Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qostanaı oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, aımaqtaǵy memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń júzege asyrylýyna arnalǵan brıfıng boldy. Onda oblys ákimi Nuraly Sádýaqasov baıandama jasap, jýrnalısterdiń qoıǵan suraqtaryna jaýap berdi.
Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qostanaı oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, aımaqtaǵy memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń júzege asyrylýyna arnalǵan brıfıng boldy. Onda oblys ákimi Nuraly Sádýaqasov baıandama jasap, jýrnalısterdiń qoıǵan suraqtaryna jaýap berdi.
Baıandamadan uqqanymyz, Qostanaı oblysy – áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy jaqsy ári turaqty, serpindi damyp jatqan óńir. Oblystyń ekonomıkalyq jáne resýrstyq áleýeti qýatty bolǵandyqtan, halyqaralyq jáne syrtqy ekonomıkalyq baılanystardy erkin damytýǵa múmkindikter mol kórinedi. Árıne, oblystyń syrtqy ekonomıkalyq baılanystaryn damytýǵa geografııalyq ornalasqan jeri óz tıimdiligin berip otyr. Atap aıtqanda, Qostanaı aımaǵy óz elimizdiń Aqmola, Aqtóbe, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan oblystarymen, sondaı-aq, Reseı Federasııasynyń Qorǵan, Orynbor, Chelıabi óńirlerimen shekaralasady.
Oblys ákimi óńirdiń tabıǵı baılyqtarǵa baı ekenin aıta kelip, ken óndirý keshenderi men mashına jasaý óndiristeriniń tabysty jumystaryna toqtaldy. Qurylys salasynyń da qarqyndy damyp jatqandyǵyn aıtty. Sóıtip, bıylǵy jyly 5 mln. tonna bıdaı dánin jınap, onyń 2 mln. tonnasyn eksporttaýdy kózdep otyrǵan astyqty oblys ta aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge de kóp mán berilip júrgenin tilge tıek etti. Oblystyń tolyq jaǵdaıy týraly aıqarma betimizde túrli salalar boıynsha maqalalar jarııalandy. Al biz, brıfıngtiń ekinshi suraq-jaýap bólimine oıyssaq.
Jýrnalıster aldyndaǵy baıandamasynyń «bismillásinen» basqasyn tolyq orys tilinde sóılep shyqqan oblys ákiminiń qylyǵy qazaq tildi qaýymnyń narazylyǵyna birden ilikti. «Jas qazaq» gazetiniń tilshisi Elbasynyń Joldaýyndaǵy mindetterdiń oblystaǵy oryndalý barysy týraly suraı kelip: «Memleket basshysy sol Joldaýynda ana tilimiz týraly da naqty aıtty. Onda «Ár qazaq ana tilinde sóıleýdi ózinen bastasa, memlekettik til Konstıtýsııadaǵy mártebeli ornyn áldeqashan ıelengen bolar edi», dedi. Ákim myrza, osy memlekettik máseleni siz ózińizden bastap kórdińiz be?» – dep suraq qoıdy.
– Men ana tilimde sóıleýdi ózimnen bastaǵanmyn. Áttegen-aıy, áli tolyq meńgere almaı júrmin. Sebebi, kezinde orys mektebinde oqyp, joǵary oqý ornyn da sol tilde bitirdim. Bárińizge belgili, Keńes Odaǵy dáýirinde Qostanaı oblysyndaǵy jer ıesi, el ıesi bolǵan qazaqtyń sany jalpy turǵyndardyń 17 paıyzyn ǵana quraıtuǵyn. Shúkir eterligi – búginde 38 paıyzdan asyp otyrmyz. Qazirgi tańda barlyq aýdan ortalyqtarynda qazaq tilin oqytyp, úıretetin ortalyqtar jumys istep jatyr. Olarda 11 myńnan astam adam memlekettik tildi meńgerýge áreket etip júr. 2005 jyldan beri oblysta 14 mektep salynǵan bolsa, onyń 12-si qazaq mektebi. Buıyrtsa, bul turǵydaǵy isterimizdi áli de ilgerilete túsemiz degen nıet bar. Al ózime qaıta oralsam, azdaǵan ýaqyt berińizder, ana tilimizdi tolyq meńgerýge ýáde etemin, – dep jaýap berdi N.Sádýaqasov. Kemshilikti moıyndaý da – azamattyq.
Qostanaı oblysy týraly áńgime qozǵalsa, Torǵaı óńiri men Arqalyq qalasy nazardan tys qalmaıtyny málim. Bul joly da aıtylǵan aımaq týraly suraqtar qoıyldy. О́ńir basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, kóp kókeıkesti máselelerdiń ishinde monoqalalar baǵdarlamasy óte ózekti. Bul úderis aımaqtaǵy bıznestiń, ınfraqurylymnyń damýy men el ál-aýqatynyń artýyna, ekonomıkalyq turaqtylyqqa óz septigin tıgizip otyr. Bul rette áleýeti tómen Arqalyq qalasyn damytýǵa da erekshe nazar aýdarylypty. «Burynǵy oblys ortalyǵynyń taǵdyryna kóptiń kóńili alańdaýly. Bul problema ásirese, buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynda ekenin jaqsy bilemiz. Shyndyǵyn aıtqanda, Arqalyq qalasynyń jaǵdaıy ońaı emes. Alaıda, birneshe jyl burynǵy kúıinen ájeptáýir jaqsardy deýge aýyz barady. Halyq sany turaqtap, jańa jumys oryndary ashyldy. Sóıtip, bul jerge bıznes te kele bastady», – dedi N.Sádýaqasov.
Sonymen qatar, Memleket basshysynyń «Arqalyq–Shubarkól» temirjolyn salý jóninde qabyldaǵan sheshimi qalanyń ekonomıkalyq turǵyda saýyǵýyna aıtarlyqtaı yqpal etip jatqanyn aıtty. Degenmen, áli de birqatar máselelerdiń de bar ekenin atap ótti. «Arqalyq qalasyndaǵy aǵymdaǵy máseleniń biri – ishi bos jáne qaıta qalpyna keltirýge jatpaıtyn qurylystar. Búginde 117 turǵyn úı men 39 ǵımarat osy sanatqa jatqyzylǵan. Qysqa merzimde olardy ysyryp tastaý kerek. О́ıtkeni, bul qurylystardyń syrtqy poshymy halyqtyń kóńil-kúıine, jalpy áleýmettik ahýalǵa jaǵymsyz áser etip, qalaǵa ınvestorlardyń tartylýyn tejeıdi», – dedi óńir basshysy.
Qostanaı aımaǵy – qazaqqa ult ustazdaryn bergen óńir. Halqymyzdy bilimge shaqyryp, álipbıdi úıretken, dúnıe ǵylymyna jol kórsetken ult ustazdary Ybyraı Altynsarın men Ahmet Baıtursynov ta, qazaqta alǵashqy bolyp roman jazýshylar Mirjaqyp Dýlatov pen Spandııar Kóbeev te, qazaqtyń tuńǵysh ǵalymy Shoqan Ýálıhanov pen birinshi jýrnal shyǵarýshy Muhamedjan Seralın de osy óńirdiń perzentteri. Osyǵan oraı, oblystaǵy mádenı-tarıhı jádigerlerdi qorǵaýǵa jáne qalpyna keltirýge baılanysty, sondaı-aq elge tutqa bolǵan tulǵalarǵa kórsetilip jatqan qurmetke qatysty suraq qoıdyq.
– Burnaǵy jyly Ilııas Omarovtyń 100 jyldyq mereıtoıyn atap óttik. Sol sııaqty mádenı-rýhanı sharalar oblysymyzda jıi uıymdastyrylyp turady. Negizi, Qostanaıda Abaıdyń, Ybyraıdyń jáne Shoqannyń, Ahmet Baıtursynovtyń eskertkishi bar. Bulardan basqa da memlekettik qaıratkerler men áıgili aqyn-jazýshylarǵa laıyqty qurmet kórsetip, kósheler men mektepterge atyn berý týraly usynystar búginde kóptep aıtylyp júr. Bul usynystardy oryndy dep oılaımyz. Oǵan qosa olarǵa eskertkishter turǵyzý máselesin de zańǵa saı sheshýge bolady. Buıyrtsa, ulttyń rýhanı qazynasyna qajet sharalar tolyǵymen sheshimin tabady, – dedi oblys ákimi.
Qostanaı óńiri Reseı Federasııasynyń úsh birdeı oblysymen shekaralasatynyn joǵaryda aıttyq. Kelesi suraq shekara syzyǵyna jaqyn turǵan aýyldardyń turǵyndary kún saıyn azaıyp, birtindep joıylyp bara jatqandyǵy jóninde boldy. Ákimniń sózine qaraǵanda, shekara mańynda bolashaǵy joq aýyldar bar, olardyń jalpy sany oblysta 60-tan asatyn kórinedi. Ondaı aýyldar memlekettik kómekten tys qalmaǵanymen, ol eldi mekenderge ınfraqurylym jasap, ınvestısııa quıýdan eshqandaı paıda joq. Dese de, jyl saıyn halqynyń sany kóbeıip jatqan oblysta áleýmettiń áleýetin arttyrý úshin barlyq is-shara atqarylyp jatyr eken.
Jýrnalısterdiń túrli suraqtaryna jaýap bergen oblys ákimi jınalǵan qaýymdy aldaǵy jańa jyl merekesimen quttyqtady. Aıtqandaı, shara barysynda Altaı Ábıbýllaev oblys ákimderimen júrgizilgen brıfıngter osymen aıaqtalǵanyn málimdedi. Sóıtip, aǵymdaǵy aıdyń 27 juldyzynda ortalyqtyń brıfıngine Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov keletinin aıtty.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».