Mıkrosfera – dıametri júzdegen mıkrometr bolatyn shar tárizdi element. Elimizde ótken ǵasyrdyń 90-jyldarynan qurylys pen munaı-gaz salasynda tanymal bola bastaǵan. Sement, beton, jylý oqshaýlaǵysh materıaldar men qurǵaq qospalardyń salmaǵyn jeńildetip, beriktigin arttyrýǵa qosylady. Olar ýltrakúlgin jáne ınfraqyzyl sáýlelerdi qaıtara alady. Munaı-gaz ónerkásibinde uńǵymalardy burǵylaý kezinde qoldanylatyn eritindilerdiń tyǵyzdyǵyn azaıtý úshin qajet. Ol tipti medısına men áskerı óndiriste, avtokólik jasaý salasynda da paıdalanylady. Syrtynan qaraǵanda jaı ǵana usaq, aqshyl tústi syrǵymaly untaq sııaqty kóringenimen, ishi gazǵa toly bos kameralardan turatyn túıirshikter.
– Bizdiń shıkizatymyz – jergilikti jylý-elektr stansalarynda qoldanylatyn kádimgi kómirdiń kúli. JEO-lardyń kúl rezervýarlaryna toltyrylǵan sýda aýyr elementter túbine shógedi de jeńilderi betine qalqyp shyǵady. Mıkrosfera degenimiz – sol jeńil fraksııalar. Ony súzip jınap, zaýytqa ótkizedi. О́te jeńil element bolǵandyqtan túıirshikterdiń kólemi de óte usaq keledi. Onsyz da ottan shyqqan materıal otqa óte tózimdi. Sondyqtan ony otqa tózimdi boıaý óndirisinde kóp paıdalanady. Sylaqqa arnalǵan qospalar óndirisinde de tanymal. Shıkizat qazirgi ýaqytta Aqsý jylý-elektr stansasy men Ekibastuzdaǵy qos GRES-ten alynyp otyr, – dep atap ótti zaýyttyń dırektory Asfendııar Kenjebaev.
Álemge tanymal iri munaı-servıstik «Shlıýmberje» kompanııasy men amerıkalyq transulttyq munaı-servıstik «Halliburton» kompanııasy – pavlodarlyq zaýyttyń turaqty tutynýshylary. Olar óz uńǵymalaryn bekitý kezinde qospalardy jeńildetý úshin paıdalanyp otyr. Jylyna 12 myń tonna mıkrosfera shyǵaratyn kásiporynnyń ónimderi negizinen shetelge, atap aıtqanda, Birikken Arab Ámirlikteri men AQSh, Panama elderine, Eýropaǵa jol tartady. О́nimniń 98 paıyzyn solar alsa, qalǵan bóligin otandyq kásiporyndar tutynyp keledi.
«Zaýytymyz zamanǵa saı tehnologııamen jabdyqtalǵan. Qolmen kóp jumys atqarylmaıdy. Jumyskerlerimizden joǵary bilim talap etpeımiz. Bastysy, eńbekke degen yntasy bolsa bolǵany. Qazirgi ýaqytta 35 adam jumys isteıdi, ortasha eńbekaqy mólsheri 350 myń teńge. Bizdiń óndiris qaldyqsyz jumys isteıdi. Mıkrosferaǵa eshqandaı qospa qospaımyz, sebebi tutynýshylarymyz onyń taza bolýyn talap etedi. Tek jınap, qurǵatý, tazalaý prosesterinen ótkizemiz jáne eń sońǵysy ózimizdiń noý-hoý tehnologııamyz boıynsha suryptaımyz. Kásiporyn 2023 jyldan ashylǵaly beri óńir ekonomıkasyna 2,3 mlrd teńge ınvestısııa saldy» dep qosty óndiris basshysy.
Asfendııar – Nazarbaev ýnıversıtetiniń túlegi, birneshe tildi meńgergen maman. 2017 jyldan beri Stepnogor, Hromtaý qalalaryndaǵy óndiristerde, keıingi jeti jyl Jitiqaradaǵy taý-ken baıytý kombınatynda eńbek etken. Aıtýynsha, mıkrosfera óndirisiniń bolashaǵy zor. Onyń asa paıdaly element ekenin túsine bastaǵan qurylys materıaldarynyń óndirýshileri bul elementke den qoıýda. Eger keleshekte suranys artatyn bolsa, kásiporyn óziniń óndiristik kórsetkishterin eseleýge beıil. Ol úshin áleýet te, resýrs ta jetkilikti. Zaýyt Eýropa men Azııanyń jańa naryqtaryna shyǵýdy josparlap otyr. Bul úshin halyqaralyq sertıfıkattaý kezeńderinen ótip jatyr.
Pavlodar oblysy
