Sataı batyrdyń úsh danalyǵy

Sáken sol kezdegi qyzyl ımperııa­nyń qandy sheńgelinen jasqanyp, te­reń oıyn ashyp aıta almady ǵoı. Qa­zaq memleketiniń irgesiniń sógilmeýi, sha­ńyra­ǵynyń shaıqalmaýy úshin qansha per­zent kúndiz-túni taısalmaı, jasymaı, jasqanbaı kúresti deseńizshi! Sondaı batyrlarymyzdyń biri – aty tarıhqa máńgi óshpesteı bolyp jazylǵan, esimi el aýzynda máńgige saqtalǵan Sa­taı batyr. Mine, úsh ǵasyrdan beri aty el aýzynda úzilissiz aıtylyp keledi. «Ba­tyr­dyń aty óshpeıdi» degen osy emes pe!?

«Qazaq Sovet ensıklopedııasynyń» on birinshi tomynyń 373-375-betterinde Sataı batyr týraly tarıhı derek tujy­rymdalyp jazylǵan. Osy atalǵan ensı­k­lo­pedııanyń 373-betterinde: «Uly júz­­diń hany Jolbarys (1720-1740) ózi bı­­­legen uly júzdiń Qodar bı, Tóle bıle­ri­men, Sataı, Hangeldi, Bólek syndy ba­tyrlarynyń jáne óziniń atynan ja­zyl­­ǵan hatyn 1733 jyly Reseıdiń ım­pe­­ratory Anna Ivanovnaǵa tapsyr­dy» de­lingen. О́ıtkeni Jońǵar memleketi­niń sheń­gelinen qazaq elin tolyǵymen túbe­geıli bosatý kerek edi. Hatty alǵan Reseı ımperatory uly júz hany Jolbarys pen onyń bıleri men batyrlary qol qoıǵan hatyna jaýap jazady. Onda «1734 jyly 20 sáýirde ımperator Anna Ivanovna olardy Reseıdiń qol astyna qabyldaý jónindegi gramotaǵa qol qoıdy» delingen.

Reseımen dostyq qarym-qatynas jaz­basha túrde bekitilgen soń Qazaq eliniń han­dary men batyrlary Qazaq elin bı­lep-tóstegen jońǵarlardy qazaq je­rinen túbegeıli tazalaý jóninde iri-iri kúres­ter júrgizip, qazaq dalasyn bas­qyn­shylar­dan aryltýǵa shuǵyl da batyl kiristi.

Sataı batyr Jolbarys han men Tóle bı babamyzdyń aqyl-keńesterin bas­shy­lyqqa ala otyryp, Qazaq eliniń bir­ligin burynǵydan da nyǵaıta tústi. Zarqyn Sydyquly Taıshybaıdyń 2011 jyly «El-shejire» baspasynan qura­mynda 28 adamnan turatyn keńes­tiń tezinen tal­danyp, talqylanyp ótip, «Qa­zaq­tyń hany – Abylaı» degen at­pen eki tomdyq kitaby basylyp shyq­qan. Ki­tap­tyń birin­shi tomynyń 125-betin­de bylaı dep jazylǵan: «Sa­taı batyr Aqqabaquly Pan­fı­lov aýdany­nyń Sary­bel mekeninde dú­nıege kelgen Je­tisý ólkesin, jońǵar basqyn­shy­lary­nan azat etýge qatysqan batyr. Tegi Sýan rýynan shyqqan, uly júz» dep aıqyn jazylǵan. Al dúldúl aqyn Kenen Ázirbaev: «Sýannan Sataı... batyr shyqqan» dep jyrlaǵan. Osyndaı dálelder men anyqtamalardy áli de kóp­tep keltirýge bolady. Biraq gazet oqyr­mandaryna biz búgin Sataı batyrdyń naq­ty aıǵaqtarmen dáleldengen úsh iri dana­lyǵy týraly qysqasha baıandap ótpekpiz.

Altynkól

Sataı batyr – Jetisý aımaǵy men Shyǵys Qazaqstan óńirin qorǵaýda kóp erlik tanytqan sarbaz. Jaýdy túre qýyp tastaǵan Sataı batyr jer qaıysqan qolymen keri qaıtqanda qazaqtardyń Qytaımen shekaralas Jońǵar Alataýy­nan bastalatyn Qorǵas ózenin jaǵalaı tómendep, Ile ózenin betke alyp júre­di. Ondaǵy oıy el shekarasynyń qansha­lyqty beriktigin óziniń zerdeli oıynan ótkizý edi. Otan irgesi berik bolsa, halyq ta tynysh ómir keshedi emes pe? Ile ózenin betke alǵan Sataı batyr qoly Jońǵar Alataýynyń ortasyndaǵy Qazankól degen úlken kólge jetedi.

Qazankólden tómen qaraı sarqyraı aqqan Qorǵas ózenin jaǵalaı Ile ózenine bet alǵan Sataı batyrdyń qalyń qoly eki kúnnen soń Ile ózeninen jıyrma sha­qyrym óte keń qumdy aımaq ortasyndaǵy Dúpshinkól jáne Gýnkól degen eki kóldiń jaǵasyna keshkisin túneıdi.

Dúpshinkóldi jergilikti turǵyndar qazir de Dúpshinkól dep ataıdy. Bul – mońǵolsha ataý. Qazaqsha – tynyq kól degen maǵyna beredi. Gýnkól ataýy da mońǵolsha, qazaqsha tereń kól degen sóz. Sol Gýnkól Sataı batyrdyń búkil elge at shaptyryp, aýyzsha bergen jarlyǵynyń negizinde Altynkól atalyp ketedi. Onyń syry mynada edi. Qazaq eliniń jer-sý attarynyń ataýynda bizge jetken áńgi­meler men ańyzdar óte kóp. Bári de eli­mizdiń shejiresine, tarıhyna óshpeıtin syr qosyp tur. Sondaı shap-shaǵyn, tup-tunyq Altynkól burynǵy ataýy (Gýnkól) men Dúpshinkól aýdanymyzdaǵy Penjim aýylynan on shaqyrymdaı tómen jerdegi óte keń qumdy alqaptyń ortasynda jasyrynǵandaı bolyp ornalasqan. Bul eki kólge de jan-jaǵynan aǵyp kelip, quıylyp jatqan ózen de, bulaq ta joq. Sonda keń aımaqty qumnyń ortasynda­ǵy bul eki kól qalaı paıda bolǵan? Qum ishinde bolǵandyqtan sýy nege tartylyp ketpeıdi? Al eki kól men Qorǵas ózeniniń ara qashyqtyǵy on shaqyrymdaı jer. Ańyz boıynsha osy eki kól men Qorǵas ózeni jer asty arqyly baılanysta del­i­nedi. Áıtpese eki kól de tartylyp keter edi. Bul ańyz bolsa da shyndyq. Sataı ba­tyrdyń jaýynger qoly Gýnkóldiń qu­raǵy jaıylǵan jıegine qonystaıdy. Sataı batyrdyń sary tulparyn sýytý úshin batyrdyń at kútýshisi at tizginin altyn erge myqtap tańyp, shylbyryn Gýnkól jıegindegi jıdege qyl shylbyrmen baılap qoıǵan. Túnniń jarymynda alys jol júrip sharshaǵan sary tulpar qatty shóldegen soń sý ishýge qaıta-qaıta umtylyp turyp, jıde aǵashyna baılaǵan jerinen sheshilip, kólge sý ishýge betteıdi. Tiz­gini altyn erge myqtap baılanǵan at aýzy sýǵa jetý úshin kóldiń tereńine qa­raı júre beredi. Dál sol kezde atty kútýshi jigit oıanyp ketip, sý ortasyndaǵy Sataı batyrdyń sary tulparyn kórip, záre-quty qalmaı aıǵaılap jiberipti. Qatty aıǵaıdan oıanyp ketken Sataı batyr men jasaqtary kól ortasynda sýǵa kómilip turǵan sary tulpardy kóredi. Sary tulpardyń aýzy kól sýyna endi-endi jetkende sary tulpardyń kól sýyna birtindep batyp bara jatqanyn bári de kóredi. Biraq atty qutqarýǵa eshkimniń amal-aılasy da, múmkindigi de joq edi. Áne-mine degenshe Sary tulpar kól sýy­na batyp, kózden ǵaıyp bolady. Sonda Sataı batyr: «Tulparymdy kóldiń jylymy tartyp ketti. Izdemeńder!» dep izdemek bolǵandarǵa toqtaý salǵan eken.

Osy túnniń erteńinde Sataı batyr­dyń qalyń qoly osy mańnan seksen sha­qyrymdaı jerdegi Sataı batyrdyń ja­saǵy jattyǵatyn jattyǵý orny Dol­lanqara dóńine bet alady. Gýnkólden ke­terinde Sataı batyr: «Munda meniń altyn erli atym jylymǵa sińip ketkendikten, moń­ǵolsha Gýnkóldiń ataýy búginnen bas­tap qazaqsha Altynkól dep atalady», dep aýyz­sha jarlyq berip, jol-jónekeı eldi mekenderdiń halqyna endigi jerde Gýnkóldi Altynkól dep ataısyńdar dep habar­shylaryn jiberedi.

Ol jyldary Uly júzdiń bas batyry – Sataı batyrdyń aıtqan árbir sózi sóz­siz oryndalatyn edi. О́ıtkeni, Uly júz­diń bar qaýipsizdigi sol kezeńde Sataı batyrdyń qolynda edi. О́z jerin túrli basqynshydan endi ǵana tolyǵymen azat etken Sataı batyrdyń bedeli men abyroıy burynǵydan da asqaqtap turǵan zaman edi. Bul 1738-1745 jyldary bol­ǵan oqıǵalar. 12 tomdyq «Qazaq Sovet ensıklopedııasy» men «Qa­zaq hany – Abylaı» atty eki tomdyq kitap­ta aı­qyn jazylǵan. Sataı batyrdy «Qy­zyr shalǵan batyr» dep sol kezde halyq bos­qa aıtpasa kerek. Oǵan taǵy bir naqty mysal 2011 jyly Qorǵas shekarasynan QHR men Qazaqstan arasyna temir jol salynyp, paıdalanýǵa berilgende osy Qorǵastaǵy temir jol stansasyna jańa ataý berý jóninde másele kóterilip, bas qosýshylar temir jol stansasynyń ataýyna bes túrli ataýdy usynady. Sol bes ataýdyń eń sońyna Sataı batyr Altynkól dep atatqan Altynkól ataýy tirkeledi. О́zge tórt ataýdyń sońynda ta­laı-talaı myqtylar men qarjysy kók­ke shashylyp turǵandar turdy. Tipti keıbireýleri aldyn ala «biz jeńdik» dep birin-biri quttyqtap ta jiberip edi.

 Komıssııanyń sońǵy sheshýshi otyrysynda bir sát siltideı tyna qalǵan tynyshtyqty Sataı batyrdyń arýaǵy qoldap, temir jol stansasy Altynkól dep atalady. Uly adamnyń artynda óshpeıtin, ýaqyt ótken saıyn jarqyraı túsetin uly izi qalady degen osy emes pe?!

Dolanqara

Burynǵy ataýy mońǵolsha Gýnkólden, sol kúni Sataı batyrdyń jarlyǵy­men atalǵan Altynkólden qozǵalǵan jer qaıysqan qol Sataı batyrdyń jasaǵy turaqty túrde jattyǵatyn Altynkóldiń batys jaǵynda jetpis shaqyrymdaı jerdegi Dolanqara shaǵyn taýyna qaraı bet alady. Dolanqara da qalmaqsha ataý. Dolan – qazaqsha jeti degen sóz. Qara degen sóz qazaqsha. Sonda kúni búginge deıin Dolanqara dep atalyp kele jatqa úlken taý tóbeniń qazaqsha ataýy Jetiqara bolyp shyǵady. Shaǵyn taý jotasy qazirgi Panfılov aýdanyndaǵy «Jarkent arasan» shıpajaıynan on shaqyrym tómen ornalasqan. Bıiktigi tabanynan tóbesine deıin myń metrdeı bıik taý jotasy. Bul tóbege shyqsańyz, aınalańyz túgelimen kórinedi. Sataı batyrdyń búkil jasaǵy osy Dolanqara tóbesi men sonyń etegine ornalasqan eken. Dolanqaranyń tómengi jaǵyndaǵy on segiz myń gektardaı jer jazyq. Mine, osy jazyq Sataı batyrdyń jasaqtarynyń qabiletin shynyqtyratyn jattyǵý orny bolǵan. Jattyǵýlardy Sataı batyr óziniń jasaq basshylarymen osy Dolanqaranyń tóbesindegi jeti shatyrda jatyp baqylap otyrǵan. Sataı batyrdyń osy jeti shatyryna baıla­nysty mońǵoldar bul taýdy sol kezde-aq Dolanqara dep atap ketken eken.

1820 jyldary Reseı Qytaımen shekarany nyǵaıtý úshin jasaqtalǵan arnaıy áskerin osy Dolanqara tóbesine toptastyrǵan. Reseıdiń generaldary, jo­ǵary shendi áskerı basshylary osy Dolanqarany tańdaýynda da úlken syr jatqan joq pa? Aq patshanyń joǵary shendi áskeri jattyǵý ótkizýge bul jerdi óte qolaıly jer dep tańdaǵan. Sataı ba­ty­rymyzdyń tańdaýy aq patshanyń gene­raldarynyń tańdaýymen tepe-teń tústi dep berik senimmen, kúmánsiz aıta alamyz.

Arada júz jyl ótkende, ıaǵnı 1918 jyldyń kókteminde Jarkent ýezinde qy­zyl áskerdiń jasaǵy da osy Dolan­qa­rany ásker bekinýge yńǵaıly oryn dep birden tańdaıdy. Áskerı shatyrlaryn osy Dolanqara tóbesine qazdaı tizedi. Bul jerden aınala ashyq kórinedi, etegindegi on segiz myń gektardaı jeri qyzyldardyń atty jáne jaıaý áskerleriniń, jattyǵý ornyna aınalýy qyzyldardyń joǵary shendileriniń talǵamdary Sataı batyr babamyzdyń tańdaǵan jerine saıma-saı kelýiniń ózi Sataı batyr babamyzdyń áskerı talǵamynyń joǵary ekendigin aq­qa da, qyzylǵa da dáleldedi.

1991 jyly Qazaqstanymyz jeke táýelsiz el atanǵan soń, memleketimizdiń jeke áskeri quryldy. Qazaq­stan Respýb­lıkasynyń Qarýly Kúshte­rin basqarýǵa eń tańdaýly generaldar, sar­darlar, sarbazdar tartyldy. Sol bir qıyn kez­diń ózinde Panfılov aýda­nyna 1993 qonystanǵan Qazaqstan Respýblıkasy áskerleriniń oqý-jattyǵý alańy taǵy da osy Dolanqaraǵa turaqtady. Qazir aýdan, respýblıka boıynsha ótetin keıbir áskerı jattyǵýlar da osy Dolanqara aımaǵynda ótkizilýde. Munda ótken sol áskerı jat­tyǵýlardyń birnesheýine jýrnalıst retinde qatysqan biz naqty aıta alamyz. Jalpy, Sataı batyr tańdap, áskerin jat­tyqtyrǵan ári jaýyngerleriniń turaqty qonysy bolǵan Dolanqara aımaǵyn tań­daýynda úlken syr jatyr. Ol syr úsh memlekettiń de joǵary dárejeli ásker basshylary uıǵarymynyń Sataı batyr jaýyngerleri turaqtaǵan Dolanqara aımaǵyn tańdaýda eshbir qatelespegenin aıqyndap ta, dáleldep te tur.

Naızatapqan

Dúnıe júzindegi eki júzden astam memleket arasynda jer kólemi jaǵynan toǵyzynshy oryndy ıelenip otyrǵan qazaq memleketiniń jerin ǵasyrdan-ǵasyrǵa danalarymyz ben danyshpandarymyz, kemeńgerlerimiz, batyrlarymyz, búkil halqymyz qyzǵyshtaı qorǵaı bildi. Búgingi ulan-ǵaıyr jerimiz berik qorǵanysta jáne qorǵala da bermek.

Sataı batyr Altynkólden shyǵyp, ba­tysqa qaraı jetpis shaqyrym jer­degi Dolanqaraǵa jetip, munda bir kún túnep, ertesi batysqa qaraı taǵy elý sha­­qyrymdaı joldy basyp ótip, taıaz saı­­ǵa jetedi. Úsh myń jaýyngerden tu­ra­tyn alty top jasaqty basqaryp kele jat­qan qalyń qol uzaq joldan sharshap ta qalyp edi. Ásirese attary qatalap qat­ty shóldegen. Kún besinge taıanǵanda kók­oraı shóbi shalqyǵan saıly jerge je­tedi. Biraq munda da talaıdy bastarynan ót­kergen Sataı batyrdyń jasaqtary shy­damdylyq tanytady. Qazaq eliniń taǵ­dyry qyl ústinde turǵan kezde de Sa­taı ba­tyrdyń jer qaıystyrǵan jasa­ǵy bes qa­rýyn saqadaı-saı asynyp, atta­ry­nyń ústinde kóz shyrymyn alyp, qol­da­ryn tizginderinen bosatpap edi. Syrt­qy jaý qazaq halqynyń yntymaǵy men batyr­larynyń batyldyǵynan qaımy­ǵatyn.

Panfılov aýdanynyń ortalyǵy ­Jar­­­­­kent qalasynan seksen shaqyrymdaı jer­­­de qazir Naızatapqan dep atalatyn ­jer bar. Sataı batyrdyń qalyń qoly dál osy búginde Naızatapqan dep atalyp júr­gen jerge kelip edi. Sataı batyrdyń jer qaıysqan qoly kelgende munda sý joq, shaǵyn saıda jaıqalǵan shalǵyn shóp qana ósip tur eken. Batyrdyń jaýynger qoly bul qoınaýǵa kelgenge deıin shaǵyn saıdy eshkim Naızatapqan dep atamaǵan, Shalǵyn saı deıdi eken. Sataı batyr jaıqalǵan shalǵyn shópti ári sazdy shaǵyn saı ekenin zertteı sala, kóńiline túıgen isine shuǵyl kirisedi. Sataı batyr atynyń ústinde turyp, qolyndaǵy naızasyn sazdaý ári oıpańdaý jerge qýatty qolynyń kúshimen yrǵap-yrǵap kirgizedi. Sonda jerge jarty qulash boıy kirgen naıza ornynan burq etip sý atylyp shyǵady. Qýanǵan ári óz oıynyń durys bolǵanyna rıza bolǵan Sataı batyr sol shaǵyn saıdy naızamen at ústinde turyp qýatty kúshpen shanshyp, yrǵap júrip birneshe jerden sý shyǵarady. Shóldep kelgen jasaq móldir sýymen shólderin basady. Ertesi Sataı batyr bul jerdi Naızatapqan dep ataımyz dep osy mańdaǵy turyp jatqan qazaq aýyldaryna shabarmandaryn jiberedi. Batyrdyń aıtqanyn halyq sózsiz oryndaǵan. Eger bul jerdiń ataýy «Naızatabyldy» bolsa, «E, munan naıza tabylǵan eken ǵoı» der edi halyq. Naızatapqan degen ataýynyń arjaǵynda naıza ózinen ózi birdeńeni taba almaıtyny aıdan anyq. Naıza óz­diginen qozǵalmaıdy. Naızany áldekim qolymen qozǵaltý arqyly birdeńeni jerden tabady ǵoı. Mine, buǵan naqty ja­ýap – Sataı batyrdyń óz naızasyn jerge óte qýatty qolymen shanshyp turyp yr­ǵap-yrǵap jiberip, sý shyǵardy. Sodan keıin bul sýdy adam qoly emes, adamnyń qýatty qolymen jerge yrǵalyp kirgen naıza tapty. Sodan soń Sataı batyr bul jerdi Naızatapqan dep atady. Bul – naqty dálel, shynaıy shyndyq. Qazir de bul saı Naızatapqan dep atalyp keledi.

Keshe Qorǵas ózeniniń janynan moń­ǵolsha atalǵan Gýnkól kól – Altynkól dep atalsa, endi myna sýy ár jerden at­qylaǵan saı Naızatapqan dep ataldy. Osy eki ataý da kúni búginge deıin Altynkól jáne Naızatapqan dep atalyp keledi. Sataı batyrdyń ne degen naqtylyǵy deseńizshi. Naızatapqan dep atalýynyń ózi jáne Sataı batyrdyń bul ataýyn búkil halyqtyń birden qoldap ketýiniń ózi Sataı batyrdy «Qyzyr shalǵan adam eken» deýin taǵy da bultartpas aıǵaqpen naqty dáleldep tur. Naıza neni tapty? Árıne, sýdy tapty.

 Naızatapqanda onnan astam jerden bulaq kózderi búginge deıin búlkildep shy­ǵyp aǵyp jatyr. Ol sýlardyń emdik qasıetiniń ózi óte joǵary boldy. Aıaǵy, beli, asqazany aýyrǵan adamdar osynda kóktemnen bastap kelip sýyq kúzge deıin emdelip jatady. Sataı batyrdyń naızasynyń jerge kirgen ushynyń oryndarynan shyǵyp jatqan bulaqtardyń emdik qasıetteriniń bolýynyń ózi kóp nárseden aıan berip turǵandaı.

 Men bul maqalamda Sataı batyrdyń úsh naqty, tarıhı aıǵaqty oqıǵasyna toqtaldym. Búgingi bizder, ásirese jas ur­paq qazaq jeriniń qazaq memleketine ózinen ózi berile salmaǵanyna nazar bur­dym. Qazaq eliniń «tarıhı syzba shekarasy bolǵan joq» deıtin birdi-ekilerge aıtarym, bizdiń shekaramyz árqashan osyndaı aıbarly da arýaqty babalardyń naızasynyń ushymen sonaý ǵasyrlardyń ózinde syzylyp, aıqyndalyp qoıǵan. Sonyń bir dáleli búgingi biz birneshe da­na­lyǵyn dáriptep ótken dańqty Sataı batyr.

Shekaramyzdy shegendeýde osynaý batyr da bahadúr babalarymyz qan keship júrip qazaq dalasyn jaýdan tazartty, ishine beıbit el qonystandyrdy. Ár shoqysyna jańa ataý berip, jas urpaqqa qasıetti atamekendi amanat etti.

Biz búginde osynaý qasterli qundy­lyǵymyzdy kózimizdiń qarashyǵyndaı saqtap, qazaq dalasynyń ár tasyn altynnan artyq baǵalaýymyz kerek.

«Qazaq Sovet ensıklopedııasynda» jáne «Qazaq hany – Abylaı» atty ǵy­lymı derekti eki tomdyq kitapta, taǵy bas­qa da tarıhı-ǵylymı eńbekterde birin­shi bo­lyp Sataı batyrdyń aty atala­dy. Osy­nyń ózi-aq Sataı batyrdyń batyr­lar arasynda aldyńǵy orynda turǵan ór tulǵa ekenin aıqyndap ta, dáleldep te turǵanyn kórsetedi.

 Ekinshi aıtarymyz, Sataı batyrdyń jasaqtarynyń shatyrlary ılengen jyl­qy terisinen jasalǵany jóninde aýyzdan-aýyzǵa kóshken bultartpas áńgimeler bizge jetip otyr. Sonda ılengen jylqy terisinen tigilgen shatyrlardan nóserlep jaýǵan jańbyr birneshe kúnge sozylsa da sý ótpeıdi jáne qatty sýyqtarda ishtegi jylýdy saqtaıdy, jaqsy ılengen jylqy terisi qatpaıdy eken. Osynyń bári Sataı batyrdyń turmystyq salada da bilgir ekenin kórsetedi.

Sataı batyrdyń tórt áıeli bolǵan eken degen ańyz bar. Birinshi áıelinen tý­ǵan eki uly sheshesimen birge Sataı batyr ózi týǵan Sarybelde qalǵan. Búginde Sarybel jáne Jarkent aımaǵynda «Sataı batyr rýynanbyz» deıtin azamattar kóp. Olar – Sataı batyrdyń eki ulynan ósip-óngen urpaqtar. Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde «Sataı batyr urpaǵymyz» deıtinder bar. Olar Sataı batyrdyń ózge úsh áıelinen taraǵan urpaqtar bolýy múmkin. Dushpandardy jerimizden qýyp shyǵýdyń qııan-keski, jan alysyp, jan berisip jatatyn maıdanynda qazaq batyrlary áıelderin, balalaryn atqa mingizip ózimen birge alyp júrmedi. Batyrlar at­tyń jalynda, túıeniń qomynda ǵumyr keshti. Sondyqtan da áıelderi batyrdyń áıe­li ekenin jasyryp, aýyl-aýylda qal­dy. Batyrdyń áıeli ekenin bilse, jasy­rynǵan jaý olardy balalarymen birge qyryp keter edi. «Saqtansań saqtaımyn» degen Alla sózin batyrdyń adal jarlary sol zamanda zerdelerine jaqsy tutyp, jan saqtaǵan.

Sadyq JUMABAI,

Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy

Balǵabek Qydyrbekuly atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty