraǵyn jastanǵan «Altyn adam» aıtsyn? Biz bul qundy qupııanyń jumbaǵyn sheshýge tyrysaıyq. Taǵy da aıtam, tarıh shalys basqan joq, shatasqan – shımaı túsinikter...

Eń qysqa áńgime • 14 Qańtar, 2021

Bir sát – búkil ǵumyr

Kórnekti memleket qaıratkeri Dinmuhamed Qonaev pen Shákárim qajynyń uly Ahat túsken kóne sýret Semeıdegi Abaı mýzeıiniń qorynda saqtalǵan.

Eń qysqa áńgime • 01 Qańtar, 2021

Bir qanjardyń tarıhy

Arqalyq qalasyndaǵy Dala ólkesi tarıhy oblystyq mura­jaıyndaǵy qundy jádigerlerdiń biri – Torǵaıdaǵy ult-azat­tyq kóterilisiniń bas sardary Amangeldi Imanovtyń qanjary.

Eń qysqa áńgime • 16 Jeltoqsan, 2020

Men saǵan rızamyn, «Egemen Qazaqstan»!

Halqymyz bas basylym el gazeti dep ataıtyn «Egemen Qazaqstan» meniń rýhanı janserigime aınalǵaly qashan. Almaty oblysy, Qaratal aýdandyq «Kommýnızm joly» – «Pýt k kommýnızmý» gazetine tilshi bolyp qabyldanǵan 1964 jyldan beri oqyp kele jatyrmyn. Zeınet jasynda da qol úze almadym. Sonan beri jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ótipti. Mamandyǵym jýrnalıst bolǵandyqtan ba, áıteýir aǵa basylymǵa ábden baýyr basyp ketippin. «Gazettiń ózi bir kúndik, sózi myń jyldyq» deımiz-aý. Shynynda da gazet sózi – tasqa basylǵan tarıh ekeni ras. Al oqyrmanǵa yqpaly she? Ony nemen ólsheımiz? Sózdiń kıesi de bar, ıesi de bar ǵoı. Gazettiń keıbir maqalasy óz oqyrmanynyń taǵdyryn ózgerte alady degenge senesiz be? Senbeseńiz meniń basymnan ótken úsh tosyn oqıǵany aıtaıyn.

Eń qysqa áńgime • 04 Jeltoqsan, 2020

Ol kezde Nadıa otyzda edi

Qazaqtyń óreli sózin ózgelerden ótkize dáriptegen daryn – bıyl seksenniń seńgirine kóterilgen Nadejda Lýshnıkova apamyz qandaı qurmetke bolsa da laıyq. Bul kisi ózge ult ókilderiniń ishinde qazaq ónerin qadirleýdiń etalonyna aınalǵan sanaýly sóz sańlaǵynyń biri ekenin muqym qazaq moıyndaǵan.

Eń qysqa áńgime • 01 Jeltoqsan, 2020

Elbasy, Lýıza jáne balmuzdaq

Elbasymen kezdesý talaı adamnyń (úlkenniń de, kishiniń de) ómirinde aıryqsha eleýli iz qaldyrǵany anyq. Sondaı bir jaı toqsanynshy jyldardyń basynda merkilik Lýıza Ersinqyzy Mirálıevanyń da basynan ótken edi.

Eń qysqa áńgime • 26 Qarasha, 2020

Baqbaq tistegen tarıh

Iá, «muraǵat», «arhıv» degen sóz atalsa boldy jurttyń kóbi tek óńi ábden sarǵaıǵan, julym-julymy shyqqan hat-qaǵaz, qujat-derekti birden eske túsiretini anyq. Al jazylmaǵan, jazylsa da ushty-kúıli joǵalǵan, bálkı baı bir zamanda kúlge aınalǵan tarıhyńdy qaıtersiń?!

Eń qysqa áńgime • 20 Qarasha, 2020

Qyrandar hıkaıasy (etnografııalyq etıýdtar)

Halqymyzdyń ejelden kele jatqan bir óneri – qusbegilik. 1253-1255 jyldary qazirgi qazaq dalasyn kókteı ótip, shyǵysqa sapar shekken eýropalyq saıahatshy Gılom de Rýbrýktiń kúndelik jazbasynda: «Kóshpendiler búrkit, suńqar sııaqty ańshy qustardy kóp ustaıdy. Olardy qoldaryna otyrǵyzyp ań aýlaıdy» dese, ıtalıalyq jıhankez Marko Polo jazypty: «Uly hannyń (Qubylaıdy aıtady) Baıan jáne Mınǵan atty aǵaıyndy bekteri bar. Halyq olardy «Qusbegi» dep ataıdy. Sebebi, olar hannyń qol astyndaǵy 20 myń qusbegiler men ańshylardy basqarady. Mınǵan basqarǵan 10 myń adam qyzyl tústi kıim kıip, Baıan bastaǵan 10 myń adam kók tústi kıim kıip, hanmen birge saıatqa shyǵady. 10 myńdyqtyń 2 myńy ańshy ıtterdi jetektep júredi. Ekige bólingen ańshy-qusshylar kúnshilik jerden sheńber jasap ań-qustardy qyspaqqa túsiredi. Dál osy sátti kórý keremet tamasha áser beredi» deıdi. Kóptegen etnograf zertteýshiler saıatshylyq Ortalyq Azııada paıda bolyp, keıin álemniń basqa jerlerine taraǵan deıdi. Atap aıtqanda, Shyǵys Qazaqstan jerindegi «Shilikti» qorǵanynan: basy artyna qaıyrylǵan sheńgeli men kózi perýza tastarmen kórkemdelgen 36 dana búrkit tárizdi qustyń quıma qapsyrmasy tabylsa, О́skemen qalasynyń mańynan tabylǵan Quryq qorǵanynan (b.d.d IV-II ǵ.ǵ) máıitpen birge jerlengen tórt búrkittiń qańqasy shyqty. Sol sııaqty, HVI ǵasyrdyń sońynda qabyldanǵan «Jeti jarǵy» jorasynda: «Qyran qusty óltirgen adam olardyń ıesine bir qul nemese kúńniń qunyn tólesin» degen bap bar. Osy oraıda, el ishinde aıtylyp, búginge jetken qyran qustar jaıly hıkaıalardy usynyp otyrmyz.  

Sońǵy jańalyqtar

Qıly-qıly taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Tozaqtan ótse de túńilmegen

Rýhanııat • Keshe

Radıst qazaq qyzdary

Tarıh • Keshe

Qarsy barlaýshylar qaharmandyǵy

Rýhanııat • Keshe

Maıdangerdiń ónegeli joly

Rýhanııat • Keshe

Turlaýy qıyn taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Bar úmitimiz Almat Kebisbaevta

Sport • 08 Mamyr, 2021

Bir shańyraqtan – úsh maıdanger

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

Jetpis jeti jyldan keıin kelgen marapat

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Taraz qalasynda 20 soǵys ardageri bar

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Qazaqstannyń 7 óńiri «qyzyl aımaqta» tur

Koronavırýs • 08 Mamyr, 2021

Qazaq degenimiz – Baýyrjan...

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

505-shi túrmeniń tutqyndary

Tarıh • 08 Mamyr, 2021

Áskerı ınjenerler ustahanasy

Oqıǵa • 07 Mamyr, 2021

Boryshymdy abyroımen ótesem deımin

Rýhanııat • 07 Mamyr, 2021

Ardagerler azaıyp bara jatyr...

Qazaqstan • 07 Mamyr, 2021

Foto