• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 01 Qańtar, 2021

Jyl áńgimesi

1065 ret
kórsetildi

Jazýshy, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Nurjan Qýantaı­ulynyń «Qazaq ádebıeti» gazetinde jarııalanǵan «Úreıli úsh kún» atty áńgimesi oqyr­­man qaýymnyń nazaryn aýda­ryp, birshama ýaqyt boıy áleý­mettik jelide talqy­landy.

Qazaq ádebıetine jańa bir tynys bolyp sezilgen bul shyǵarma antıýtopııa janrynda jazylǵan. Mazmuny da, formasy da ózgeshe stıldegi hám bolashaqty boljaǵan áńgimeniń aýany erek, oqıǵasy aýyr. Bul týraly avtordyń ózi: «Úreıli úsh kún» áńgimesiniń birneshe astary bar, ony tolyq kórsetý úshin arnaıy taldaý jasaý kerek bolady. Ásili, antıýtopııa (nemese dıstopııa) janry – shetel ádebıetinde suranysqa ıe janr. Bul janr qısyq aına sııaqty, oqyrmanǵa qazir kim ekenimizdi nemese keleshekte qaıda baryp at shaldyratynymyzdy kór­setip ketedi. Álemdik klassıka dep sanalatyn «1984» nemese «Farengeıt boıynsha 451 gradýs» antıýtopııa romandarynyń áli kúnge deıin oqylatyny sodan bolsa kerek (ókinishtisi, osyn­daı shyǵarmalar qazaq tiline aýdarylmaı jatyr). Al adam­zat qoǵamy úlken ózgeris qar­sańynda tur, aldymyzda áleý­mettik, tehnogendik problemalar bar ekeni taǵy belgili. Sol zamanǵa jetkende adam ózi­niń adamshylyǵyn saqtaı ala ma, joq pa, «Úreıli úsh kún»­ osy máselelerge jaýap iz­deıdi», deıdi. Al ádebıetshi, syn­shy Amangeldi Keńshilikuly bul áńgimeniń qazaq prozasyna beles bolatynyn aıtady. «Antıýtopııa kóptegen qazaq qalamgerleriniń tisi batpaı júr­gen qıyn  janr edi.  Kezinde bárimiz de Kobo Abeniń «Basa-kóktep kir­gender»,  Evge­nıı Zamıatınniń «Biz» shy­ǵar­­ma­la­ryn súısinip oqyǵan bo­la­­tynbyz. Osydan birneshe jyl buryn Nobel syılyǵyn en­shilegen Kadzýo Isıgýronyń eń myqty shyǵarmasy da onyń «Qol úzbe menen» dep atalatyn antıýtopııalyq romany. Nurjannyń myna áńgimesi dál búgingi tańdaǵy qazaq prozasy úshin úlken jańalyq», dedi.

 

 

Erlan JÚNIS, Marjan Ábish,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar