• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
06 Jeltoqsan, 2013

Bul kádimgi qazaqy aýyl

340 ret
kórsetildi

Árıne, bul aýyl oblys ortalyǵynan shalǵaıda jatyr. Oǵan barý úshin Jaıyqtan parommen ótedi, keıde sý tasyp jatqanda, amal joq, sonaý Oral aınalyp barýǵa týra keledi. Bul aýylǵa gaz tartylmaǵan, al qasyndaǵy qol sozym jerdegi Syrym aýdanynyń halqy gazdyń qyzyǵyn kórip otyr. Qandaı dáýir ótse de, qandaı zaman kelse de jańylmaıtyn tirshilik daǵdysy – maldyń qıyn keptirip qoraǵa jınaıdy, odan úıge tasıdy, otqa janyp kúl bolǵan soń ony syrtqa tasıdy, qysqasy, ómir boıy óstip keledi. Sóıtip júrip toı jasaıdy, qonaq shaqyrady.

Árıne, bul aýyl oblys ortalyǵynan shalǵaıda jatyr. Oǵan barý úshin Jaıyqtan parommen ótedi, keıde sý tasyp jatqanda, amal joq, sonaý Oral aınalyp barýǵa týra keledi. Bul aýylǵa gaz tartylmaǵan, al qasyndaǵy qol sozym jerdegi Syrym aýdanynyń halqy gazdyń qyzyǵyn kórip otyr. Qandaı dáýir ótse de, qandaı zaman kelse de jańylmaıtyn tirshilik daǵdysy – maldyń qıyn keptirip qoraǵa jınaıdy, odan úıge tasıdy, otqa janyp kúl bolǵan soń ony syrtqa tasıdy, qysqasy, ómir boıy óstip keledi. Sóıtip júrip toı jasaıdy, qonaq shaqyrady.

Bul aýyldyń áıelderi balany jýyndyrǵan sýǵa kir shaıqap alady, ol sýdy da qur bosqa aqtaryp tóge salmaı, aýlaǵa shashady. Aýlaǵa sebelep shashylǵan sý shań kótermeýge jaqsy. О́ıtetin sebebi – bul aýylǵa tushy sýdyń zary ábden ótken. Jerin qazsań sý shyǵady, biraq ashy sý, basyńdy jýsań kıiz sekildi tutasyp qalady, kir jýsań ashpaıdy, shaıǵa paıdalanasań, shaıdy qaǵady. Qazir burynǵydaı emes, sý máselesi eptep bolsa da sheshilgen, endi kórshi aýyldan kúnine eki mezgil sý tasıtyn kólikpen sý ákelinedi. Halyq ony bir úıdiń balasyndaı bolyp bólip ishedi, ıaǵnı satyp alady, ras, arasynda «sen kóp aldyń, men az aldym» degen áńgimeler de bolyp qalady, el ishi bolǵan soń, degenmen, soǵan da rıza. Áıteýir taza sý iship otyr ǵoı.

Bul aýyl dep otyrǵanymyz, Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanyna qaras­ty Saıqudyq aýyly. Jalpy, respýblıkanyń jer-jerinde Saıqudyq degen ataýmen kez­de­setin aýyl­dar bar­shy­lyq, biraq, bul aýyl­dyń erek­she­ligi – azamat aqyn Juban Mol­da­ǵalıevtiń týǵan jeri. Aýylda aqynnyń nemere aǵaıyn­dary áli kúnge turady. Kezinde aýyl kitaphanasynda aqynǵa arnaıy bólingen jeke bólmesi de bolǵan, shyǵarmashylyq adamy osy jerde otyryp ýaqytyn ótkizip, jazýmen aınalysqan eken. Juban Moldaǵalıevtiń qolymen: «Saıqudyq aýylynyń kitaphanasyna syıǵa tartamyn», dep avtograf qoıylǵan 300-den astam kitap osy kitaphananyń baǵa jetpes baılyǵyna aınal­ǵan. Mektep te Juban Mol­daǵalıev esimimen atalady. Aýyldyń kez kelgen qara do­malaǵy Juban atalarynyń óle­ńin jatqa aıtady. Qarap turyp rıza bolasyń. 

Ásirese, osydan 3 jyl bu­ryn uıymdastyrylyp-ótkizil­gen Ju­ban Moldaǵalıevtiń 90 jyldyǵy ózimen-ózi buıy­ǵylanyp, tomaǵa-tuıyq jatqan shaǵyn aýyldyń ómirine úlken serpilis ákelgendeı edi. Kúzde ótkizilgen aqynnyń mereıtoıyna deıingi aralyqta aýylda jańadan Mádenıet úıi men kitaphana paıda boldy. Bala-shaǵa máz. Týra shaǵyn aýyldan ekinshi Astana salynyp jatqandaı kóńil-kúıde kóringen. Jaqynda eki qabatty mektep úıi paıdalanýǵa berilmek. Búginde shaǵyn aýyldy kólikpen betke alǵan mezette sán-saltanaty kelisken aqshańqan Mádenıet úıi aldyńnan qarsy alady. Bul Mádenıet úıi aýyldy biraz kóterip tastady. Eń aldymen qurylysty salýdy óz moıyndaryna alǵan «Nurǵasyr» JShS jigitteri aýyl jigitteriniń eńbegin berip, qulap jatqan eski klýbty buzdyryp, onyń ornyna jańa qurylys saldy. Jigitterge rahmet. Búkil aýyldyń kári-jasynyń rızashylyǵyn aldy. Buryn jumys tappaı sendelip, araq iship, ne isterin bilmeı erigip júretin keı jigitterdiń eńbekaqy tabýǵa yntasy oıanyp, jalpy eńbekke degen qulshynysy artty.

Mine, shaǵyn aýyldyń ómi­rine erekshe jańalyq bolǵan jaǵdaılar osyndaı. Aıtyp-aıtpaı ne kerek, qazaqtyń mań­daıyna bitken nebir asyl azamattardyń qaı-qaısysy da aýyldan shyqqan. Aýyl kitap­hanasynan kitap alyp oqyp, qııalyna qanat bitirgen. Sha­ǵyn aýyldyń sahnasynan shy­ǵyp respýblıkaǵa, kúlli álem­ge áıgili bolǵan. Endeshe, aýyl­daǵy mádenıetke erekshe kóńil aýdarǵan durys. Bul – ta­lant­tar­ǵa jol ashatyn shańyraq.

Nursáýle ǴAZIZQYZY.

Batys Qazaqstan oblysy,

Aqjaıyq aýdany.