• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tarıh 14 Maýsym, 2021

Kishkentaı ımperator

750 ret
kórsetildi

Tasbaqa tirlik. Qazaqtyń tirligine qatty uqsaıdy. Mımyrt ta jaıbasar. Baǵyty bar, biraq júrisi baıaý. Ýaqyttyń uıytqyp soqqan jeli tóńkerip tastasa eken dep tileısiń. Aýzyna tistegen shóbi armanyna jetkize qoıar ma eken?! Ony da oılaısyń. Úzdiksiz aýyr, shaban júris áli aıaqtalǵan joq. Qazaq tasbaqanyń ústinde uıyqtap jatyr. Astyndaǵy saýyt qatty bolǵanymen, uıqysy tátti.

Tasbaqanyń shóbin alǵan adam­nyń qa­laýy bolatyny týra­ly ańyz bar. Jazýshy Ábish Kekilbaev «Tasbaqa shóbi» at­­ty áńgimesine arqaý bolǵan áp­sana. Úmitsiz kele jatyp, kenet úmi­ti oıanǵan pendeniń taǵ­dyryn sóı­letedi. Alyp tasbaqany besik etken sábıdiń áreketindeı oıly. Biz nazar­­laryńyzǵa usynǵan, mundaǵy «Kish­­kentaı ımpe­rator» kartınasy sony meńzeıdi. Bel­gili sýretshi Dáý­ren Qasteevtiń týyndysy ańyz­­ben astasyp jatyr.

Vertıkal pishindi kartınadan býyrqan­ǵan sary-jasyl boıaý­lardyń arasyndaǵy tasbaqa saýy­tynyń ústinde uıyqtap jatqan kishkentaı balany kóremiz. Bul kórer­menniń qyzý pikirin týdyratyn erekshe mańyzdy ári fıloso­fııalyq týyndy óz sezimderińdi jınaqtap, tolǵanýǵa májbúrleıdi.

Álemdik túsinikte tasbaqanyń róli mıf­tik qubylystarǵa ıe. Ol ejelgi janýar­lar túrine jata­dy jáne álemdegi kóp­tegen má­de­nıettiń sımvoly retinde de máni jo­­­ǵary. Shyǵys halyqtary jalpy álem jara­tylysynyń bastalýyn osy­men baılanystyrady. Ejel­gi grek­ter tasbaqa fızıkalyq úrdis­ter­diń turaqtylyǵyn bil­diredi dese, Úndistan turǵyndary osy kún­­ge deıin tasbaqa jer betindegi bar­lyq jan­dy nár­seniń túp anasy dep sanaıdy.

Ejelgi mıfter tasbaqanyń saýyty kók­­tiń aspan kúmbezi, al sýdyń ortasyn­da qal­qyp júr­gen Jer bolsa, onyń tirshiligi dep aıtady. Ony otbasyna mol­­shy­lyq pen súıis­­penshilik áke­ledi dep sanaǵan. Sımvol­dyq ana­logııanyń qytaılyq júıesinde tas­­baqa qasıetti bes janýardyń biri re­tinde sol­tústikti, sýdy jáne qysty bil­dirse, al onyń saýy­tynyń synyǵyn sáýegeı­lik­ke paı­dalanǵan. Bul janýar uzaq ómir súrý­di, kemeń­gerlikti, turaqtylyqty, tabandy­lyq­ty, densaýlyqty jáne qorǵaýshyny bil­di­redi.

Qytaıda otbasyndaǵy jalǵyz balany «Kishkentaı ımperator» dep ataǵan, óıtkeni mundaı bala­lar­ǵa bárine ruqsat etiledi. Qytaı balasy ata-anasy da, muǵalimderi de, ótken-ketken de, tipti kún de bar­lyǵy sol bala­nyń tóńireginde aınalýy qajet búkil álemniń kin­digine aınalady.

Sýretshi jasyl tústiń sýyq reńk­terin jyly sary túspen keremet úılestire bilgen. Bizge sábıdi kún sáýlesiniń jylýy qorshap turǵandaı. Al kári tasbaqa «Kishkentaı ımperatordy» qaýip-qaterden, taýqymetten qorǵap ýaqyt pen keńistikte baıaý qozǵalyp bara jatqandaı kórinedi.

Bilesiz be, tasbaqa jerdiń asty­nan súl­­derin súıretip áreń shyq­qanda, daýyl tas­baqanyń ústiniń shańyn qaǵý úshin soǵady eken. Eń ǵajaby tasbaqanyń daýyly tas­baqadan basqanyń bárin kóterip ketetin qu­diretke ıe. Tas­baqa ornynda qalady, bas­qa­ny kókten izde, jerden izde, tap­paısyń. Qa­zaq emes deńizshi, naq ózi. Qazaq degen – dál qazir «kish­kentaı ımperator» sekildi.

Sońǵy jańalyqtar