Kreatıvti ekonomıka degenimiz ne?

Jastardyń ózin-ózi tanýy úshin jaǵ­daı jasaý, ınnovasııalar arqyly jastardy eldegi, kásipkerliktegi jáne qoǵamdaǵy máselelerdi sheshýge jumyl­dyrý, sonymen qatar iskerlik oılaý men kásipkerlik daǵdylardy damytý maqsatynda ótken jıynǵa Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova, Centrasia Group kompanııasynyń basqar­ma tóraǵasy Almas Qudaıbergen, Ult­tyq kınony qoldaý memlekettik orta­lyǵy tóraǵasynyń orynbasary Ernar Qurmashev, KEREMET Holding zań fırmasynyń negizin qalaýshy, óner salasyndaǵy Arbıtraj ókili Jibek Qaramanova, Dasco Consulting Group bas­qarýshy seriktesi Dármen Sádýaqasov, «ADILI» brendiniń negizin salýshy Ásel Ádil, Shoqan Suits erler kıiminiń qazaqstandyq brendiniń ıesi Ulyqbek Sháripov, «Jas zańgerler palatasy» QB tór­aǵasy Saǵıdolla Baımurat, jas­tar uıymdary ókilderi men stýdentter qatysty.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıs­trliginiń, «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» KeAQ qoldaýymen ót­ken forým qatysýshylary eki kún boıy jumys istedi. Talqylaýlarmen qatar «Kreatıvti ındýstrııalar ekonomıkalyq damýdyń jańa draıveri» jáne «Made in KZ» paneldik sessııalary, «Qazaqstanda bıznesti qalaı ashýǵa jáne júrgizýge bolady», «Zańgerden 5 keńes» trenıngteri, «Bıznes bilim jáne bolashaǵy» sheberlik sabaǵy uıymdastyryldy.

Jastarmen kezdesýde Máde­nıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıym­qu­­lova eldiń ekonomıkalyq ósýi úshin krea­­tıvti ındýstrııanyń mańyz­dyly­ǵyn atap ótti. «Kreatıvti ındýstrııa – bú­ginde álemdik ekonomıkanyń eń da­mýshy sektorlarynyń biri. Bul sala búkil álemde IJО́-niń shamamen 3%-yn­ quraıdy. Kreatıvti ındýstrııa du­­­rys jolǵa qoıylsa, ónimder tek ishki naryqta emes syrtqy naryqqa da shyǵady. Indýstrııada jumyspen qam­­tylǵandar sany únemi ósip keledi. Olar­dyń jumysy jarnama, sáýlet, óner, qol­óner, dızaın, sán, kıno, IT, televıdenıe jáne radıo salalaryna qatysty. Dál osy salalar kreatıvti ekonomıkanyń mańyzdy quramdas bóligi.

AQSh-taǵy Gollıvýd, Italııa sııaqty mysaldardy bári biledi. Ońtústik Koreıa medıa-oıyn-saýyq naryǵynyń kólemi boıynsha álemde jetinshi orynǵa shyqty, al onyń kreatıvti ındýstrııa ónimderin eksporttaýdan túsken tabysy ótken jyly 12 mıllıard AQSh dollarynan asty», deıdi mınıstr.

Sonymen qatar kreatıvti ekonomıka salasyndaǵy máselelerge toqtaldy. Aqtoty Raıymqulovanyń aıtýynsha, kreatıvti kásipkerler – shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi. Al olar bıznesin damytý úshin nesıe alýda qıyndyqqa tap bolady. «Bizge kreatıvti ındýstrııa ókilderi úshin qarjyǵa qoljetimdilik máselesin jolǵa qoıý qajet. Muny sýbsıdııalar, tómen paıyzdyq nesıeler, granttar arqyly jeńildetýge bolady. Jańadan bastaýshy kásipkerlerge ózderiniń kreatıvti ıdeıalaryn júzege asyrýǵa kómektesetin venchýrlyq qorlar ashý kerek», dedi mınıstr.

«Ishki naryqtaǵy oń ózgeristerdi joq­qa shyǵarýǵa bolmaıdy. Qazaqstandyq­tar birte-birte otandyq kıno tamashalap, ózimizdiń oryndaýshylardy tyńdaı bastady. Biraq munymen shektelip qal­­­maı, kreatıvti ónimderdi eksporttaý týraly da oılaný kerek. Ol úshin olar­­­dyń halyqaralyq kıno jáne mý­zyka fes­tıvalderine qatysýyn qam­tamasyz etý qajet. Otandyq talanttar­dy dáripteýge jáne olarǵa syrtqy naryqqa shyǵýǵa, shetelde jankúıerler men jan­kúıerlerdi tabýǵa kómektesý kerek», dedi A.Raıymqulova.

Ulttyq kınony qoldaý memleket­tik ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary Ernar Qurmashev qazaqstandyq kınematograf pen anımasııanyń kreatıvti ındýstrııadaǵy perspektıvalaryn atap ótti. «Meniń oıymsha, qazaqstandyq kınematograf pen anımasııanyń bolashaǵy zor. Olar – lokomotıv retinde búkil eldiń kreatıvti ekonomıkasyn ilgeriletýshi negiz. Bul sala kıno ádebıet, sýret, mýzyka, sán, zamanaýı oryndaýshylyq jáne qolóner sııaqty shyǵarmashylyq salalardy biriktiredi. Otandyq kıno jáne anımasııa ındýstrııasynyń damýy IT-salasyna da oń áserin tıgizýde», dep atap ótti Ernar Qurmashev. Sonymen birge qalalarda kreatıvti ekonomıkany damytý boıynsha josparyn ortaǵa salyp, krevtıvti ekonomıka ınfraqurylymyn kitaphanalar jumysyn damytýdan bas­taǵanyn aıtty. «Kitaphanalardy tıimdi paıdalaný keregin túsindik. Ártúrli úıirmeler ashyp, jıyndar ótkizýdi jón kórdik. Alaıda kitaphanalar jıyn ótkizý úshin qolaısyz. О́ıtkeni kóp jaǵdaıda ǵımarattar kishkentaı. Odan keıin she­berlik synyptaryn, úlken sharalar ótkizý úshin arnaıy habtar ashtyq. Ár aýdanda 8 habtan bolsa degen jospar bar. Jaqynda alǵashqy habtyń jumystary aıaqtalyp, jumysyn bastaıdy. Munda kreatıvti kásipkerler úshin jumys isteıtin oryndar da bolady. Kreatıvti ındýstrııa parkterin ashý da josparda bar», deıdi ol.

Mádenıet jáne sport mınıstriniń aıtýynsha, kreatıvti tap ózimen bir­ge ekonomıkanyń kóptegen salasyn damytýǵa ınnovasııalyq tásilder usy­nady. «Mysaly, týrızm barlyq shyǵar­mashylyq salamen tyǵyz baılanysty. Qarapaıym mysal keltirsem, kıno durys damyp, eksportqa shyǵarylatyn bolsa, bizdiń elimizge týrıstik aǵyndy edáýir arttyra alady», deıdi.

Habtar máselesine toqtalǵan mınıstr Seýl qalasyndaǵy habtardyń ju­mysy týraly aıtyp ótti. «Búginde bú­kil álemde kreatıvti klasterler, habtar qurylýda. Bilim berý, kreatıvti bıznes, memleket ókilderi bir jerde jáne ózara tyǵyz is-qımylda jumys isteıdi. Seýldegi hab jaqsy nátıje kórsetýde. Osyndaı kreatıvti klasterlerdi qurý Qazaqstandaǵy kreatıvti ekonomıkanyń damýyna eleýli serpin beredi», dedi.

Atalǵan salany qoldaý sharalaryna toqtala kele, kreatıvti kásipkerlerdiń bir-birimen baılanysta bolý mańyzyn aıtyp ótti. «Sýretshilerdiń kınematografıstermen jáne mýzykanttarmen tikeleı qarym-qatynasy, zııatkerlik tandemi tıimdi kommersııalyq ónimder jasaýǵa múmkindik beretini sózsiz», dedi mınıstr.

KEREMET Holding zań fırmasynyń negizin qalaýshy Jibek Qaramanovanyń aıtýynsha, art-naryqtyń óz ereksheligi bar ekenin, al Qazaqstanda ol óziniń da­mýynyń bastapqy satysynda ekenin túsiný qajet.

«Jastar jáne ınnovasııalar» on­laın-forýmynyń qorytyndysy boıynsha is-sharaǵa 20-dan astam spıker men túrli salalardan 500-ge jýyq qatysýshy qatysty. Spıkerler jańa tehnologııalar, saıasat, bıznes jáne áleýmettik medıa salalaryndaǵy bilimderimen bólisip, ınnovasııalar men bıznes prosesterin jetildirý boıynsha tájirıbelerimen jáne tıimdi tetikterimen almasty.