Búgingi tańda geosaıası jaǵdaı jahandyq deńgeıde de, aımaqtyq kontekste de turaqsyz, sondyqtan tıimdi aımaqtyq yntymaqtastyqty qamtamasyz etý týraly másele ózekti bolyp qala beredi. Bul úshin barlyq túrkitildes memleketter arasyndaǵy ekijaqty jáne kópjaqty formattaǵy baılanystardyń qazirgiden de joǵary deńgeıge kóterilýi óte mańyzdy.
Osy oraıda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń (TMYK) beıresmı sammıtin ótkizý, onda Túrki keńesiniń mártebesin kóterý týraly máselelerdi qarastyrý óte mańyzdy. О́kinishke qaraı, Sammıtti josparlaǵandaı, Túrki áleminiń rýhanı ortalyǵy Túrkistan qalasynda ótkizý pandemııa jaǵdaıyna baılanysty múmkin bolmady. Degenmen, TMYK-ǵa múshe elderdiń barlyǵynyń – Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa, О́zbekstan, sonymen birge baqylaýshy memleket Vengrııa jáne keleshekte múshelikke qabyldanýy yqtımal Túrikmenstan memleketteriniń basshylary qatysyp, múddelilik tanytýy Túrki keńesiniń áleýeti joǵary ekendigin kórsetedi.
Túrki keńesine múshe elderdiń mádenı-tarıhı jaqyndyǵy keńestiń basty qundylyqtarynyń biri deýge bolady. Ortalyq Azııanyń tórt memleketi, Ázerbaıjan men Túrkııa – ortaq tamyry bar, túrki tilderinde sóıleıtin jáne múddeleri men maqsattary jaqyn elder. Túrkitildes memleketter arasyndaǵy kópjaqty qatynastar ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen ıntegrasııany damytý úshin múmkindikter ashyp, saıası-dıplomatııalyq baılanystardyń qalyptasýyna yqpal etedi jáne gýmanıtarlyq saladaǵy tereń baılanystardyń negizin qalaıdy.
Halyqaralyq uıymnyń basty maqsattary men mindetteriniń arasynda ózara senimdi, dostyq pen tatý kórshilikti, beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý, halyqaralyq terrorızm men separatızmge, ekstremızmge, adam saýdasyna, esirtki bıznesine qarsy kúrestegi is-qımyldardy kelisý, sondaı-aq eki jaqty jáne aımaqtyq deńgeıde saıası, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-bilim berý, ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqqa járdemdesý mańyzdy.
Túrkitildes memleketter arasyndaǵy saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyq Qazaqstannyń syrtqy saıasaty úshin árqashan mańyzdy baǵyt bolyp keldi. Halyqaralyq arenada jáne múshe elder arasyndaǵy yntymaqtastyq keńeıdi. Ekonomıkadan týrızmge, jastar men sporttan bilimge deıingi yntymaqtastyqtyń 20 túrli salasyn qamtıtyn Túrki keńesiniń keleshegin nyǵaıtý mindeti – búgingi kún tártibindegi basty taqyryp.
Eske salsaq, 2019 jylǵy 15 qazanda Bakýde ótken TMYK VII sammıtinde Nursultan Nazarbaev «Túrki keleshegi – 2040» baǵdarlamasyn ázirleý jóninde usynys engizgen-di. Osy baǵdarlamaǵa saýda-ekonomıkalyq sııaqty mańyzdy salalardan bólek, bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyq máselelerin de qosý oryndy dep sanaımyz, óıtkeni jalpy túrkilik bolashaqtyń jańa kókjıekterin jáne ortaq qundylyqtardy qalyptastyrýǵa oqý-tárbıe sharalary sheńberinde mektep jáne ýnıversıtet aýdıtorııalarynda tıimdi jumys júrgizýdiń múmkindigi joǵary.
Ásel NAZARBETOVA,
Prezıdenti janyndaǵy QSZI halyqaralyq zertteýler bóliminiń basshysy