Aımaqtyń áleýeti artsa, áleýmettiń jaǵdaıy ońalady

Al aımaqtardyń damýy ja­ıyndaǵy baspasóz máslıhaty Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııa qyzmeti alań­ynda ótedi. Alǵashqy kezekte jýr­na­lıs­­ter aldyna Almaty obly­sy­nyń ákimi Amandyq Batalov keldi.

Derek boıynsha ótken 9 aıda Almaty oblysynda ónerkásipte ósim 3,1 paıyzdy qurap, 846,7 mlrd teńgege jetken. Al aýyl sharýa­shy­lyǵyndaǵy ósim 2,4 pa­ıyz bolyp, qarjylaı quny 634,6 mlrd teńgeni quraǵan. Sondaı-aq bıyl qarqyny báseńdemegen sala­nyń biri – qurylys. Bul baǵyt­taǵy jumys kólemi 11,6 paıyz­ǵa artyp, qarjylaı kólemi 208,2 mlrd teńge shamasynda bolyp otyr. Istiń ilgerleýine oblys eko­nomıkasyna quıylǵan ınves­tısııa kóleminiń artýy da oń yq­pal etken eken. Mysalǵa osy 9 aı ishinde 437,9 mlrd teńge ın­ves­tısııa tartylyp, jalpy ósim 8,8 paıyz bolǵan. Aıtpaq­shy, Almaty oblysynyń ekono­mı­kalyq damýyna óńirdiń agrar­lyq baǵytpen shektelip qal­maı, ındýstrııalyq baǵytqa beıim­de­lýi de oń áserin tıgizip otyr eken. Iаǵnı aımaqtaǵy óńdeý óner­kásibiniń úlesi 87 paıyzǵa jetti.

– Bizdiń búgingi mindetimiz – Mem­leket basshysynyń Jolda­ýyn­daǵy tapsyrmaǵa sáıkes, árta­­rap­tandyrylǵan jáne tehno­lo­­gııa­lanǵan ekonomıkany qalyp­tastyrý. Osy maqsatqa qol jet­kizýde transulttyq kompa­nııalar mańyzdy rólge ıe. Qazir oblysta transulttyq kompanııa­lar­dyń jalpy somasy 165 mlrd teńge bolatyn, 4 myń ju­mys ornyn quratyn 9 jobasy júzege asyrylýda. Onyń úsheýi – «Mareven Fýd», «Lýkoıl», «Willo» iske qosyldy. Jyl so­ńyna deıin taǵy bir nysan – qýattylyǵy jylyna 60 myń tonna ónim shyǵarýǵa jetetin «SSA Fıd Mılls» qurama jem zaýyty paıdalanýǵa beriledi. Sondaı-aq qýaty jylyna 1,2 mln tonna bolatyn oblystaǵy alǵashqy sement zaýyty «Alasem» iske qo­sylmaq, – dep atap ótti A.Batalov.

Jalpy, bıyl aımaqta quny 153 mlrd teńge bolatyn 71 jo­ba júzege asyrylady. Jyl qory­tyndysynda ónerkásip óniminiń kólemi 1 trln teńgeden asady degen boljam bar. Onyń ishinde shıkizattyq emes eksport kólemi 6 paıyzǵa ósip, qarjylaı tabys 406 mln AQSh dollaryna jetedi dep josparlanyp otyr. Osy jerde jalpy óńirlik ónimdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi óskenin aıtý paryz. Qazir bul kórsetkish 34 paıyzǵa jetken.

Jetisýdyń qolaıly tabıǵaty men qunarly topyraǵy aýyl sharýashylyǵynyń damýyna keńinen jol ashyp otyr. Oblysta agroónerkásip kesheniniń et pen sút óndirisin baǵytyn arttyrý, ónim óńdeý men ırrıgasııalyq júıelerdi qalpyna keltirý strategııalyq maqsat retinde belgilengen. Qazir el boıynsha óndirilgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń 17 paıyzyn Almaty oblysy berip otyr. Sondaı-aq Prezıdenttiń sýarmaly jerdi ulǵaıtý týraly tapsyrmasyna oraı oblysta jalpy 138 myń gektar sýarmaly jerdi aınalymǵa qosý josparlanǵan. О́tken jyly 20 myń gektar qalpyna keltirilse, bıyl taǵy 20 myń gektar aınalymǵa qosylady.

– Prezıdenttiń agroóner­ká­siptik keshendi damytý týraly tapsyrmasyna sáıkes biz bul baǵytta tórt negizgi strategııalyq maq­satty belgiledik. Olar – et pen sút óndirisin arttyrý, aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin óńdeý men ırrıgasııalyq júıe­lerdi qalpyna keltirý. Nátıje­sinde, oblysta iri qara mal basy 1,3 mln-nan, al qoı men eshki 4,2 mln bastan asty. Sútti mal sharýashylyǵyn damytý maq­satynda 26 myń basqa arnalǵan 82 taýarly-sút fermasy quryl­ǵan. Alaıda et óńdeý kásiporyn­darynyń júktemesi 4 paıyzǵa ósip, 66 paıyzdy ǵana eńserdi. Bul baǵytta múmkindikti tolyq paıdalana almaı otyrmyz. Sol sııaqty sút zaýyttarynyń júktemesi 73,4 paıyz shamasynda. Sondyqtan biz 2025 jylǵa deıin et óndirisin 500 myń tonnaǵa, sút óndirisin 900 myń tonnaǵa deıin jetkizip, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý boıynsha 25 jobany júzege asyrýdy josparlap otyrmyz, – deıdi oblys ákimi.

Oblys damýynyń bir kórset­ki­shin aımaqtaǵy turǵyn úı qury­lysyna qarap baǵamdaýǵa bolady. Máselen, ótken 9 aıda 712,4 myń sharshy metr turǵyn úı paıda­lanýǵa berilip, nátıjeli kórset­kish 7,6 paıyzǵa ósken. Al jyl­dyq jospar boıynsha 938,8 myń sharshy metr turǵyn úı qolda­nysqa beriledi.

– «Nurly jer» baǵdar­lama­sy sheńberinde turǵyn úıler men ınjenerlik ınfraqury­lym­dardyń qurylysyna 38,3 mlrd teńge bólindi. Jalpy, oblysta barlyǵy 2 843 páterlik 566 tur­ǵyn úı salynýda, onyń 1 020 páteri kópbalaly otbasyla­ryna beriledi. 1 533 otbasy «7-20-25», «Baqytty otbasy» jáne «Shańyraq 5-10-20» jeńilde­tilgen baǵdarlamalary boıynsha páter alady. Oblys ortalyǵy Tal­dyqorǵanda 670 úıden tura­tyn kottedj qalashyǵynyń qurylysy júrip jatyr. Bıyl 345 úıdi qoldanysqa beremiz. Ári bul aýmaqta mektep, balabaqsha, balalar jáne sport alańdary salynýda, – deıdi A.Batalov.

Bıyl Almaty oblysynda «Jumyspen qamtý jol kartasyn» boıynsha aýylishilik joldardy jóndeýge erekshe kóńil bólinip otyr. Jalpy, jergilikti mańyzdaǵy joldardy salý men jóndeý jumystaryna Almaty oblysynda 62 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Munan bólek, «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda «Taldyqorǵan – О́skemen», «Úsharal – Dostyq», «Kúrti – Býrylbaıtal» jáne «Uzynaǵash – Otar» respýblıkalyq jol­darynyń qurylysy men jańǵyrtý jumystary da qyzý júrip jatyr. Barlyq ýchaskedegi qurylys jumystary 2021 jyly aıaqtalýy tıis. Iаǵnı bul is jemisin berip, tranzıttik júk tasymaly men týrıster legin arttyrýǵa yqpal etedi. Jalpy, Almaty oblysynda «Jumyspen qamtý jol kartasy» aıasyndaǵy 451 joba áleýmettik ınfraqurylymdy jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Júzege asyrylyp jatqan baǵdarlamalar aıasynda Almaty oblysynda 56,2 myń jumys orny quryldy, sonyń 30,1 myńy – turaqty jumys orny. Sondaı-aq óńirde «Eńbek» baǵdarlamasy bo­ıynsha 33 myń jumyssyz jáne ózin-ózi ju­myspen qamtyǵan azamattar jumyspen qamtýdyń belsen­di sharalaryna tartylýda. Bul maq­satqa 15,7 mlrd teńge qarasty­rylǵan.

Aıtpaqshy, oblystaǵy ma­ńyzdy jumystyń qatarynda turǵyndardyń tabıǵı otynmen qamtylýy tur. Derek boıynsha jyl sońyna qaraı aımaqtaǵy 1,2 mln turǵyn kógildir otynǵa qol jetkizip, tabıǵı gazǵa qosylý kór­setkishi 57 paıyzǵa jetedi eken. Jáne oblysta aýyz sýmen qamtý júıeleriniń qurylysy men jón­deýine qatysty 17,9 mlrd teńge bó­linip, buǵan 110 joba iske asyry­lýda. Osynyń nátıjesinde, 90 eldi mekende aýyz sý sapasy jaqsarady.

– Búginde Almaty oblysy aýyl­dyq eldi mekenderdi orta­lyq­tandyrylǵan aýyz sýmen qamtý boıynsha kóshbasshylar qa­taryna shyqty. Iаǵnı qamtý kórsetkishi – 98,8 paıyz. Al óńir halqynyń 80 paıyzy aýyl­da turady. Sonymen qatar qazirgi kúni gaz oblystyń 15 aýdany men qalasyna jetkizilip, gaz­dan­dyrýǵa jatatyn 144 eldi mekenge gaz tartyldy. Bul jumys boıyn­sha Taldyqorǵanda tórtinshi kezeń aıaqtalýda, Balqash, Qara­tal, Kóksý, Kerbulaq jáne Eskel­di aýdandarynda aýyl­ishilik jelilerdiń qurylysy qar­qyn­dy júrip jatyr. Jyl sońyna qaraı oblystyń 1,2 mln tur­ǵyny tabıǵı gazǵa qosylýǵa múmkindik alady. Árıne, buǵan toq­meıilsýge bol­maıdy. Aımaqta áli bes aýdanda gaz jetkizilmegen. Bul máse­leni sheshý ol úshin «Aqsý – Sar­qan – Úsharal», «Shelek – Kegen – Narynqol» baǵytyndaǵy gaz qu­byrlary qurylysynyń qujat­tamalary daıyndalýda. Sonyń nátıjesinde, taǵy 300 myń adam gazben qamtylatyn bolady, – dedi A.Batalov.

Qoryta aıtqanda, Jetisý óńiri bıyl da damý yrǵaǵynan aınyǵan joq. El ekonomıkasyna qomaqty úles qosyp otyrǵan aımaqtaǵy eńbek dúbiri men óndiris ekpini báseńdemeı, ilgerleı túsken.