Elimen etene Elbasy

Halyq pen bıliktiń arasyndaǵy utymdy etene baılanys máselesi qashanda jáne kez kelgen qoǵam úshin de erekshe ózekti bo­lyp kelgen. Aıyrmasy tek ǵylymı-teh­nı­ka­lyq úderiske baılanysty ózara is-áreket ny­sandary men arnalarynyń udaıy óse túsetindiginde ǵana. Búgingi tańda qazirgi ty­nys-tirshiligimizdiń bólinbes bólshegine aı­nalǵan Internet, áleýmettik jeliler, elek­trondyq poshta, sandyq tehnologııalar sııaq­ty qubylystar birte-birte memlekettik organ­dardyń kúndelikti jumys tájirıbesine de enýde. Bul sanattan Qazaqstan da shet qalǵan emes.

«Elektrondyq úkimet», memlekettik organdardyń elektrondyq qujat aınalymynyń biryńǵaı júıesi (EQABJ), ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń Prezıdent aktileri men tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi qyzmetiniń tıimdiligine monıtorıng jáne taldaý júıesi, jumys ýaqytyn elektrondyq esepke alý sııaqty jańalyqtar búginde eshkimdi de tań qaldyrmaıdy.

Halyq pen bıliktiń arasyndaǵy utymdy etene baılanys máselesi qashanda jáne kez kelgen qoǵam úshin de erekshe ózekti bo­lyp kelgen. Aıyrmasy tek ǵylymı-teh­nı­ka­lyq úderiske baılanysty ózara is-áreket ny­sandary men arnalarynyń udaıy óse túsetindiginde ǵana. Búgingi tańda qazirgi ty­nys-tirshiligimizdiń bólinbes bólshegine aı­nalǵan Internet, áleýmettik jeliler, elek­trondyq poshta, sandyq tehnologııalar sııaq­ty qubylystar birte-birte memlekettik organ­dardyń kúndelikti jumys tájirıbesine de enýde. Bul sanattan Qazaqstan da shet qalǵan emes.

«Elektrondyq úkimet», memlekettik organdardyń elektrondyq qujat aınalymynyń biryńǵaı júıesi (EQABJ), ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń Prezıdent aktileri men tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi qyzmetiniń tıimdiligine monıtorıng jáne taldaý júıesi, jumys ýaqytyn elektrondyq esepke alý sııaqty jańalyqtar búginde eshkimdi de tań qaldyrmaıdy.

Munyń ózi azamattardyń memlekettik organdarmen baılanysyn da aınalyp ótken joq. Búginde halyqqa kórsetiletin memlekettik qyzmettiń eleýli bóligi elektrondyq túrde usynylady.

Alaıda baılanystyń nysandary qanshalyqty alýan túrli bolýyna qaramastan, negizgisi, árıne, mazmun jaǵy bolyp qala beredi. Tóreshildik tilinde «jeke jáne zańdy tulǵalardyń aryz-shaǵymdary» dep atalatyn azamattardyń hattary da bul turǵydan az ról atqarmaıdy.

* * *

...Keńestik kezdiń ózinde kóptegen merzimdik basylymdar: «Qoljazbalar resenzııalanbaıdy jáne qaıtarylmaıdy» degen redaksııanyń eskertýin jarııalaýdy jumys tájirıbesine engizgen bolatyn. Keıbir qýaqy tildiler oǵan «...jáne qaralmaıdy» degendi de qosa aıtyp, ájýa etetin.

Redaksııalardyń ne isteıtinin aıta almaımyn, biraq Memleket basshysynyń atyna kelip túsetin poshtanyń bári, tipti, kúlki týǵyzatyn hattardyń ózi de meılinshe muqııat qaralady.

Al ondaı hattar az emes. Máselen, bir jas ári jigerli «ádebıetshi» Aqordany Nursultan Nazarbaev týraly kınossenarıı jazyp jatqandyǵy týraly habarlarmen kómip tastap, ózine demeýshilik qarjy jınaý, keńse ashý, issaparlar, túsirý tobyn qurý, t.s.s. úshin óte qajetti áldebir usynys hat berýdi surady. Endi bir talapshyl aqylgóı ózi terip alǵan meteorıtterdiń keremet áser etkish qasıetteri týraly (árıne, ózine jáne óz jaqyndaryna tekserilgen) habarlap, ǵaryshtyq tas kesekteriniń biren-saranyn satyp alýdy usyndy: bálkim, qajet bolyp qalyp júrer degen bolar. Úshinshi bir tosyn jańalyqtyń jarshysy oǵan qaıtkenmen de Kenesary hannyń basyn tabýdyń sáti túskenin habarlaýdan tanbaı, sonyń dáleli retinde birden birneshe mýmııalandyrylǵan bastardyń fotosýretterin jiberdi (sirá, qalaǵanymyzdy alsyn dese kerek). Rasynda da, Prezıdentke kelip túsip jatqan poshtamen tanysý barysynda kezdesetin oqys, tańdanarlyq ári kúlkili jaǵdaılar – oraıy kelgende (bálkim, Dúnıejúzilik kúlki kúnine oraılastyryp) oǵan jeke maqala arnaýǵa laıyqty asa qyzǵylyqty taqyryp.

* * *

Eger baısaldy áńgimege kóshetin bolsaq, kelip túsip jatqan poshta óziniń mazmuny men sıpaty jóninen meılinshe ár alýan. Onda túrli merekeler men estelik datalarǵa, ulttyń ómirindegi aıshyqty oqıǵalar men jetistikterge baılanysty túsetin quttyqtaýlardyń úlesi dástúrli túrde mol. Quttyqtaý joldaýlary avtorlarynyń qatarynda shet memleketter men úkimetteriniń, halyqaralyq uıymdardyń basshylary, qoǵam qaıratkerleri, bıznesmender, mádenıet salasynyń ókilderi, Qazaqstannyń jáne ózge elderdiń qarapaıym azamattary bar.

Nursultan Ábishuly izgi tilekteri úshin adam­darǵa árdaıym óz alǵysyn bildirýge tyrysady. Keıbir hattarǵa óz qolymen jaýap jazady, ózge­lerine onyń tapsyrýy boıynsha jaýapty laý­azym ıeleri jazady, úshinshi bireýlerine Elbasymyz buqaralyq aqparat quraldary arqyly alǵysyn bildiredi.

Osyndaı hattardyń biriniń jıegine kóńili tolqyǵan Prezıdent bylaı dep jazǵany bar: «Bul eń tamasha quttyqtaý men tilek eken. Osynshama balalardyń densaýlyǵynyń túzelgeni men úshin úlken qýanysh».

Áńgime 52 balanyń ata-analarynyń rıza­shy­ly­ǵyn jazǵan Túrkistan qalasynyń turǵyny Gúlmıra О́tegenovanyń haty týraly bolyp otyr.

«Asa qurmetti Nursultan Ábishuly! Qa­zaq­stan­nyń elordasynda tutas bir ınnovasııalyq orta­lyqtardy biriktiretin medısınalyq klasterdi qurǵanyńyz úshin Sizge úlken rızashylyǵymyzdy bildirýge ruqsat etińiz. Bizdiń balalarymyz alǵan kómek úshin Sizge shyn júrekten alǵysymyzdy aıtamyz. Qazirgi zamanǵy tańǵajaıyp emdeý oryndaryn qurý jónindegi Sizdiń dana sheshimińizdiń júzege asyrylýy qazirdiń ózinde myńdaǵan ómirdi qutqarýǵa múmkindik berdi.

Meniń esimim – О́tegenova Gúlmıra. Bizdiń otbasymyzda egizder – ul men qyz dúnıege kelgende qýanyshymyzda shek bolmady. Ulymyzdyń densaýlyǵy jaqsy bolyp týyldy, al qyzymyz Erkejan taǵdyrdyń qatań tálkegimen aýrý bolyp shyqty. Dáriger «Balalyq serebraldyq sal» degen dıagnoz qoıǵanda ol úkim sııaqty estildi. Osy kúnnen bastap qyzymnyń qorqynyshty dıagnozymen kúres bastaldy. Biz kóptegen aýrýhanalar men ortalyqtarda emdelýden óttik. Men dárigerlerdiń barlyq usynystaryn qajymaı-talmaı oryndaýmen boldym. Bir kúni, 2008 jyly emdeýshi dáriger maǵan: «Sizderge Astanaǵa barý kerek, onda jańa ońaltý ortalyǵy ashyldy, ol eń jańa jabdyqpen jabdyqtalǵan», dedi. Men qorqyp kettim, ózimniń qalǵan úsh balamdy qaldyryp ketkim kelmedi, alaıda bizdiń dárigerimiz tabandylyq tanytty. Men búgin sol úshin oǵan rızamyn.

Biz alǵash ret Respýblıkalyq balalardy ońal­tý ortalyǵyna tap bolǵanymyzda, qyzmet­ker­lerdiń jyly ári meıirimdi qarym-qatynasy jany­myzǵa jaqsy áser etti. Sol sátte mende qyzym­nyń jazylatyndyǵyna degen úmit oıandy. Nátı­jesinde meniń bóbegim 6 jasynda júre bas­tady.

Qazir biz qaıta tekserýden ótý úshin osy ja­ryq ári meıirban ortalyqqa taǵy da keldik. Mun­da túrli óńirlerdiń balalary bar. Olar tek em alyp qana qoımaı, shyǵarmashylyq mashyǵyn da úı­re­nedi: sýret salady, óleńder jazady, buıymdar ja­saıdy. Olardyń júzderi jaınap, aıryqsha nur­men qulpyryp ketedi.

О́te joǵary kásibı biliktiligi, adamdyq sergek­tigi, meıirimderi men balalarǵa degen qamqorlyǵy úshin tamasha balalar ortalyǵynyń barlyq qyzmetkerlerine alǵysymdy aıtqym keledi.

Balalardy ońaltý ortalyǵynda, Ana men bala ortalyǵynda, Neırohırýrgııa ortalyǵynda emdelýden ótken basqa balalardyń analary da meni tolyq qoldaıdy.

Asa qurmetti Nursultan Ábishuly! Biz elimizde osyndaı klınıkanyń bar ekendigine óte qýa­nyshtymyz. Sizge taǵy da úlken rahmet!».

Qazaqstanda qazirgi zamanǵy medısınalyq klaster qurý ıdeıasyn Memleket basshysy al­ǵash ret 2006 jyly óziniń Qazaqstan halqyna Jol­daýynda jarııalaǵanda, oǵan belgili bir dárejede azamattarymyzdyń osyndaı hattary da sebep bolǵan edi. Elde kásibı medısınalyq kómek alýǵa múmkindik bolmaǵandyqtan, kóp adamdar Memleket basshysyna ózderin nemese ózderiniń týǵan-týystaryn shet elderge emdelýge jiberý týraly ótinish aıtýǵa májbúr bolatyn.

Qazirgi tańda Astanadaǵy medısınalyq klas­ter ózine 6 iri densaýlyq saqtaý obektisin biriktiretin qýatty ınnovasııalyq ortalyq bolyp tabylady. Olarda naýqastarǵa jetekshi sheteldik klınıkalardyń deńgeıindegi asa kúrdeli otalar, emder men ońaltý jaǵdaılary jasalady. Joǵaryda atalǵan hat – osy sózderimizdiń aıqyn dáleli.

*   *   *

Árıne, azamattardan Memleket basshysynyń atyna kelip jatqan hat-habar aýqymynyń odan kem túspeıtin eleýli bóligin «problemalyq» dep atalatyn hattar quraıdy, adamdar onda ózderin tolǵandyrǵan máselelerdi kóterip, solardy sheshýdi suraıdy.

Osyndaı kókeıkesti máselelerdiń biri turǵyn úı máselesi bolyp kelgen jáne qala beredi. Prezıdent muny eshqashan nazarynan tys qaldyrǵan emes. Eńbekaqy jáne zeınetaqy sııaqty birinshi kezektegi shyǵyndarǵa Elbasy bıýdjette aqsha múlde jetispegen kúrdeli daǵdarys jyldarynda da ony sheshý úshin árdaıym múmkindik tabýǵa tyrysatyn. Shaǵyn ǵana dáıek: búkil álemdi ekonomıkalyq daǵdarys dendegen 2008 jyldyń ózinde Nursultan Ábishuly Úkimettiń aldyna Qorǵanys mınıstrligimen birlese otyryp, áskerı qyzmetshilerdi turǵyn úımen qamtamasyz etýdi mindettedi. Osy másele jónindegi qyzmettik jazbalardyń birine Prezıdent mynadaı mazmundaǵy buryshtama qoıdy: «Mınıstrliktiń ózge shyǵyndaryn ýaqytsha qysqarta turyp, osy kezeńde qarjynyń kóbiregin turǵyn úıge baǵyttaýǵa bolar edi».

Sol mezgilde Memleket basshysynyń bastamasy boıynsha azamattardyń barlyq sanattary úshin jappaı turǵyn úı qurylysy óris alǵanyn da eske sala ketken jón.

Otandyq kásipkerlikke qoldaý kórsetý máselesi de Nursultan Ábishulynyń udaıy qamqorlyǵyna aıǵaq bolyp tabylady. Ulttyq ekonomıkanyń qurylymyndaǵy joǵary tehnologııalyq sektordy qalyptastyrýǵa arnalǵan Qazaqstannyń aýqymdy Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy, «Bıznestiń jol kartasy-2020», shaǵyn jáne orta kásipkerlikke qoldaý kórsetý, t.b. kóptegen baǵdarlamalar tap Elbasynyń bastamasy boıynsha qabyldanyp, júzege asyrylýda. Alaıda, bizdiń bıznesimiz kún saıyn, sonyń ishinde kóptegen tóreshildik qurylymdardyń «arqasynda» betpe-bet kelip otyrǵan qıyndyqtardy jaqsy bile otyryp, N.Á.Nazarbaev 2010 jyly óziniń «Aqorda» ınternet-saıtynda «Bıznesti Prezıdenttik qoldaý» arnaıy bólimin ashty.

Bul baǵdarlama jumys istegen 4 jyl ishinde 8 myńǵa tarta kásipker kómek surap saıtqa shyqty. Qaralǵan aryz-shaǵymdardyń úshten birinen astamy tolyq nemese jarym-jartylaı qanaǵattandyryldy. Quqyq qorǵaý, baqylaý-qadaǵalaý jáne atqarýshy organdardyń 150-den astam ókilderi ártúrli tártiptik, ákimshiliktik jáne qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.

Kóbine Memleket basshysy kómekke muqtaj jekelegen adamdarǵa járdemdesýge tyrysady.

2012 jyldyń kókteminde Prezıdent bas­pasózden 1990-jyldardyń basynda «Qazaqfılm» kınostýdııasy shyǵarǵan «Batyr Baıan» fılmin­degi belgili qazaq batyry Baıannyń rólin somdaǵan halyqtyń súıikti kıno jáne teatr akteri Jumaqan Ábdiqadyrovtyń qandaı qıyn jaǵdaıda qalǵanyn bildi.

Sóıtsek, batyrdyń kúshtiliginiń, ábjildigi men erliginiń ekrandyq beınesine aınalǵan bul jigerli, bula kúshi boıyndaǵy er-azamat osydan 16 jyl buryn jol-kólik apatyna túsipti de, sonyń saldarynan múgedek bolyp qalypty. Endi tósek tartyp jatyp, taıaqqa súıenýge májbúr. Jańa rólder jónindegi armannyń ornyn jary men eki qyzyn qalaı asyraýdyń aýyr ýaıymy basqan. Jasalǵan ota sátsiz shyqqan, aýrý asqynyp barady, al qymbat turatyn em úshin aqsha joq.

Nursultan Ábishuly osy maqsatqa N.Á.Nazar­baevtyń Mádenıet, bilim berý jáne áleýmettik baǵdarlamalar qorynan qajetti qarjy bólgizdi.

Nemese basqa bir jaǵdaıdy aıtaıyq. О́zbekstandaǵy Balǵabaev aýylynan jetinshi synyp oqýshysy Meıirbek Jamalbekov tarıhı Otanynda bolyp, Qazaqstannyń jas astanasyn óz kózimen kórgisi keletini týraly armanyn Memleket basshysymen bólisti. Prezıdenttiń tapsyrýy boıynsha qalalyq ákimdik balanyń armanyn shyndyqqa aınaldyryp, onyń Astanaǵa saparyn uıymdastyrdy.

Memleket basshysy Ekibastuz qalasy men Pavlodar oblysynyń qurmetti azamaty, Sosıalıstik Eńbek Eri Stanıslav Kýrjeıdiń tilegine de qulaq asty. «Ekibastuzda balalar mýzyka mektebi 35 jyldan beri osyǵan múlde beıimdelmegen ǵımaratta qysylyp-qymtyrylyp jumys isteıdi. Mektepte 500 oqýshy bar, 45 oqytýshy jumys isteıdi. Mýzykaǵa oqyǵysy keletinder kóp, al ol úshin jaǵdaı joq.

Nursultan Ábishuly! Ekibastuzdyń Qa­zaq­­stan ekonomıkasyndaǵy áleýetin Siz sııaq­ty eshkim de bilmeıdi. Qalanyń kómir ón­dirý­shileri, temirjolshylary, energetıkteri, qury­lys­shylary, zııalylary ózderiniń ósip kele jatqan urpaǵyna jan-jaqty bilim berýge laıyqty eńbek sińirdi.

Jańa mýzyka mektebin salǵyzǵanyńyz úshin Ekibastuzdyń eńbekshileri Sizge sheksiz rı­za bolady», dep jazdy óziniń búkil ómirin res­pýb­lıkamyzdyń kómir salasyn damytýǵa arnaǵan 87 jastaǵy ardager. Ystyq-sýyqty kórgen burynǵynyń adamy retinde ol ózi úshin emes, baıaǵysynsha eń aldymen týǵan qalasynyń ózge adamdarynyń problemalarymen tynystady. Qazirgi kezde mundaı jaǵdaıdyń jıi kezdese bermeıtindigimen kelisetin shyǵarsyzdar.

Álbette, Nursultan Ábishuly ardagerdiń ótinishin jerge tastaı almady. Prezıdent Pav­lo­dar oblysynyń sol kezdegi ákimi Baqytjan Saǵyn­taevqa: «Bul máseleniń sheshilýin uıym­das­tyryńyzdar, osy iske ınvestorlardy tar­tyńyzdar. Bul meniń ótinishim ekenin aıtyńyzdar», degen tapsyrma berdi.

2012 jyldyń jeltoqsanynda Ekibastuzdyń dál ortalyǵynan eń jańa talaptarǵa saı keletin mýzyka mektebi esigin aıqara ashty.

Sonymen birge, Nursultan Ábishuly tek osyn­daı «jekelegen epızodtarmen» ǵana shektelip qalǵan joq, múmkindiginshe kóptegen adamdardyń, ásirese, jas talanttardyń taǵdyryna meılinshe belsene atsalysýǵa tyrysady. Olardyń shyǵarmashylyq jolyn nazarynda ustaıdy jáne qoldaý kórsetip otyrady.

Mundaıda oıyńa birden Pavlodardan Masha Mýdrıak oralady, ol 10 jasynda ataqty La Skala teatrynyń janyndaǵy Mılan joǵary mýzyka akademııasyna qabyldanǵan bolatyn, al 2 jyldan keıin Djýzeppe Verdı atyndaǵy Mılan memlekettik konservatorııasyna túsip, onyń osy oqý ornynyń 205 jyldyq tarıhyndaǵy eń jas stýdenti atandy. Mashanyń otbasyna onyń oqýyn tóleýdiń qıyn bolatynyn jaqsy túsingen Memleket basshysy qyzǵa prezıdenttik «Bolashaq» baǵdarlamasynyń aıasynda stıpendııa berýdi tapsyrdy. Stıpendııa ıesiniń múlde jas ekendigin eskere otyryp, ol úshin baǵdarlamanyń qatań erejelerinen aýytqýshylyqqa barýǵa týra keldi.

О́tken jyly konservatorııany tamasha tá­mamdap, Masha ózine artylǵan úmitti aqtady. О́ziniń hatynda ol Nursultan Ábishulymen osy qýa­nyshymen bólisti, jol-jónekeı Amsterdamdaǵy «Belvedere» opera óneri dúnıejúzilik konkýrsyna qatysý úshin irikteý synynan ótkenin habarlady. Osyǵan baılanysty, ol konkýrstyń ótkizilýi ýaqyty jóninen Astanada jańa opera jáne balet teatrynyń ashylýymen sáıkes kelip qalǵandyqtan, Prezıdentten aqyl-keńes surady.

Memleket basshysy Mashaǵa óz qolymen bylaı dep jaýap jazdy: «Qurmetti Masha! Hatyńdy alyp, seniń dúnıejúzilik opera konkýrsyndaǵy tabystaryńa qýandym. О́mirińdegi osy tamasha oqıǵamen shyn júrekten quttyqtaımyn. Operalyq ónerdiń dúnıejúzilik konkýrsy mańyzdyraq. «Astana Operada» án aıtýǵa keıinirek úlgeresiń. Sondyqtan saǵan Amsterdamda tabystar tileımin. Saǵan jankúıer bolamyn. Eń izgi tilektermen, N.Nazarbaev».

Nursultan Ábishuly odan basqa daryndy otandasymyz Jansaıa Ábdimálikke de ákelik qamqorlyq tanytty. Jansaıa óziniń 13 jasynda-aq halyqaralyq grossmeıster jáne shahmattan álemniń tórt márte chempıony. Mundaı deń­geıdegi oqý-jattyǵý úderisi sportshydan tolyq berilgendikti ǵana emes, eleýli qarjyny da talap etetini belgili. Mundaı «usaq-túıekter» eshqashan Memleket basshysynyń nazarynan tys qalmaıdy. Onyń turaqty qoldaýynyń arqasynda bul máseleler ýaqtyly ári tolyq aýqymda sheshilip jatady.

Memleket basshysynyń mundaı ómir sabaqtary naǵyz patrıotızm men adamdarǵa qamqorlyqtyń jaqsy úlgileri dep oılaımyn.

*   *   *

Alaıda, ókinishke qaraı, tipti, Prezıdenttiń ózine de adamdarǵa kómektesýdiń árdaıym sáti kele bermeıdi. Munyń sebepteri kóp. Máselen, sońǵy hattardyń biri, mine, mynadaı: adam retinde hat avtoryn túsinýge bolady, biraq zań máseleni onyń paıdasyna sheshýge múmkindik bermeıdi.

Memleket basshysyna Astana qalasynyń turǵyny hat jazdy: «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Men zeınetkermin, jeti balanyń ákesimin. Tórteýi eresek, óz otbasylaryn qurǵan. Qazir úsh kishisi meniń asyraýymda: eki stýdent pen bir oqýshy. Analary 2009 jyly qaıtys bolǵandyqtan, balalardy ózim jalǵyz tárbıeleýdemin. Tirshilik etý úshin jáne joǵary oqý ornyndaǵy oqýynyń aqysyn tóleý úshin qarjy jetpegendikten, balalaryma jeńildik týraly Bilim jáne ǵylym mınıstrligine hat jazdym. Ondaǵylar eger mende «Altyn alqa» medali bar bolsa, maǵan jeńildik beriletin edi dep jaýap qatty. Biraq meniń zaıybym bul nagradany alyp úlgermedi. Men jeti bala tárbıelegen áke retinde «Altyn alqa» alqasyn ala alamyn ba? Analary joq, biraq men tirimin ǵoı. Kómek kórsetińizshi?».

Memleket basshysynyń tapsyrýy boıynsha kópbalaly jalǵyzbasty ákege tıisti jeńildikter berý úshin quqyqtyq negizder belgileý máselesi boıynsha qoldanystaǵy zańnama quqyqtanýshy mamandar tarapynan muqııat zertteldi. Sonymen birge, júrgizilgen saraptamanyń nátıjesi teris boldy, bul týraly hat avtoryna habarlandy. Kóne Rım qanatty sózinde aıtylǵanyndaı: «Zań qatań, biraq ol zań».

Osyǵan qaramastan, bul jaǵdaı quqyq qoldaný tájirıbesindegi olqylyqtardy aıqyn anyqtaýǵa múmkindik berdi, ol muny odan ári oı eleginen ótkizip, zań shyǵarý deńgeıinde sheshimin tabýdy talap etedi. Zań shyǵarýda azamattarymyzdyń kómegimen anyqtalyp jatatyn túrli múddeler kaqtyǵystarynyń, qarama-qaıshylyqtar men «osal tustardyń» mysaldary az emes.

*   *   *

Sóz Prezıdent poshtasy týraly bolyp otyr­ǵan­dyqtan, bizdiń qaısybir azamattarymyz aıtyp júretin synı mazmundaǵy qujattar men hattar Elbasyna baryp jetpeıdi degen pikirdi seıiltken jón. Bul olaı emes. Memleket basshysynyń atyna kelip túsken barlyq hat-habar oǵan tolyq kóleminde baryp jetedi. Ol-ol ma, tipti, áldebir jaǵdaımen aqparat aǵynyn shektegiń kelgenniń ózinde de, onyń jóni bola qoımaıdy. Birinshiden, Memleket basshysy Nursultan Ábishuly aqparatty ártúrli, sonyń ishinde jabyq sıpattaǵy derek kózderinen de alady. Ekinshiden, Prezıdent resmı arnalardan basqa, jeke qabyldaý, óńirlerge jumys saparlary, jurtshylyqpen kezdesýleri barysynda árdaıym azamattarmen tikeleı júzdesý múmkindigine ıe. Sonymen qatar, ol árdaıym baspasózdi muqııat qadaǵalap otyrady.

Máselen, jaqynda V.K.Abdýlhanov Almatydan qynjyla bylaı dep jazdy: «...Memlekettegi kóptegen mańyzdy ári eleýli oqıǵalar týraly qazaqstandyqtar oppozısııalyq gazetterden biletini tańdanys týǵyzady ári ókindiredi... al resmı buqaralyq aqparat quraldaryna keletin bolsaq, menińshe, olar múlde jetkiliksiz aqparat beredi. Ne bolyp jatyr ózi?».

Memleket basshysy mundaı pikirlerge qulaq asa ma? О́zderińiz baǵalańyzdar. Mine, aıqyn ári kúmánsiz derek: bıylǵy jyldyń qazanynda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Nursultan Ábishuly memlekettik BAQ-tardyń kókeıkesti máselelerdi kórsetýden, ortalyqtaǵy jáne jergilikti jerlerdegi memlekettik organdardyń qyzmetine ádil taldaý jasaýdan jaltaratynyn jáne taǵy basqa jaılardy qatań synǵa aldy.

Birneshe aı buryn bizdiń qoǵamymyzda Úkimettiń zeınet jasy týraly bastamasyna baılanysty óris alǵan ótkir pikirtalas týraly da osyny aıta alamyz. Úkimettiń tarapynan túsindirý jumystary bıliktiń tili qandaı bolmaýy kerektiginiń óte naqty mysaly. Al shyn máninde alda reformalardyń sebepterin, máni men aqyrǵy maqsattaryn adal ári búkpesiz túsindirý talap etildi ǵoı. Onyń ústine, bul másele jónindegi negizgi qaǵıdalar N.Á.Nazarbaevtyń 2012 jyldyń shildesinde-aq jarııalanǵan «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» dep atalatyn maqalasynda jan-jaqty baıandalǵan bolatyn.

Prezıdenttiń atyna tıisti únqatýlar birden-aq jáne ár jerlerden, sonyń ishinde – jeke jáne ujymdyq aryz-shaǵymdar túrinde túse bastady.

Bıylǵy jyldyń mamyrynda Memleket basshysynyń atyna belgili ekonomıst, Parla­menttiń burynǵy depýtaty, Qazaqstan ǵalymdary odaǵynyń prezıdenti, akademık Orazaly Sábdennen ishki sezimge berilgen ári ashylaý jazylǵan hat kelip tústi. Parlamenttiń, Úkimettiń jáne Ulttyq banktiń qyzmeti týraly ótkir syn aıtqan ǵalym áıelderdiń zeınet jasyn 58-den 63 jasqa deıin uzartý týraly Parlament qabyldaǵan zańǵa qol qoımaýdy jáne halyqtyń senimin aqtamaý retinde joǵary zań shyǵarýshy organdy taratyp jiberý tilegin bildirdi.

Oral qalasynyń turǵyndary da osy másele boıynsha aryz-shaǵym joldady. Ujymdyq úndeýdiń astyna 672 adam qol qoıǵan.

Árıne, ábigerliktiń tolqynyn paıdalanyp, uıalmastan ózin jarnamalaýmen, dáripteýmen aınalysqandar da tabylmaı turmady, munyń ózi aıtys-tartystyń qyzý sátterinde jıi bola beredi.

Eger buǵan tóreshilik aıtyp, óziniń búginde barshaǵa belgili Úndeýin jarııa etip, Memleket basshysy aralaspaǵanda, jaǵdaıdyń qanshalyqty alysqa baryp tireleri belgisiz edi.

«Maǵan el Konstıtýsııasy bergen ókilet­tik­terge sáıkes, áıelderdiń zeınet jasyn arttyrý týraly normany engizýdiń merzimine qatysty bóligin qaıta talqylap, daýys berý úshin zańdy Parlamentke qaıtaramyn... Men áıelderdiń zeınet jasyn 2014 jyldyń qańtarynan emes, 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap, odan ári 2027 jylǵa deıin ár jarty jyl saıyn kezeń-kezeńimen arttyrýdy usynamyn», dep málimdedi N.Á.Nazarbaev el­diń memlekettik telearnalary arqyly sóz sóı­lep.

Prezıdenttiń atyna qazaqstandyqtardan bul sheshimdi qoldaǵan kóptegen hattar men jedelhattar kelip tústi.

«Aqsaı nan» nan-toqash kombınatynyń ujymy ózderiniń úndeýinde eldiń zeınet reformasy máselesine kóńil bólgeni úshin Memleket basshysyna rızashylyqtaryn bildirdi. «Avtorlar ujymnyń 70 paıyzdan astamyn áıelder quraıtynyn atap kórsetken. «Bizdiń kombınatymyzdyń jáne onyń fılıaldarynyń barlyq áıelderiniń atynan zeınetaqy reformasy týraly jańa zańnamaǵa qatysty túrli kózqarastardy jan-jaqty taldaýdyń negizinde salıqaly sheshim qabyldaǵanyńyz úshin alǵys aıtamyz», delingen hatta.

«Janashyr» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Jańyl Ápetova da zeınet jasy qarsańyndaǵy áıelderdiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalyp jasalyp jatqan is-sharalardyń barlyq astarlaryn jan-jaqty qaraý úshin endi Úkimettiń ýaqyty jetkilikti ekenin atap ótip, alǵysyn bildirdi.

Sondyqtan Prezıdenttiń jańadan qurylǵan «A» korpýsynyń ókilderimen kezdesýi kezinde memlekettik qyzmetshilerge qoıylatyn óziniń basty talaptarynyń birin bylaı dep belgileýi kezdeısoq emes: «Adamdarǵa enjar qaraýǵa bolmaıdy. Olardy tyńdap, suraqtaryna jaýap berý kerek, týrasyn aıtyp, týra jaýap berý kerek. Adamdy bir kabınetten ekinshi kabınetke sarsańǵa túsirmeı, onyń máselesin shesh. Joq bolsa, «joq» dep aıt nemese «bul jarty jyldan keıin sheshiledi» de. Biraq ol ınstansııalar boıynsha júrmeýi úshin adamǵa jaýabyńdy ber... Adamdarmen adal ári ashyq áńgimelese bilý mańyzdy».

Al bılik pen qoǵamnyń arasyndaǵy mundaı únqatysý jaı ǵana mańyzdy emes, qajet te. Onyń ústine, adamdarda jaýapty memlekettik organdar men joǵary laýazym ıeleri tarapynan aıqyn ári túsinikti kózqaras talap etiletin ótkir ári janǵa jaısyz suraqtar jetip-artylady. Bul – Keden odaǵyna kirýge baılanysty Qazaqstannyń egemendi ustanymyna oraı jurtshylyqtyń meılinshe túsinikti alańdaýshylyǵy, bul – turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtaǵy jáne áleýmettik saladaǵy pisip-jetilgen problemalar, bul – Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasynyń sheńberinde júzege asyrylyp jatqan jekelegen jobalardyń maqsatqa saılyǵy men ekonomıkalyq tıimdiligi máseleleri, bul – memlekettik organdardaǵy tóreshildik pen sybaılas jemqorlyqtyń naqty derekteri, bul – bizdegi joldardyń ahýaly, basqa da kóptegen máseleler.

Jalpy alǵanda, oılanatyn jáne jumys isteýdi qajet etetin jaıttar barshylyq.

*   *   *

Sonymen birge, Prezıdenttiń atyna kún­de­likti túsetin poshtamen tanysqan kezde kópte­gen qarapaıym azamattar úshin Nursultan Ábish­uly­nyń jaı ǵana Memleket basshysy emes, eń aldymen bedeldi ári senimdi suhbattasýshy ekeni seziledi. Máselen, Oral qalasyndaǵy №8 mektep jasyna deıingi uıymnyń oqytýshysy N.Jılık bylaı dep jazady: «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Men ultym boıynsha ýkraın qyzymyn, biraq júregim men janym qazaq. Men úshin qazaqstandyq patrıotızm – jaı ǵana sóz emes. Pedagogpyn, túrli ulttardyń balalaryna qazaq tilin oqytamyn. О́zimniń jumysymda qazaq tiline tartý arqyly, balalarǵa Otanyna degen mahabbaty, aǵa urpaqqa, áıelge, ǵasyrlar tereńinen tamyr tartatyn jáne besik jyrymen beriletin ǵasyrlar boıǵy dástúrge degen qurmetti sińirýge tyrysamyn. Sózi men oıyn qadirleýdi úıretemin... Sizdiń Qazaqstan halqyna Joldaýyńyzdaǵy analar men balalarǵa qamqorlyq kórsetý jáne jańa qazaqstandyq patrıotızmdi tárbıeleý týraly sózder meniń jan-júregime tereń áser etti. Osydan memleketke degen senim arta túsedi, al júregiń týǵan eliń – Qazaqstan Respýblıkasy úshin shynaıy maqtanysh sezimimen týlaıdy... Men Sizge rızashylyǵymdy bildiremin, Nursultan Ábishuly! Siz bolashaq urpaqqa shyn júrekten qamqorlyq jasaısyz. Sizge jaqsylyqtar, bizdiń úılerimizge shýaq pen úmit alyp keletin jumysyńyzda tabystar men baqyt tileımin».

*   *   *

...Erteń ertelep men taǵy da jańadan kelip túsken poshtany qabyldap, qarap, saralap, sosyn Prezıdenttiń ústeline qoıýǵa tıispin. Onda bizdiń tynys-tirshiligimizdiń problemalar men jetistikterge, qıyndyqtar men qýanyshtarǵa toly bar boıaýy kórinis tabatyn bolady. Eń bastysy, adamdar óziniń Prezıdentine senedi jáne Prezıdent te osylaısha jaýap beredi. Elbasymyzdy elimen etene deıtinimizdiń máni de osynda...

Mahmut QASYMBEKOV,

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti

Keńsesiniń bastyǵy.