Sońǵy derekke súıensek, álemniń 100-den astam elinde koronavırýsqa qarsy 300 mıllıonnan astam doza vaksına salynǵan. Alaıda ár elde vaksına saldyrýdyń qarqyny ártúrli. Keıbir elde halqynyń kópshiligine saldyryp jatsa, endi bireýleri syrttan keletin vaksınanyń alǵashqy legin kútip otyr.
Bul – adamzat tarıhyndaǵy tuńǵysh iri naýqanǵa ulasqan vaksınalaý deýge bolady. Dúnıe júzi boıynsha vaksına kóshindegi eń kóp ekpe jasatqan elder tizimin AQSh pen Qytaı bastap tur. Máselen, AQSh-ta 90 mln doza vaksına egilse, Qytaıda 52 mln turǵyn ekpe alǵan. 23 mln vaksına dozasyn salyp úlgergen Ulybrıtanııa úshinshi orynda tur. Amerıka men Eýropa elderiniń basym kópshiligi vaksınalaý naýqanyn bastap ketkeni belgili. Alaıda Afrıka elderiniń birnesheýi ǵana bul úrdiske qosyla alǵan. Álemdegi tabysy tómen elderdiń kóbi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Covax halyqaralyq baǵdarlamasyna úmit artyp otyr. Ol boıynsha damyǵan eldermen qatar, álemniń barlyq eli vaksınaǵa qol jetkizýi tıis. Gana 24 aqpanda osy baǵdarlama boıynsha vaksına alǵan tuńǵysh el boldy.
Covax jyl sońyna deıin búkil álem boıynsha shamamen eki mıllıard doza vaksına jetkizýdi josparlap otyr. Alaıda kóptegen vaksına bir adamǵa eki dozany qajet etetinin eskergen jón. Pfizer jáne BioNTech shyǵarǵan vaksına alǵashqy maquldanǵandardyń biri bolǵany belgili. Keıinnen DDSU ózge de vaksınanyń óndirisine ruqsat berdi.
Kóp elder vaksına salýdy 60 jastan asqan egde jastaǵy turǵyndardan bastady. Odan bólek, indetpen kúreste alǵy shepte júretin medısına salasynyń qyzmetkerleri men osal toptaǵy azamattarǵa salyndy. Izraıl jáne Ulybrıtanııa sekildi elderde vaksınalaý bastalǵaly aýrýhanaǵa túsken naýqastardyń sany azaıyp, ólim-jitimniń tómendeýi baıqalǵan. Qazir álemde 200-den astam vaksınanyń tıimdiligi men qaýipsizdigi tekserilip, qajetti synaqtar júrgizilip jatyr.
Áıelder kúninde kóshege shyqty
Halyqaralyq áıelder kúnin atap ótýdiń joly kóp. Bul kún álemniń kóptegen elderde ulttyq merekeler qataryna jatady. Ádette merekege oraı úsh-tórt kún ishinde gúl satylymy eki ese artady.
Qytaıda kóptegen áıel 8 naýryzda jarty kúndik eńbek demalysyn alady. Degenmen keıbir jumys berýshiler bul erejege baǵynbaıtyn kórinedi. Italııada bul kúni mımoza gúlin syılaý dástúrge aınalǵan. Al AQSh-ta naýryz – Áıelder tarıhynyń aıy. Jyl saıyn Prezıdent óz málimdemesinde amerıkalyq áıelderdiń jetistikterin atap ótedi. Bıylǵy is-sharalar pandemııa saldarynan sál ózgerek boldy. Degenmen dástúrli ótetin áıelder marshy da umytylmady.
BUU 2021 jyldy kóshbasshy áıelder taqyrybyna arnaǵan edi. Álemniń túkpir-túkpirinde ótken marshtar qaýipsizdik týraly eskertýlerge qaramastan ótken. Olardyń ishinde qaqtyǵysqa ulasqandary da boldy. Máselen, Meksıkada ótken is-shara kezinde keminde 80 adam zardap shekken. Narazy áıelder toby el bıligi men áıelderge jasalǵan zorlyq-zombylyq áreketterdi qatań synǵa alyp, kóshege shyqqan. Qatysýshylar otbasyndaǵy turmystyq zorlyq-zombylyq qurbandaryn da eske alyp, eldegi jaǵdaıdy jaqsartýdy talap etken.
Ýkraına astanasynda ótken naýqanda elde kúrt ósken turmystyq álimjettikke kóńili tolmaǵan áıelder kóshege shyǵyp, óz talaptaryn qoıǵan. Kıev kóshelerine gúl ustaǵan myńdaǵan adam ulttyq kıim kıip shyqqan. Osy sekildi marshtar álemniń taǵy birqatar elinde ótip, áıelderdiń qoǵamda tap bolǵan máselelerin ashyq kórsetýge tyrysqan.