«Birtúrli» Ahmatova
Ákesi Ahmatovanyń aqyndyǵyn moıyndamapty, tipti pysqyryp ta qaramaǵan. Sondyqtan qyzyna óz tegimen jarııalanyp, jurtqa masqara bolmasyn dep laqap atpen jazýyn talap etedi.
Osylaısha Ahmatova arǵy ájesiniń tegin alady. Al aqynnyń shyn aty-jóni – Anna Gorenko.P.S.: Ákesi beker senbegen. Árıne, ol kezde Ahmatovanyń keıin «áıelderge sóıleýdi úıretetin» ǵajap aqyn bolaryn bilmese kerek. О́kinishti. * * *Italııalyq sýretshi Amedeo Modılıanı Ahmatovany alǵashqy kórgende-aq ǵashyq bolypty. Olar Parıjde bir jyl aralasyp, keıin múlde kezdespegen. Sol sezimderdiń izimen sýretshi aqynnyń 16 kartınasyn salǵan. Alaıda ol týyndylardy Ahmatova saqtaı almady: bireýinen basqasynyń bári órtenip ketken. * * *Aqyn kóp ýaqyt boıy NKVD-nyń baqylaýynda bolǵan. Bıograftardyń aıtýynsha, ony jaqyn qurbysy, jazýshy Sofııa Ostrovskaıa ańdyǵan. Ahmatova bul tosyn oqıǵadan, árıne, habarsyz. * * *Ahmatovany óte yrymshyl desedi. Mysaly, ol Gýmılevtiń úılenýge alǵashqy usynysy kezinde jaǵalaýdaǵy eki delfınniń denesin kórgen soń bas tartqan. Iаǵnı bul jaqsylyq nyshany emes dep bilgen. Sondaı-aq ony bala kezinde kóbisi birtúrli sanaǵan. О́ıtkeni ol tomaǵa-tuıyq, jalǵyz ózi teńizge shomylyp, jalań aıaq kóshe kezip júre beredi eken. * * *Ol til meńgerýge kelgende zerek boldy. Bes jasynda muǵalimniń balalarmen sóıleskenine qarap otyryp, fransýz tilin úırenipti. * * *О́mir boıy alǵash jazǵan óleńderinen uıalypty. Burynǵy ballada, jarııalanǵan, tipti qaıta basylyp shyqqan ataqty shyǵarmalaryn ol «bos qyzdyń kedeı óleńderi» dep atap, eske alǵandy da unatpaǵan. Igilikti kim birinshi kórdi? О́z shyǵarmalaryn jazý mashınasynda tergen alǵashqy qalamger – Mark Tven eken. Adamzat aqyl-oıynyń jemisin hám ıgiligin birinshi bolyp kórý Tvenge buıyrypty. Áripterdi tyqyldatyp basyp otyryp qandaı sezimde boldy eken, qyzyq... Oǵan da sol kerek! Mıhaıl Lermontovtyń shekten tys dórekiligimen jáne keleke ázilderimen dańqy shyǵypty. Osyndaı qııańqy minezinen bolar, qoǵamda ony jaqtyrmaıtyndar kóp bolǵan. Aqyn óliminen soń peterbýrgtik jurt «Oǵan da sol kerek...», «Onyń orny sol jaqta» dep kúbirlesipti.P.S.: Ol nebári 26 jyl ómir súrip, ádebıette ǵasyrlar jasaıtyn shyǵarma qaldyra aldy. Talant. Tolstoı áýleti Qan-qyzyl shıeni kim jaqsy kórmeıdi?.. Bárimiz de jaz shyqsa, shıe jeýge asyǵamyz. Alaıda Lev aqsaqal shıeni unatpaıdy eken. * * *Ittiń úrgenin de jaqtyrmapty.* * *2010 jylǵy sanaqqa sáıkes, álem boıynsha Tolstoıdyń 350 urpaǵy bar eken. «Aqymaq» Brodskıı Siz Brodskııdiń Nobel syılyǵynan alǵan qalamaqysyn qaıda jumsaǵanyn bilesiz be? Ol qarjynyń kóp bóligin dostary Kaplan men Baryshnıkovqa NıýIorktaǵy «Rýsskıı Samovar» restoranyn satyp alýǵa bergen. Ne degen márttik?! Anekdotshy Ásemqulov Gazetke shyqqan anekdottardy qıyp jınaıtyn ádeti bolypty. «Meniń anekdotym keıbireýlerdiń namazynan joǵary. Keı adamdardyń namazy Qudaımen saýda sııaqty», deıdi eken ózi. Ásemqulov jastaıynan ómirdiń tragedııalyq jaǵyn kóp kórgendikten bolar, árqashan kóńildi júrýge tyrysqan hám anekdottaryn jany jabyrqaý adamdarǵa aıtyp, kúldirip otyrady eken. * * *Tamaqty jaqsy pisirgen. Jazýshy bul kásipti áskerde júrgende úırenipti. Tipti qıyn kúnderde kafege aspazdyq jumysqa kirsem be eken dep te oılaǵan. * * *Iske jaraıtyn aǵash, temir-tersek jınaǵandy da jaqsy kóripti. Birde bireýlerdiń syrtqa shyǵaryp tastaǵan eski dıvanyn baıqap, aǵashtaryn buzyp alyp kelipti. Maqsaty – sheberge berip, dombyra jasatý. Tramvaı buzǵanda da saıman jasaýǵa jaraıtyn temirlerin jınap júripti. Al úıge qonaq kelgende «qundy» aǵashtaryn shkaftaǵy tondardyń ishine tyǵyp qoıady eken. Kóńiljyqpastyq qoı, suraǵan adamǵa joq deı almaıdy. Jumeken men Asqarlar... Jumeken Nájimedenov óleń jazǵanda sirińkeniń shılerin bir-birlep maıdalap syndyryp otyrady eken. Munyń syryn aqyn eshkimge túsindirmepti. Bizdińshe, jazar ár oıdyń qaǵazǵa túskenin bildirse kerek. Nemese jaı ǵana júıke tynyshtandyrý amaly bolýy da múmkin. * * *Al Asqar Súleımenov mezette oıǵa kelgen keı sózderin shaqpaq syrtyna jazypty desedi. Sondaı-aq plakatqa, konvert syrtyna da jaza beripti. * * *Táken Álimqulov qaqaǵan aıazda jeleń júredi eken. Úıden jalańbas shyǵatyn bolǵan. Munyń syryn ol qan qysymyn tómendetýge kómegi tıetindikten deıdi. * * *Sherhan Murtaza kádimgi sharly qalammen jazǵan. Túni boıy qolmen jaza otyryp, bir jazǵanyn esh ózgertýsiz mashınkaǵa jiberýge tyrysqan. * * *Tynymbaı Nurmaǵambetov úırengen avtoqalamyn synǵansha qolynan tastamaı, ishin ǵana aýystyryp otyrady. «Men tek avtoqalammen jazamyn. Jazýdy bastaǵaly beri avtoqalamymdy eki-aq ret, asyp ketse, úsh ret aýystyryppyn. Qyryq jylǵa jýyq ýaqyt ishinde ustaǵanym – úsh-aq qalam. Senseńiz de, senbeseńiz de osy. Yrym. Senim», deıdi ózi.