Jahandyq belsendi sıfrlandyrýdyń ár saladaǵy tıimdiligimen qatar, belgili bir qaterleri de qatar júretini túsinikti. Atap aıtqanda, hakerlerdiń áreket etý órisi keńeıip, kıbershabýyldarǵa jańa múmkindikter ashyldy. Memleketter endi kıberqaýipsizdikke burynǵydan áldeneshe ese saqtyqpen qaraýy qajet.
Halyqaralyq kıberqaýipsizdik qyzmetteriniń málimetteri boıynsha álemde sekýndyna shamamen 12 adamǵa shabýyl jasalady. Jyl saıyn jahan boıynsha 556 mıllıonǵa jýyq kıberqylmys jasalyp,, onyń jalpy shyǵyny 100 mlrd AQSh dollarynan asady.
Qazaqstanǵa keler bolsaq, byltyrǵy jahandyq kıberqaýipsizdik ındeksinde elimiz 2018 jylmen salystyrǵanda birden 82-orynnan 40-orynǵa kóterildi.
Elimizde kóbinese memlekettik jáne kvazımemlekettik sektorlar hakerlik áreketterge ushyraıdy. Kasperskıı zerthanasynyń deregine súıener bolsaq, elimiz zalaldanǵan kompıýterler men spam taratý kórsetkishi boıynsha Ortalyq Azııa elderi arasynda birinshi orynda. Bul jaǵdaı Qazaqstanda ǵalamtor qoldanýshylarynyń sanynyń kóptigine, sondaı-aq eldegi qarjylyq aqparattyń moldyǵyna baılanysty. Sonymen qatar elimizde hakerler sany da az emes eken.
Atalmysh zerthananyń atqarýshy dırektory Pıtolınniń sózine sensek, Qazakstan kıbershabýyldar boıynsha álemde 19-orynda, maınerler shabýyly boıynsha – 7, troıandyq shıfrlaýshylar shabýyldary boıynsha 11-shi, qarjylyq zııan keltiretin baǵdarlamalyq jasaqtamalar boıynsha 8-orynda tur.
Elimizde kıberqylmystyń keń taralǵany sonshalyq, qazaqstandyqtardyń 82%-y ártúrli alaıaqtarǵa tap bolǵan. Ádette alaıaqtar quttyqtaýlar, silteme boıynsha ótý nemese utys alý úshin qysqasha nómirge jazý sekildi aılalardy qoldanady. Utysty alý úshin, sol somanyń qandaı da bir paıyzyn shotqa aýdarý suralady da, aqyrynda aýdarylǵan aqsha da, aldanǵan qoldanýshylardyń tólem málimetteri de alaıaqtyń qolyna túsedi.
Atalǵan jaǵdaılar ınternettiń qaýipti ekendigin bildirmeıdi, kóbinese qoldanýshylardyń saýatsyzdyǵynan bolady. Sebebi, qoldanýshylar jıi lısenzııasy joq aqparattyq baǵdarlamalardy qoldanady da, zalaldy saıt nemese aqparattan qorǵaıtyn qajetti jańartylymdardan aıyrylady. Tegin wi-fi jelisi arqyly onlaın tólemder jasaıdy.
Sonymen qatar tutynýshylardyń eń jıi jiberetin qateligi – ońaı qupııa sóz ornatýy. Qoldanýshylardyń ańǵaldyǵy aqshalaı utys beretin saýalnamalarǵa qatysýynda, bógde adamdarmen logınderi men qupııa sózderimen bólisýinde de kórinis tabady.
Qazaqstan kıbershabýyldardan qorǵaný úshin basqa eldermen tájirıbe almasyp, kıberqaýipsizdiktiń jańa deńgeıine kóterilip keledi. Máselen osy jyldyń basynda japondyq Trend Micro Incorporated kıberqaýipsizdik sheshimderin damytýdaǵy álemdik kóshbasshy korporatıv tapsyrys berýshi qazaqstandyq T&T Security kompanııasymen, sondaı-aq elimizdegi memlekettik uıymdarymen ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy. Yntymaqtastyq aıasynda kompanııalar resýrstardy Qazaqstandaǵy aqparattyq qaýipsizdik salasyndaǵy birlesken jobalar men bastamalardy daıyndaýǵa jáne iske asyrýǵa baǵyttaýdy josparlap otyr. Sonymen qatar qazaqstandyq parlamenttiń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etetin otandyq kompanııa Trend Micro ónimderi dástúrli antıvırýstar men basqa qaýipsizdik quraldary anyqtaı almaıtyn kıbershabýyldardyń aldyn alady dep sanaıdy.