• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 28 Qańtar, 2021

Kenetten buzylǵan únsizdik

490 ret
kórsetildi

Jaqynda «Eksmo» baspasy Harýkı Mýrakamıdiń «Jazýshylyq, mamandyq retinde» kitabyn jarııalady. Jarııalaý­dyń eksklıýzıvti quqyǵy solarda bolsa kerek. Mýrakamı­manııadan tysqary tursaq ta, shyǵarmashylyq laboratorııa jaıly qaıbir kitapqa da yntyzarmyz ǵoı.

«Ádebıet – kásip emes, óner» degen Ǵabıt Músirepovtiń kitaby bolǵan edi. О́zi de jer jyr­typ, etik tikken Tolstoı da zamanynda «tamaǵyńdy jer jyrtyp, etik tigip tap, qalam­gerlikti ká­sip qylma» degen syńaıdaǵy oı aı­typ­ty. Jazýshylyq qa­laı maman­dyqqa aınaldy nemese aı­nalady degendi aınalyp ótip, Harýkı­diń osy kitabynda sýrettelgen bir oqıǵa jaıly aıt­qymyz kelip otyr.

«Qaısybir jazýshylardyń uzaq jyldarǵa sozylǵan dosty­ǵy jaıly áńgimelerge asa saq­tyqpen qaraımyn. Árıne, jazýshylar arasynda da júrek baı­laǵan dostyq ta bolady, biraq onyń uzaqqa sozylaryna kúmánim bar. ...Sonyń bir anyq mysaly – 1922 jylǵy Parıjde ótken saltanatty qabyldaý, sonda  Marsel Prýst pen Djeıms Djoıs bir ústeldiń basynda otyryp qalady. Igi­lik­ti sharada ıyqtasyp otyr­sa da, til qatyspapty. Tóńi­re­gin­­­degiler demin ishke tartyp, óz ýa­qy­tynyń, tipti tutas jıyr­ma­synshy ǵasyrdyń qos uly qa­lam­geri ne jaıly sóıleser eken dep baǵyp otyrypty. Dáýir­lik dań­qy bar kezdesý únsiz­dikpen tá­mam­daldy. Bál­kim, ekeýiniń de ózderi jaıly pikir­leri tym bıik bol­ǵan da shy­ǵar», deıdi Mýra­kamı.

Biz ádette Áýezov pen Mu­qa­nov­ty barrıkadanyń eki ja­ǵynda qarastyrǵanda, Tol­stoı men Dostoevskııdiń bir zamanda, bir elde ómir súre otyryp, kezdespegeni jaıly aıtqanda, Prýst pen Djoıstyń da osy bir kezdesýi jaıly aqıqatty ańyz­dar arasynan arshyp al­ǵymyz keletini de bar ǵoı.

1922 jylǵy kezdesý degende, birden mamyrdyń on segizinshi juldyzyndaǵy jazýshy Sıdneı Shıfftiń úıindegi dastarhanǵa oralamyz. Tórge jaıǵasýǵa um­tylǵan tórt meımannyń ekeýi – Prýst pen Djoıstyń osy das­tarhan basyndaǵy áńgimesiniń birneshe nusqasy bar. Sonyń birinde Djoıs: «Prýst myrzany oqymappyn» dese, Prýst: «Djoıs myrzanyń birde-bir sózin oqymaǵanyma ókinish bil­dire­min» depti delinedi.

Al birindegi áńgime, tipti qy­­­zyq. Djoıs: «Basymnyń sa­qı­nasy kúnde ustaıdy. Kózim bul­dyraıdy». Prýst: «Baıqus as­qazanym-aı. Meni óltirip ty­na­tyn shyǵar». Áńgimeniń uzyn-yr­ǵasy osy. Taǵy birinde trıýfelden jasalǵan irimshik ja­ıyn­da til qatysqan delinedi.

Harýkı Mýrakamı dál sol jyl­ǵy kezdesýdiń únsizdikpen aıaq­talǵanyn aıtyp otyr. Jal­py, ol ekeýiniń bir ret qana kez­­­des­­­kenin eske alǵanda, kim­ge se­nerińdi bilmeısiń. Jalpy, áde­bıet­tiń osyndaı áńgime­leri­niń ózi jańa bir jasampaz janr­ǵa aına­lyp ketti.

Memýarlar múddemen, kún­delik­ter kúdikpen, estelik­ter eseppen jazylatyn bizdiń ke­zeń­de eshteńege de tańǵalýǵa bol­maıdy.

Sońǵy jańalyqtar