Jobanyń máni – ulttyń básekege qabilettiligin arttyrý

Alqaly keńeske Nur-Sultan, Al­maty, Shymkent qalalary jáne oblystar ákimderi – QHA tór­aǵalary, Par­lament Májilisiniń depýtattary, ortalyq mem­lekettik organdardyń basshylary, QHA Keńesiniń músheleri qatysty.

Kún tártibinde Tuńǵysh Prezı­dent – Elba­sy, QHA Tóraǵasy N.Á.Nazarbaevtyń beıbit­shilik pen kelisim saıasatyn júzege asyrý má­seleleri, sondaı-aq elimiz­diń Táýel­­sizdigin nyǵaıtýdaǵy Qazaq­stan hal­qy Assambleıasynyń róli qarastyryldy.

О́z sózinde Memlekettik hatshy «Bú­gin etnosaralyq qarym-qaty­nastardy damy­týdyń jańa kezeńi­niń ýaqyty keldi. 11 qarashada ótken Assambleıa Keńe­sinde Elbasy etnosaralyq qarym-qatynas sala­synda jańa ınk­lıýzıvti saıasatqa sura­nys baryn basa aıtty. Assambleıa Tór­aǵa­sy aldaǵy ýaqytta qoǵamnyń birigý úderis­terin tereńdetýge baǵyttalǵan sharalardy ázirleý mańyzdy ekenin tapsyrdy.

«Qazaqstannyń etnıkalyq jáne má­denı alýan túrliligin – bá­se­­kelestik artyq­shylyqqa já­ne el­diń táýelsizdigi men da­mýyn ny­­ǵaıtýǵa arnalǵan quralǵa» trans­for­masııalaý qajettiligi bel­gilendi.

Birlik pen kelisimniń áleý­met­tik kapıtalyn nyǵaıtý, etnos­tar arasyndaǵy ózara áreket­tes­tiktiń jańa alańdaryn qalyptastyrý, etnıkalyq másele­ni saıa­sılandyrýǵa jol bermeý, et­nı­kalyq negiz­degi kez kelgen jan­jaldy beıtaraptandyrý mańyzdy ekenin kórip otyrmyz. Bul – barlyq bılik ınstıtýttary men azamattyq qoǵamnyń máselesi», dep atap ótti.

Bıyl qysqa merzimde elimizdegi etnos­aralyq prosesterdi bas­qarýǵa qatysty ádistemelerdi aýys­tyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jumys atqaryldy. Olar ınstıtýsıonaldy túrde anyqtalǵan sıpatqa ıe bolyp otyr.

Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııanyń otyrysynda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­la­ma­synyń 2020 jyly iske asyrylýy qorytyndylanyp, jumystyń aldaǵy ýaqyttaǵy basymdyq beriletin baǵyttary aıqyndaldy.

Jańa jaǵdaılardy eskere otyryp, bir­qatar jańa jobalar en­gizildi, ony tájirıbelik turǵydan tolyq qamtý jáne tereń­detý boıynsha arnaıy Jol kartasy ázir­­lendi. Onyń negizgi máni – ulttyń báse­kege qabilettiligin  arttyrý.

Memlekettik hatshy qory­tyn­dylaı kele: «Búgin biz jańa VII shaqyrylymdaǵy Parlament Májilisiniń depýtattyǵyna kandıdattar usynyp otyrmyz. Memleket basshysy Assambleıanyń XXVIII sessııasyn shaqyrý týraly ókimge qol qoıdy, onda 9 depýtat saılanady.

Assambleıanyń depýtattyq korpý­synyń jumysyn jetildirip, bolashaqtaǵy qyzmeti men maqsat-mindetterin qaıta qaras­tyrý kún tártibinde tur. Jańa jaǵ­daıda dástúrli qa­lyptan shyǵyp, jańa joldar qarastyryp úırený qajet. Son­dyq­tan Assambleıa jáne Par­lament aldynda jaqyn bola­shaqta turǵan mindetterdi taǵy bir márte naqtylap, sheshý kerek dep esepteımin.

Birinshiden, «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdar­lamasy Ulttyq jań­ǵyrýdyń ózegine aınalýy tıis. 

Ekinshiden, Ulttyq jańǵ­y­rý­dyń basyn­da memlekettik til má­selesi turýy qajet.

Qazaq tili – álemdegi eń jyldam damyp kele jatqan tilderdiń biri. Leksıkalyq  jáne áleýmettik bazasy keńeıip, jańa qarip­tik keskinge kóshý aldynda.

80% túlekter qazaq tilinde UBT tapsy­rady, al Abaı tilinde sóıleıtin basqa etnos ókilderi tańsyq emes.

Biz burynǵydaı qazaq tilin saqtaý qajet­tigi týraly másele kótermeımiz. Qazaq tili – elimizde ultaralyq qarym-qaty­nas tiline jáne biriktirýshi faktorǵa aınalýy úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan.

Bul – bizdiń Táýelsizdik jyldary qol jetkizgen ortaq, aýqymdy eńbegimizdiń jemisi. 

Úshinshiden, Qazaq halqynyń memleket qurýshy sýbekt retin­degi mártebesin túsinýdi naqty aıqyndaý qajet.

Qazaq halqy basqa etnostar úshin ıntegrasııanyń tabıǵı ortalyǵyna, ulttyń ózegine aınalýy kerek. Sonymen qatar barlyq etnostar Qazaqstannyń bolashaǵy úshin jaýapkershilikti bólisedi. Bul barlyq syndarǵa jaýap berýdiń jáne Táýelsizdiktiń 30 jylynda qol jetkizgen jetistikterdi damytýdyń jalǵyz joly. Bul túsinikti qoǵamda taratý kerek.

Tórtinshiden, eskirgen kóz­qarastardy saqtaı otyryp, ulttyń modernızasııa­lanýy múmkin emes. Pandemııa jaýap­ker­shilik pen tár­tiptiń joqtyǵyn, kásibı quzyret­tiliktiń, salaýatty ómir saltynyń mańyzdylyǵyn kórsetti.

Biraq eń mańyzdysy, eńbek – bul aqsha tabýdyń mindeti emes, eń uly ıgilik, ózin ózi tolyq taný, áleýmettik qarym-qatynas jáne qoǵamdy moıyndatý múmkin­digi eken­digi belgili boldy. Assam­bleıanyń mindeti – eńbek, jaýap­kershilik, bilim jáne kásibı qun­dy­lyqtardy belsendi nasıhattaý.

Besinshiden, bıylǵy oqıǵalar COVID-19 aıasynda órbigen ınfode­mııa ne­mese etnosaralyq qaty­nastar taqyry­byndaǵy jalǵan ja­ńalyqtar bolsyn, halyqtyń de­z­ınformasııaǵa degen osaldy­ǵynyń joǵary deńgeıin kórsetti. Bul manıpýlıasııany alys maqsattar úshin múmkin etedi jáne bizdiń mindetimiz – buqaralyq sanada destrýktıvti óshpendilikke qarsy mádenı jáne dildik qalqan qurý» dedi.

Otyrys sońynda «Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy saılaý týraly» Kons­tıtýsııalyq zańynyń 87-baby jáne «Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly» Zańynyń 10-babyna sáıkes, QHA Keńesi Assambleıadan saılanatyn Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtattyǵyna Assambleıadan saılanatyn 9 úmitkerdi usyndy.

 

QAZAQSTAN HALQY ASSAM­­BLEIаSY KEŃE­SI USYNǴAN PARLA­MENTI MÁJI­LI­SINIŃ DEPÝ­TATTYǴYNA ÚMITKERLER:

ABDRAHMANOV Saýytbek Abdrahmanuly – Parlament Májilisiniń VI shaqy­rylymynyń Qazaqstan halqy Assambleıasynan saılanǵan depýtaty, QHA múshesi. AMIRHANIаN Avetık Rýbe­novıch – Batys Qazaqstan oblysy máslıhatynyń depýtaty, Batys Qazaqstan oblystyq «Masıs» ar­mıan etnomádenı qoǵamdyq bir­les­tiginiń tóraǵasy, QHA múshesi. BÝLAROV Ilıas Iýsýpovıch – Jambyl oblysy, Qordaı aýdany Sartóbe aýyldyq okrýginiń ákimi. DEMENTEVA Natalıa Grıgorevna – «Kókshetaý gýma­nı­tarlyq-tehnıkalyq lıseı-mek­tebi» KMM dırektory. LI Iýrıı Vıssarıonovıch – «Qazaqstannyń ulttyq kollektorlar palatasy» ZTB tóraǵasy, QHA Kásipkerler Qaýymdastyǵynyń múshesi. NABIEV Vakıl Gýseı­no­vıch – «Barbang» kúrdter qaýym­das­tyǵy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń vıse-prezıdenti, QHA múshesi. OSIN Shamıl Abzalet­dı­novıch – «Qazaqstandyq tatar jáne bashqurttar kongresi» respýb­lı­kalyq qoǵamdyq birlesti­giniń Qaraǵandy oblysy boıyn­sha fılıalynyń dırektory, Qa­raǵandy oblystyq máslıhatynyń depýtaty, QHA múshesi. TOHTASÝNOV Vladımır Im­tahýnovıch – «JetysýOblGaz» JShS Bas dırektory. HAMEDOV Abılfas Mýs­lı­movıch – «Ázerbaıjandyqtar qaýymdastyǵy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, QHA múshesi.