Keshe Premer-Mınıstr Serik Ahmetov Sankt-Peterbýrgte ótken Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy Úkimet basshylary Keńesiniń kezekti otyrysyna qatysty.
Keńes otyrysy bastalǵanǵa deıin S.Ahmetov áriptesterimen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Aldymen Armenııa Premer-Mınıstri Tıgran Sarkısıanmen kezdesip, Qazaqstan men Armenııa arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý máselelerin talqylady.
Keshe Premer-Mınıstr Serik Ahmetov Sankt-Peterbýrgte ótken Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy Úkimet basshylary Keńesiniń kezekti otyrysyna qatysty.
Keńes otyrysy bastalǵanǵa deıin S.Ahmetov áriptesterimen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Aldymen Armenııa Premer-Mınıstri Tıgran Sarkısıanmen kezdesip, Qazaqstan men Armenııa arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý máselelerin talqylady.
О́z kezeginde S.Ahmetov «Qazaqstan men Armenııa ekonomıkalyq baılanystardy serpindi damytyp, ózara taýar aınalymy kólemin arttyrǵandary jón dep oılaımyn», dep atap ótti. Ol «buǵan saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq boıynsha Úkimetaralyq komıssııanyń tetigin jandandyrý kómektesetinine» senim bildirdi. Kezdesý barysynda sonymen qatar, Keden odaǵy jáne Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik aıasynda yqpaldastyqty damytý máseleleri talqylandy. T.Sarkısıan Armenııanyń Keden odaǵyna qosylý múmkindigi máselelerine qatysty jumys toptary qurylǵanyn aıtyp, «sarapshy mamandar qajetti kelissózderdi bastaýǵa daıyn» dedi. Úkimet basshylary buǵan qosa, ózara tıimdi baılanystardy arttyrýǵa elderdiń zor áleýeti bar ekendigin alǵa tartyp, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty jandandyrýdy, ortaq jobalardy júzege asyrýdy óz taraptarynan qoldaıtyndyqtaryn jetkizdi.
S.Ahmetov Keńes otyrysy aıasynda Reseı Federasııasy Úkimetiniń Tóraǵasy Dmıtrıı Medvedevpen de kezdesti. Kezdesý barysynda taraptar ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyq máselelerin talqylady, sondaı-aq Keden odaǵy jáne Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik qyzmetteriniń ózekti máseleleri boıynsha pikir almasty. S.Ahmetov jáne D.Medvedev eki jaqty ózara is-árekettiń deńgeıin joǵary baǵalap, memleketaralyq qarym-qatynastardyń barlyq qyrlary boıynsha baılanystardy odan ári tereńdetýdi jalǵastyra beretindikterin aıtty.
Budan ary Keńes otyrysy bastaldy. Delegattar aldymen shaǵyn quramda bas qosyp, sodan soń keń quramda kezdesti. Onda Qazaqstan, Belarýs, Reseı, Ázerbaıjan, Armenııa, Qyrǵyzstan, Moldova, Tájikstan, Túrkimenstan, О́zbekstan jáne Ýkraınanyń úkimettik delegasııalarynyń basshylary mańyzdy ıntegrasııalyq yntymaqtastyq máselelerin talqylady.
Mundaı jıyn byltyr Mınskide ótken bolatyn. Onda Dostastyqqa qatysýshy memleketterdiń ózara is-áreketin odan ary damytýǵa jáne tereńdetýge baǵyttalǵan birqatar qujattarǵa qol qoıylǵan. Bul joly da Keńes otyrysy túrli saladaǵy yntymaqtastyqty damytýdyń keń aýqymdy máselelerin talqylady. Úkimet basshylary salalyq yntymaqtastyqtyń birqatar organdarynyń qyzmetin talqylap, TMD sheńberinde ózara is-áreketke qatysty uıymdastyrýshylyq, bıýdjettik-qarjylyq jáne basqa da máselelerge qatysty kelissózder júrgizdi. Atap aıtsaq, otyrystyń kún tártibi tizimine 27 másele engizilgen eken. Onyń ishinde 16-sy qarjy-ekonomıkalyq baǵyttaǵy máselelerdi, qalǵandary gýmanıtarlyq salany qamtydy.
Otyrystyń negizgi taqyryby TMD tóńireginde erkin saýda aımaǵy týraly kelisimshartty júzege asyrý barysyn talqylaý boldy. Bul rette yqpaldastyq áleýetin tıimdirek paıdalanyp, birlesken óndirister, birlesken transulttyq korporasııalar, qarjy-ónerkásiptik toptaryn qurý qajettigi aıtyldy. Qazirgi tańda dostastyqqa burynǵy keńestik respýblıkalardyń on biri kiretinin, al ol elderdiń jalpy aýmaǵy 22 mln. sharshy shaqyrymdy nemese Jer sharynyń altydan bir bóligin alyp jatqanyn eskersek, bul saýda-cattyq úshin az keńistik emes. Onymen qosa, dostastyq elderinde 282 mıllıonnan astam adam, ıaǵnı jer halqynyń 4,5 paıyzy turady. Álemdik munaı qorynyń – 20 paıyzy, tabıǵı gazdyń – 40 paıyzy, kómirdiń – 25 paıyzy, orman-toǵaıdyń – 25 paıyzy, egistik jerdiń 13 paıyzy osy óńirdiń úlesinde. Álemdik elektr qýaty óndirisiniń 10 paıyzy óndiriledi. Endeshe, bul ıntegrasııalyq qatynastar «eshqandaı saıası oıyn emes, ol – ómir», saýda alańy, ekonomıkalyq damýdyń órisi. Osyny jiti túsingen dostastyq elderi bul baǵyttaǵy is-sharalarǵa barynsha qoldaý tanytyp, tynysyn keńeıtýge tyrysýda.
Otyrysta sondaı-aq, taǵy bir mańyzdy másele TMD-da taýarlardyń shyqqan elin anyqtaý erejeleri týraly Kelisimge engiziler ózgertýlerdi talqylady. Atalǵan qujattyń ereksheligi – TMD elderinde taýarlardyń shyǵýyn sertıfıkattaýdyń elektrondy júıesin qurý jáne qoldaný bolyp otyr. Sonymen qatar, TMD-ǵa múshe-memleketterdiń jańartylǵan energııa kózderin paıdalaný salasynda yntymaqtastyq Tujyrymdamasy men ony júzege asyrýdyń birinshi kezektegi sharalar jospary qabyldandy. Birinshi kezektegi sharalar aıasynda jańartylǵan energııa kózderin ózara úılestirý tetigin jetildirý, birlesken jobalardy, ǵylymı baǵdarlamalardy ázirleý jáne júzege asyrý jaıy qaraldy. Budan ózge, aqparattyq almasýdy keńeıtý jáne atalǵan taqyryp boıynsha bilim bazasyn qalyptastyrýdy qamtý jaıy da sóz bolyp, naqty is-sharalar jospary qabyldandy. Is-sharalardyń negizgi bóligi 2020 jylǵa deıingi kezeńde oryndalmaq. Keńes otyrysynyń qorytyndysynda kún tártibine shyǵarylǵan 27 qujatqa da qol qoıyldy.
Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy Úkimet basshylary Keńesiniń kelesi otyrysy 2014 jyldyń 30 mamyrynda Ýkraınanyń Kıev qalasynda ótetin bolyp belgilendi.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan» –
Sankt-Peterbýrgten.