Keıingi jyldary Qostanaı oblysynda mal urlyǵy beleń alyp ketti. Oblystyq polısııa departamentiniń bastyǵy Beket Aıtmaǵambetov aımaq turǵyndarymen áleýmettik jeli arqyly onlaın rejimde ótken kezdesýinde óńirde bıyl 189 mal urlyǵynyń tirkelgenin tilge tıek ete kelip, qylmystyń bul túri kóbine turǵyndardyń qoradaǵy maldy qaraýsyz jibere salýynyń saldarynan bolatynyn aıtty.
Máselen, bıyl oblysta oryn alǵan 124 urlyq óriste erkin jaıylyp júrgen malǵa qatysty jasalsa, munyń syrtynda, qaraýsyz qalyp, betimen jaıylyp ketken 150 bas maldy polısııa izdep taýyp, ıelerine qaıtaryp bergen. Degenmen departament bastyǵy mal urlyǵy bıyl ótken jylmen salystyrǵanda 30%-ǵa azaıyp, atalǵan qylmystyń ashylý deńgeıiniń de joǵary ekenin jetkizdi. «Bul kórsetkishke eń aldymen polısııa qyzmetkerleriniń kásibı sheberliginiń nátıjesinde qol jetkizip otyrmyz», degen departament basshysynyń sóziniń jany bar. Mysaly, bıyl patrýldik polısııa qyzmetkerleri birneshe jyl boıy mal urlyǵymen aınalysyp kelgen qylmystyq topty ustady. Qarapaıym halyqty qan qaqsatqan qylmystyq toptyń oblystyń 6 aýdanyndaǵy 11 úıden 12 jylqy, 5 iri qara, 68 usaq mal, 1 mal tasıtyn tirkeme jáne «VAZ» 2112 avtokóligin urlaǵany anyqtalyp otyr. Jábirlenýshilerge kelgen shyǵyn kólemi 22 mln teńgeden asyp ketedi.
Kúdiktiler qolǵa túskenimen, áý basta ózderine taǵylǵan aıypty moıyndamaı, jaýaptan jaltaryp kete berdi. Birneshe jyl boıy, ár ýaqyt kezeńinde, bir-birinen shalǵaı jatqan ár eldi mekende jasalǵan shytyrman qylmystyń betin ashý shynymen de asa qıyn sharýa. Mundaı sátte asa tájirıbeli tergeýshiniń ózi tyǵyryqqa tirelip, is tolyq ashylmaı qalýy múmkin. Alaıda búkil oblys jurtshylyǵyn dúrliktirgen atyshýly isti taldyrmash qana kelgen qazaqtyń qarakóz qyzy bastan-aıaq alyp shyqty. Qostanaıdyń saıyn dalasynda qasqyrdaı jortyp, aýyl-aýyldy torýyldap júrip, talaı otbasyn nápaqasynan aıyryp, qoradaǵy malyn óńgerip alyp ketken «eki aıaqty qasqyrlardy» jarty jyl talmaı tergep, qylmystyq iske tirkelgen 27 epızod boıynsha bultartpas dálelmen árqaısysyna aıybyn arqalatqan qylyshtyń júzindeı ótkir minezdi ójet qyz – Qamysty aýdandyq polısııa bóliminiń aǵa tergeýshisi, polısııa maıory Janar Toqaeva edi.
– Qylmystyq toptyń quramynda úsh adam bar. Úsheýi de Altynsarın aýdanyndaǵy Sılantev aýylynyń turǵyndary – Arystan Muhametov pen Bektemis Ramazanov 32 jasta, al Baýyrjan Begimov otyz tórtte. Atyshýly qylmysqa qatysty bir-eki epızodqa ǵana toqtalaıyn, byltyr naýryz aıynda úsheýi Sılantev aýylynyń turǵyny K.Jylqyshınovtiń 2 bıesin 3 qulynymen qosyp urlap áketken. Mal ıesine kelgen jalpy shyǵyn kólemi 1 mln 250 myń teńge shamasynda. Sol jyly mamyr aıynda B.Begimov bastaǵan qylmystyq top Sarykólden Uzynkólge baratyn kúre joldyń boıynda jergilikti turǵyn A.Sákenovanyń 4 jasar asyl tuqymdy buqashyǵyn urlaıdy. Barymtashylar iri qara maldy aldymen myltyqpen atyp, odan keıin etin bólip, kólikke tıep alǵan. Tergeý barysynda oqıǵa orny muqııat tekserildi. Nátıjesinde, Sarykól aýdanyna qarasty Pavlysh-Spassk aýylynan 4 jarym shaqyrym jerde «IJ-16» úlgisindegi 16 kalıbrli myltyqtyń eki oǵy tabyldy. Tergeý barysynda kúdiktilerdi bultartpaı moıyndatý úshin árbir qylmysty naqty aıǵaqtarmen dáleldeý kerek. Bul sharýa ońaıǵa soqqan joq, alaıda krımınalıstıka salasyndaǵy áriptesterimniń kómegimen úsh kúdiktiniń de qylmysy dáleldenip, is sotqa jiberildi. Osylaısha, oblystyq sot qylmyskerlerdiń árqaısysyn 5 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý týraly úkim shyǵardy, deıdi bilikti J.Toqaeva.
Tergeý salasynda 13 jyl boıy eńbek etip kele jatqan bilikti maman osy ýaqytqa deıin júzge jýyq qylmysty áshkereledi. Sonyń ishinde áli kúnge deıin Janardyń jadynan ketpeıtin taǵy bir asa aýyr qylmystyq is bar. Polısııa maıory byltyr Qostanaıda 26 boıjetkendi alty jyl boıy jezókshelikpen aınalysýǵa májbúrlep kelgen 6 adamnan quralǵan qylmystyq topqa qatysty tergeý isin aıaqtap, sotqa jiberdi.
– Jábirlenýshilerdiń bárin izdep taptyq. Olardyń beseýi kámeletke tolmaǵandar. Eń kishisi 14 jasta. Sot sheshimimen qylmystyq toptyń uıymdastyrýshysy 18 jylǵa sottaldy. Qalǵandary 15-16 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasyna kesildi, – dedi tergeýshi.
«Áıel adamǵa tergeýshi bolý qıyn emes pe, polısııaǵa qyzmetke kelýge ne túrtki boldy?» dep surap edim, «Mektep qabyrǵasynda júrgende tergeýshi bolsam ǵoı dep armandaıtynmyn. О́ıtkeni ol kezde teledıdardan «Sprýt» fılmi júrip jatty. Fılmniń bas keıipkeri, ádildik joqshysy komıssar Katanıdiń qaısarlyǵy men jankeshtiligine qaıran qalatynmyn. Qııalshyl jas kezimiz ǵoı, osyndaı bolsam ǵoı dep armandaıtynmyn. Men armany oryndalǵan adammyn», dedi Janar jymıyp.
Qostanaı oblysy