Sarytuńǵıyq (Núphar lútea) – nımfalar nemese tuńǵıyqtar (Nymphaeaceae) tuqymdasyna jatatyn, sý betinde qalqyp turatyn, sýdyń túbine bekı ósetin nemese sýǵa jartylaı batyp ósetin kópjyldyq gıgrofıtti ósimdikter. Sarytuńǵıyq «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq park aýmaǵynan 2019 jyly Qatynsý ózeniniń N 46036.330/ E 081058.282/ koordınatymen toǵan sýynan tizimdeldi. 2020 jyly zertteý jumystary júrgizildi.
Bıiktigi 1,5-2 metrge jetedi. Tamyry jýan (dıametri 3-10 sm-ge deıin), sý astyndaǵy japyraǵy jińishke, solǵyn, al sý betindegileri iri, sopaq, pishini júrekke uqsaıdy. Dara, sary tústi gúlderiniń uzyn gúlsaǵaǵy bolady. 4-5 iri tostaǵansha japyraqshalary, óte kóp usaq kúlteleri bar. Atalyǵy men jemis japyraqshalarynyń sany kóp. Shilde-tamyz aılarynda gúldep, jemis salady. Jemisi – etjendi tuqymsha.
Taralý aımaǵy Qatynsý ózeniń aǵysy baıaý, toǵandy sý jerinde ósedi. Sarytuńǵıyq – dárilik ósimdik, tamyrynda alkaloıd, krahmal, shaıyr, ılik zattar bar. Emdik maqsatqa ósimdiktiń sabaǵy men tamyryn, jemisin paıdalanady. Tunbasyn ókpe týberkýlezine, búırek pen qýyqtyń qabynýyna qarsy ishedi. Syraǵa qaınatylǵan tamyrymen bas jýsa shash jaqsy ósedi.
Saltanat MÁJENOVA,
«Tarbaǵataı» MUTP» RMM Ǵylym, aqparat jáne ekologııalyq monıtorıng bóliminiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri
Shyǵys Qazaqstan oblysy