Syr óńirinde ilgeri basqan salalardyń biri – turǵyn úı qurylysy. Jyl saıyn oblys ortalyǵymen qatar aýdandarda da uzaq jyl páter kezegin kútkender baspanaly bolyp jatyr. Bıyl aımaqta barlyq qarjylandyrý kózderi esebinen 644,7 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Mamandar bul rette «Nurly jer», «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamalarynyń sebi kóp tıip otyrǵanyn aıtady.
«Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda osy jyly Qyzylorda qalasy men Shıeli aýdanynda jalǵa beriletin úıler boı kóteredi. Jańa páterge qonystanatyndardyń deni áleýmettik osal toptar men az qamtylǵan kópbalaly otbasylar. Osy jyly azamattardy kredıttik úımen qamtamasyz etý baǵyty boıynsha oblys ortalyǵy men aýdandarda biraz baspana ıesin tabady.
Qala men aýdandardaǵy qurylys bólimderiniń mindeti – kópqabatty turǵyn úıler men áleýmettik nysandar salýdan bólek, jańa aýmaqtarǵa ınfraqurylym tartý. Osy maqsatta byltyr oblys ortalyǵyndaǵy jańa aýdan – sol jaǵalaýdaǵy úshinshi jáne tórtinshi turǵyn úı oramdaryna ınjenerlik jeliler tartý úshin bıýdjetten qarjy qaralyp, 15 shaqyrymnan astam elektr jelisi, 3,4 shaqyrym gaz, 4,6 shaqyrym jylý jáne 1,84 shaqyrym aýyz sý men káriz jelileri tartyldy.
Jyl saıyn turǵyndarynyń sany artyp kele jatqan qalanyń shet aımaǵyndaǵylar erigen qar sýy men jańbyrdan kósheleri mı batpaqqa aınalǵanyn aıtyp, ákimdikke jıi aryzdanyp jatatyn. Ákimderdiń el aldyndaǵy esebinde kóp kóteriletin máseleniń biri de osy edi. Byltyr bul baǵytta biraz sharýa sheshimin tapty.
– Shet aımaqtyń osyndaı máselelerin sheshýge memlekettik baǵdarlamalardyń tıgizgen septigi kóp boldy, – deıdi qalalyq qurylys bóliminiń basshysy Pakýadtın Shamuratov. – Osynyń nátıjesinde byltyr Qyzyljarma aýylynda 15, ál-Farabı aýdanynda da osynsha kóshege, Tasbógette 15, Tıtov aýdanynda 16 kóshege maltatas tóseldi. KBI aýdany men Taldyaral aýylynyń árqaısysynda 15 kóshe osyndaı jolmen jóndeldi.
«О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamasy sheńberinde byltyr bitken istiń biri – aýyz sý jınaý qoımasyn salý boldy. Naýryz, Qaraýyltóbe, Talsýat aýyldarynda osyndaı qurylǵylar salynsa, Taldyaral eldi mekenine aýyz jáne káriz sý jelileri tartyldy. Bul bastamanyń ıgiligin Qaraózek stansasy turǵyndary da kórip otyr. Oblys ortalyǵyndaǵy kanalızasııalyq sorǵy stansalaryn jańǵyrtý jobasy boıynsha 59 sorǵynyń 23-i jańartylyp, paıdalanýǵa berildi.
«Nurly jer» baǵdarlamasy sheńberinde byltyr qalanyń sol jaǵalaýynan 14 qabatty úıdiń qurylysyn bastaýǵa 7 mlrd 474,8 mln teńge bólinip, bıyl taǵy jarty mıllıardtan astam qarjy qaraldy. Elbasy bastamashy bolǵan baǵdarlama boıynsha bıyl bul mańnan 680 páterli turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi.
Qyzylorda qalasynyń az qamtylǵan kópbalaly otbasylarǵa páter satyp alý maqsatynda memlekettik satyp alý qorytyndysy anyqtalyp, ónim berýshiden 33 páter satyp alyndy. Osylarmen qatar SPMK-70 aýdanynan qurylysy byltyr bastalǵan 13 úı de bıyl qoldanysqa berilip, qalada qonys toıyn toılaıtyndar qatary artady.
– Jalpy, osy jyly qala boıynsha 28 úı berilip, 1500 otbasy jańa páterli bolady dep josparlap otyrmyz. Jýyrda 1 mamyr merekesinde osy ýaqytqa deıin apatty úıdi panalap kelgenderdiń arasynan 20 otbasy jańa baspana kiltin aldy. Qazir qala boıynsha 24 myń 810 azamat úı kezeginde tursa, onyń ishinde baspanasy apattyq jaǵdaıda turǵan 234 otbasy bar. Bıyl solardyń 121-i, keler jyly 113 otbasy jańa páterli bolady degen josparymyz bar. Odan bólek, «Qyzylordada nege 5 qabattan bıik úı salynbaıdy?» degendi bárimiz de estip júrmiz. Basqa óńirlerdegi qurylystardy kórgender de osyny kóp aıtady. Bizde osy ýaqytqa deıin bıik úıler salǵan kompanııalar bar. Qurylys talabyn saqtasa, bárin salýǵa bolady. Sondyqtan bıyl sol jaǵalaýdan 9 qabatty 4, 12 qabatty 4 úıdiń qurylysyn bastamaqpyz. Qazir qurylystyń jobalyq-smetalyq qujattamasy daıyndaldy. Jalpy, bolashaqta osy jańa aýdanǵa túrli nysandar salyp, abattandyrýǵa bel baılap otyrmyz. Bıyl onda kógaldaǵy hokkeı alańynyń da qurylysyn bastaımyz, – deıdi bólim basshysy.
Sonymen qatar osy jyly oblys ortalyǵyndaǵy SPMK-70 shaǵyn aýdanynda 500 páterli 10 turǵyn úıdiń irgetasy qalanyp, qala aýmaǵyndaǵy 24 kóshege maltatas tóseledi. Tasbóget kentinde dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy júrgiziledi.
О́tken jyly júzege asqan jobalar qatarynda Báıterek aýdanyndaǵy kóp balaly otbasylarǵa arnalǵan turǵyn úılerdiń ınjenerlik kommýnıkasııalyq ınfaqurylymyn tartý, KBI aýdanyn elektrmen jabdyqtaý jáne Sabalaq, Araı aýdandaryna aýyz sý jelisin jetkizý sekildi jumystar bar.