Zaman talabyna saı árbir ulttyń tili jetilip otyrady. О́tkenge kóz júgirtsek, ult zııalylary ana tilimizdiń dybystyq júıesin tolyq ashyp bere alatyn alfavıt qabyldaýdy mindetke alǵan. Áıtse de san túrli saıası kózqarastar qazaq tiliniń adymyn ashtyrmady. Áýelde arab grafıkasyn attap, latyn qarpine kóshkenimizben, keıin kırıllısaǵa aýystyq.
Iá, latyn qarpi demekshi, 1929-1940 jyldar aralyǵynda qazaq halqy latyn grafıkasy negizindegi álipbıdi paıdalanǵany ámbege aıan. Sol tusta qoǵam qaıratkerleri men ult ádebıetiniń alyptary latyn árpin tez meńgerip, qarashanyń sanasyna sińire bastady. Ádebı shyǵarmalar, gazet-jornaldar, latyn alfavıtinde basylyp, is-qaǵazdar da soǵan saı júrgizile bastady. Oǵan dálel, Nur-Sultan qalasynyń memlekettik arhıvindegi qundy qujattar. Onda, ult ustazy Ahmet Baıtursynov kórsetip bergen latyn álipbıinde tańbalanǵan jádigerler jeterlik.
Muny nege aıtyp otyr deısiz ǵoı? Búginde latyn grafıkasyna kóshýge baılanysty termınderdi tańbalaý, halyqaralyq ataýlardy durys jazý kún tártibindegi máselege aınaldy. Osyǵan baılanysty ótken ǵasyrdyń 20-30 jyldaryndaǵy qazaq zııalylarynyń eńbekteriniń mańyzy artyp keledi. Bul tusta Qazaqstannyń keleshektegi damý baǵytyn sóz etkende, árdaıym ótken tarıhyn eske alyp, taǵylym alǵan abzal.
Elbasymyz Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda: «Ájeptáýir jańǵyrǵan qoǵamnyń óziniń tamyry tarıhynyń tereńinen bastaý alatyn rýhanı kody bolady. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – sol ulttyq kodyńdy saqtaı bilý», deı kelip, ulttyq biregeılikti saqtaý, ulttyq sana-sezimniń kókjıegin keńeıtý qajettigin basa aıtqan bolatyn. Soǵan sáıkes ulttyq kodtyń negizi bolatyn HH ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq zııalylarynyń eńbekterin, tiltanymdyq murasyn árdaıym nazarda ustaýymyz qajet sekildi. Sebebi arhıvterdegi jasampaz jazbalar kádege jarar aqparattardyń qoımasy.
HH ǵasyrdyń basynda latyn jazýyna kóshýge baılanysty termınderdiń jazylýy, emle máseleleri qyzý talas týdyryp, ártúrli usynystar bolǵan. Endi bizge táýelsizdikke qol jetkizip, jańǵyrý jolyna túsken shaqta muraǵattarǵa qaıta bir úńilip, ketken qatelikterdi qaıtalamaýǵa tyrysý qajet. Osy oraıda 1929-1940 jyldar aralyǵynda jaryq kórgen sózdikterdi, ǵylymı eńbekterdi bir paraqtap, oı eleginen ótkizgenimiz abzal. Sol arqyly latyn grafıkasyna kóshýde ótkenimizdi tarazylaı otyryp, qaı dybys qalaı ıgerilgeni, qosar dybystardy tańbalaýdaǵy erekshelikter, shettildik termınderdiń jazylýy, tańbalaýda qandaı ustanymdar basshylyqqa alynǵany jóninde kóp maǵlumat alar edik. Bul tilshiler úshin de, tarıhshylar úshin de taptyrmas qundy derek kózi bolar edi.