Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń málimetterine súıensek, munaı baǵasynyń arzandaýyna baılanysty ishki naryqta suranysy tmen janar-jaǵarmaıdy Qazaqstan men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtan tys aýmaqtarǵa eksporttaýǵa qatysty shekteý sharalary joıylyp, byltyrǵy sáýir aıynan bastap osy jyldyń qańtaryna deıin munaı ónimderiniń barlyq túrine (benzın, dızel otyny, avıakerosın, suıytylǵan gaz jáne t.b.) eksporttyq kedendik bajdyń nóldik mólsherlemesi belgilendi.
Otandyq óndirýshilerdi qoldaýǵa basymdyq berildi
Bul qazaqstandyq munaı ónimderiniń ekonomıkalyq tıimdiligin saqtap, elimizdegi rezervýarlyq parkterdiń júktemesi artyp ketpeýine jáne munaı óńdeý zaýyttarynyń toqtamaı jumys isteýine múmkindik berdi.
Otandyq sement óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda byltyr 27-sáýirden bastap alty aı merzimge úshinshi elderden tasymaldanatyn sement ımportyna tyıym salyndy. Atalǵan shara sement óndirý kólemin 8%-ǵa arttyryp (2020 jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha 9,4 mln tonna óndirildi), bul sement óndirýshilerden 2020 jyldyń 10 aıynda salyq túsimderiniń 2019 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 38%-ǵa nemese 6 mlrd teńgege ulǵaıýyna áser etti. Bul shekteý sharalaryn engizý kezeńinde qurylys materıaldarynyń óndiris kólemi byltyrǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 8,7%-ǵa artyp, 341,6 mlrd teńgeni qurady.
Qazaqstandyq taýarlardy EAEO-nyń naryqtaryna shyǵarýdy ońtaılandyrý úshin salalyq vedomstvonyń bastamasy men Eýrazııalyq úkimetaralyq keńestiń sheshimine sáıkes, taýarlardyń shyǵarylýyn rastaıtyn jańa «Serııalyq ónim sertıfıkaty» engizildi. Bul qazaqstandyq eksporttaýshylarǵa ákimshilik jáne qarjylyq shyǵyndardy jeńildetedi.
Elimizdiń bastamasymen EAEO aıasynda qara jáne tústi metaldardyń bólshekteri men qaldyqtar naryǵyn retteý boıynsha jumys bastalyp, Úkimet basshylary ortaq naryqty osy strategııalyq shıkizatpen tolyqtyrýǵa baǵyttalǵan birlesken jobalardy ázirleý týraly sheshim qabyldady. Sonymen qatar Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa janynan daýly jaǵdaılar men múshe memleketter arasyndaǵy shekara arqyly taýarlardy erkin ótkizýge baılanysty problemalardy sheshýge arnalǵan Taýarlardy erkin ótkizýdi qamtamasyz etý máseleleri jónindegi komıtet quryldy.
Quzyrly organnyń aqparatyna sáıkes, Qazaqstan óz aýmaǵynda tańbalaýdy bastaý týraly habarlamany jiberý merzimin 3-ten 9 aıǵa deıin ulǵaıtý jónindegi sheshimge kelisimin berdi. Demek, EAEO-ǵa múshe kez kelgen memleket taýarlardyń belgili bir tobyna qatysty tańbalaýdy engizýdiń aldynda 9 aı buryn múshelikke kiretin memleketterdi habardar etýi tıis. Bul ýaqyt otandyq kásipkerlerge tańbalaýdy engizýge daıyndalyp, taldaý jasaýǵa múmkindik beredi. Sol sekildi Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi týrbovıntti áýe kemelerine qatysty tarıftik jeńildiktiń uzartylýyna uıytqy boldy. Atalǵan jeńildik Qazaq Air avıakompanııasy paıdalanatyn ushaqtarǵa arnalǵan jáne áleýmettik mańyzdy baǵyttaǵy ishki áýe reısteriniń baǵasynyń tómendeýine áser etýi tıis. Buǵan qosa otandyq taýarlardy EAEO elderiniń naryǵyna ilgeriletý úshin 8 kedergi joıyldy. Onyń ishinde qazaqstandyq veterınarlyq dári-dármektiń Reseı naryǵyna shyǵarýǵa qatysty shekteýdi joıý, tamaq ónimderin tasymaldaý boıynsha qosymsha talaptardyń alynyp tastalýy, Norvegııadan keletin balyq tranzıtine tyıym salýdy joıý jáne Reseıde qazaqstandyq ónerkásiptik taýarlardyń memlekettik satyp alýlarǵa qoljetimdiligine baılanysty salynǵan tyıymnyń joıylýyn ataýǵa bolady. Memlekettik (mýnısıpaldy) satyp alýǵa arnalǵan jekelegen taýarlardy shyǵaratyn eldi anyqtaý qaǵıdalary qabyldanyp, bul ónim jetkizýshilerdi ónerkásiptiń birqatar salasyndaǵy 255 taýar túrine baılanysty EAEO elderiniń memlekettik satyp alýlaryna teń qoljetimdilikti qamtamasyz etedi.
Respýblıkada óndiriletin kómirdi Ýkraına naryǵyna tasymaldaýdy retteý úshin otandyq óndirýshi kásiporyndardyń múddelerin qorǵaý baǵytyndaǵy jumystar jalǵasýda. Aıtalyq, Úkimetaralyq komıssııa otyrysynyń nátıjesinde Reseı arqyly kómir tasymaldaý tártibin qaıta qaraýǵa qatysty ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Sol sekildi jaýapty vedomstvo memlekettik organdarmen birlesip, AQSh úkimetimen qazaqstandyq tıtandy ysqyshqa qatysty shekteý sharasyn qabyldamaý týraly kelisimge keldi. Sondaı-aq Ýkraınanyń da arnaıy organdary elimizde óndirilgen azot jáne mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa baılanysty saqtyq sharalaryn qabyldamaǵanyn aıta ketken oryndy. Budan bólek Qytaı men Ýkraınanyń ónerkásiptik taýarlaryna qatysty dempıngke qarsy sharalar qabyldandy.
Eksportty qoldaý tetikteri ázirlendi
Salalyq mınıstrliktiń aqparaty boıynsha, byltyr Qazaqstanda alǵash ret eksporttyq akselerasııa baǵdarlamasy iske qosyldy. Taldaý nátıjesine sáıkes, tamaq ónerkásibine basymdyq berilip, Qytaı nysanaly naryq retinde tańdaldy. Tutastaı baǵdarlamaǵa qatysýǵa 90-ǵa jýyq kompanııa ótinish berip, irikteý halyqaralyq skorıng modeli negizinde júrgizildi. Ol 6 ólshemge sáıkes baǵalanady. Atap aıtqanda, naryq, ónim, qarjy, quzyrettilik (motıvasııa), uıymdastyrýshylyq qurylym jáne korporatıvtik mádenıet. Ár kompanııaǵa osy ólshemniń negizinde saraptamalyq baǵa berildi. Baǵalaý qorytyndysy boıynsha eksporttyq akselerasııanyń ekinshi kezeńine 35 kompanııa tańdaldy. Ekinshi kezeńde 35 kompanııany Qytaıdyń naryǵyna shyǵarý úshin onlaın vebınarlar rejiminde aqparattyq semınarlar jáne koýchıngter ótkizildi. Bul rette áleýetti ónimniń Qytaı naryǵyna daıyndyǵy, qytaı tutynýshylarynyń talǵamy men ónimniń belgili bir sanatyn ońtaıly arnalar arqyly satý týraly halyqaralyq sarapshylarmen kezdesýler uıymdastyryldy. Taıaýda ónimderdi bir rettik tasymaldaýmen birge uzaq merzimdi yntymaqtastyq týraly 18 memorandýmǵa qol qoıý josparlanyp otyr. Eksporttaýshylardy qoldaýǵa arnalǵan daǵdarysqa qarsy ortalyq jumys istep turǵanyn aıta keteıik. Arnaıy telegramm arnasy arqyly jedel jeli uıymdastyrylyp, onyń kómegimen 800 ótinish qaraldy. Tıisinshe beıindi mınıstrlikter men uıymdardyń sarapshylaryn tartyp, qajetti qoldaý kórsetildi, dedi mınıstrlik ókilderi. Sonymen qatar memlekettik qoldaýdyń qarjylyq emes tetigi arqyly «Qazaqeskport» ESK» AQ 12 aıdyń qorytyndysyna sáıkes, 92,1 mlrd teńgege saqtandyrý mindettemelerin qabyldady.