Táýelsizdik jaıly qalaı tolǵansańyz da tartymdy. Ásirese úshinshi onjyldyqty basynan aýnatqan memleketimizdiń jetistigi kóp bolǵan soń, jelpinip sóıleýge bolady. Tek qazaq qana emes, basqa ult ókilderi de bizben birge marqaıyp, bir shańyraq astynda qýanyshymyzǵa ortaqtasýda. Osy rette Natalııa Sas atyndaǵy Memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder orys teatrynyń ártisteri «Egemen Qazaqstan» gazetiniń oqyrmandarymen ózderiniń akterlik taǵdyrynyń el taǵdyrymen toǵysqany jaıly syr bólisti.
N.Sas atyndaǵy teatrda qyzmet atqaryp júrgenine elý jyldan asqan kórermenderdiń súıikti ártisi Reseı Federasııasy «Dostyq» ordeniniń ıegeri Tatıana Tarskaıanyń sahnaǵa árbir shyǵýy ónersúıer qaýym úshin úlken qýanysh. Teatr sahnasynda 12 jyl boıy toly zal jınap júrgen «Garold jáne Mod» spektaklinde oınaǵan keıipkeri sekildi Tatıana Tarskaıanyń óne boıy ómirge degen súıispenshilikke hám ózine jáne adamdarǵa degen senimge toly.
«Táýelsizdik bizge materıal tańdaýda erkindik bergenin, ıaǵnı keńestik kezeńdegi partııa senzýrasynan qutylǵanymyzdy aıta ketken jón. Keńes Odaǵy kezinde biz jylyna bir ret aıtýly kúnge oraı ıdeologııalyq taqyrypqa bir spektakl qoıýǵa mindetti bolatynbyz, biz olardy «data» spektaklderi dep ataıtynbyz. Jáne ol kezeńde árbir spektakl qatań tekserýden ótetin – jańa qoıylymnyń barlyǵyn qabyldap alý úshin túrli uıymdardan komıssııalar kelip, tekseretin. Ol bizdiń boıymyzda spektakldi qabyldamaı qoısa, ne isteımiz, degen qorqynysh týǵyzatyn. Sol sebepti biz árbir qımyl-qozǵalysymyzdy, aıtatyn sózimizdi muqııat oılastyratynbyz. 80-jyldardyń basynda Álııa Moldaǵulova týraly spektakl qoıylyp, men onda basty róldi somdaǵanym áli esimde.
Qoıylymdy qabyldap alý úshin Qazaqstan Jazýshylar odaǵynan aqsaqaldar keldi. Men qatty qobaljydym, biraq spektakldi kórgen soń, qalamgerler: «Mine, bul bizdiń Álııa!» degen kezde, ıyǵymnan aýyr júk túskendeı boldy. Qaıta qurý kezeńinde bizge ıdeologııalyq turǵyda jeńildik berildi. Lenın týraly spektaklderdi qoıý mindetinen aryldyq, al 90-jyldary tipti shyǵarmashylyq erkindik boldy. Biraq sol jyldary ekonomıkalyq qıyndyqtar týyndap, turmysymyz nasharlady. Mysaly, biz, ártister, kúndizgi jáne keshki spektaklder arasynǵa sahnaǵa, kórermenniń aldyna shyǵýǵa daıyndyq jasaýdyń ornyna azyq-túlik alý úshin uzyn-sonar kezekterde turýǵa májbúr boldyq. Áıteýir, saǵat altyǵa taman teatrǵa ólip-óship júgirip jetetinbiz. Alatynymyz tıyn ǵana, al azyq-túliktiń baǵasy kún saıyn qymbattady. Jastar teledıdarǵa, kınoǵa, tipti jarnamaǵa túsip, qosymsha jumys istep, nápaqa tabýǵa tyrysty.
Baqytymyzǵa oraı, turmystyq qıyndyqtar kezeńinen tez-aq ótip kettik. Elimiz birte-birte aıaǵynan tik turyp, nyǵaıa bastady. О́zimizge degen senimimiz burynǵydan góri artty.
Jalpy, 1968 jyly Qazaqstanǵa kelgen kezimnen bastap ózimdi bóten elde júrgendeı sezinip kórgen emespin. Kerisinshe, bul el men úshin álemdegi eń qolaıly, peızajdary tańdanarlyq, tabıǵaty biregeı sulý, adamdary qaıyrymdy, keń peıildi, jer betindegi peıish bolyp kórinedi. Árıne, keńestik respýblıkalardyń árqaısysy óz betinshe derbes, táýelsiz bolýǵa laıyqty ekenine eshkim kúmán keltirgen emes. Bul jerde meni qatty qýantatyny – bizdiń sol joldy eshbir ultaralyq qaqtyǵyssyz, tústi revolıýsııalarsyz ótip, ómirdiń áleýmettik, ekonomıkalyq jáne mádenı salalarynda oń nátıjelerge qol jetkizgenimiz. Árıne, kóbinese bul – bolashaǵymyz bulyńǵyr bolyp turǵan eń qıyn kezeńde respýblıkany basqarý isin qolyna alǵan Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi. Ol keleshegimizdiń jarqyn bolatynyna senip, bizdi de sendirip, Táýelsizdigimizge kepildik bergen, elimizdi jańa damý deńgeıine shyǵara bilgen birden-bir tulǵa», deıdi Tatıana Tarskaıa.
Bul pikirdi Sverdlovsk teatr ınstıtýtynyń daryndy túlegi Olga Korjeva da isteıdi. Daryndy ártisti 1990 jyly dıplomdyq spektakl qoıylymynda Reseı men Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, rejısser Borıs Preobrajenskıı baıqap qalyp, Almatydaǵy balalar men jasóspirimder teatryna jumysqa shaqyrǵan. Sodan beri otyz jyl ótipti. Olga Vladımırovna teatrdaǵy alǵashqy kúnderinen bastap áli kúnge deıin sahnada jaı ǵana oınap qoımaı, óz keıipkerleriniń «ómirin súrip» shyǵatyndyǵymen kórermenderdiń súıispenshiligine ıe bolyp otyr.
«Elimiz Táýelsizdik alǵannan keıin shyǵarmashylyq erkindikke qol jetkizdik. Qazir bizge qandaı qoıylymdar qoıyp, qalaı oınaýymyz kerektigi týraly ereje aıtyp otyratyn eshkim joq.
Jalpy alǵanda, men ózimniń akterlik taǵdyrym baqytty boldy desem, artyq aıtpaıtyn shyǵarmyn, sebebi men eshqashan oınaǵym kelmegen róldi moınyma alýǵa májbúr bolǵan emespin. Meniń birden juldyzym jandy: teatrǵa jańa kelgen kezimde, 90-jyly Borıs Preobrajenskıı Mıhaıl Býlgakovtyń «Belaıa gvardııa» romany men «Dnı Týrbınyh» pesasy jelisimen «Belyı krest» spektaklin qoıdy. Sodan soń Borıs Pasternaktyń shyǵarmasy boıynsha qoıylǵan «Doktor Jıvago» spektakli de umytylmas jumys boldy. Spektaklder Borıs Nıkolaevıch eksperımenttik qoıylymdardy qoıyp júrgen Jańa sahnada kórsetiletin, kórermender arasynda olar óte joǵary baǵa alyp, úlken tabysqa ıe boldy, keıde olarǵa kirý bıletterin jarty jyl buryn alyp qoıý kerek bolatyn. Biz kórermendermen adamzattyń kókeıkesti máseleleri týraly osylaı – óner arqyly, klassıka arqyly tildesýge tyrystyq. Bizdiń klassıkalyq shyǵarmalardyń, tarıhı oqıǵalardyń mysalynda burynǵy ótken býyndardyń qatelerin qaıtalamaýdy úırenetinimiz eshkimge qupııa emes qoı. Osy jyldar ishinde memleket tarapynan mádenıetke aıtarlyqtaı kóńil bólinip júrgenine qýanamyn.
Elimiz Táýelsizdik alǵan jyldary kóptegen adamnyń sana-seziminde de tóńkeris bolyp, orasan zor ózgeris oryn alyp, sonyń nátıjesinde adamdar ózgeshe oılaı bastady, ishki erkindik paıda boldy.
Áli esimde EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi aıasynda bizdiń teatrymyzdyń astanada ótken gastroldik qoıylymdary osy orasan zor is-sharanyń bir aıshyqty sátteri boldy. Biz «Astana Balet» teatrynyń sahnasynda óner kórsettik. Netken keremet ǵımarat deseńizshi! «Astana Opera» jáne «Astana Balet» – sáýleti, ıntereri, tehnıkalyq jabdyqtalýy, qolaılylyǵy asa joǵary dárejeli zamanaýı teatrlar. Ol teatrlar – búkil Ortalyq Azııadaǵy eń kórkem ǵımarattar, Qazaqstannyń betke ustar teatrlary bolyp otyr. Olar otandyq mádenıetimizdiń damýyna kóp kóńil bóletin Nursultan Nazarbaevtyń arqasynda paıda bolǵan, sol úshin, Qazaqstan kartasynda elimizdiń jańa jetistiginiń, Táýelsizdigimizdiń belgisi retinde jańa astanamyzdyń paıda bolǵany úshin Tuńǵysh Prezıdentke degen alǵysym sheksiz», deıdi O.Korjeva.
Al atalǵan teatrdyń jetekshi akteri Maqsat Sahıuly: «Táýelsiz eldiń tuǵyry onyń halqynyń tili bolyp tabylady». Keńestik kezeńde respýblıkamyzda qazaq tili resmı qoldanystan shyǵyp qalýǵa taıap, tipti oǵan joıylý qaýpi tónip turǵan bolatyn, alaıda 1989 jyly elimizde Til týraly zań shyǵyp, qazaq tili memlekettik til mártebesine ıe boldy. Qazaq mektepteri ashylyp, joǵary oqý oryndarynda qazaq tilinde oqıtyn stýdentterdiń sany kóbeıip, memlekettik til memlekettik qurylymdarǵa engizilip, damı bastady.
Negizi til jaǵy bala kezimnen qyzyq boldy maǵan. Mektepti jartylaı orys tilinde, jartylaı qazaq tilinde oqyp bitirgenmin. Osy teatrǵa kelgeli orys tili bolsyn, ózimniń ana tilim – qazaq tili bolsyn, kóp nárseni meńgerip, aıtarlyqtaı til ustarttym. Onyń ózi bir artyqshylyq boldy, sebebi osy teatrdyń ártisterine de meniń kómegim tıetin jaǵdaılar jıi bolyp jatady, olar menen sózder men sóz tirkesteriniń qazaqsha durys aıtylýyn suraıdy. Tipti áriptesim Krıstına Zolochevskaıa qazaqsha sóıleseıik dep ótingeni de bar. Jalpy alǵanda, biz kópultty jáne tatý-tátti ujymbyz, bárimiz bir-birimizdi, bir-birimizdiń ulttyq salt-dástúrlerimizdi syılaımyz, ulttyq meıramdardy birge atap ótemiz. Biz kópultty, kópdindi elde ómir súrip jatyrmyz emes pe. Al bıyl Táýelsizdigimizge 30 jyl. Osy merekege oraı Táýelsizdigimizdi qorǵap, otyz jylda basymyzdy biriktirip, birligimizdi saqtap kelgen adamdarǵa aıtar alǵysym sheksiz», dedi.
Álem sahnasynda talaı márte óner kórsetken Alısher Eınıs teatrǵa tikeleı qatysy bar otbasynan shyqqan. Onyń anasy Tatıana Eınıs – M.Lermontov atyndaǵy Ulttyq akademııalyq orys drama teatrynyń aktrısasy. T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynda Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ártisi Rahılıam Mashýrovanyń sheberhanasynda bilim ala júrip, Alısher óz kýrstastarymen birge dýaldy oqytý baǵdarlamasy boıynsha N.Sas atyndaǵy Balalar men jasóspirimder teatrynda akterlik kásiptiń qyr-syryn meńgergen. Sóıtip ol stýdent kezinnen-aq teatrdyń trýppasyna qabyldanyp, Sats ComUnity balalar teatr stýdııasynda qazirgi zaman bıi boıynsha sabaq berýge shaqyryldy. Búginde Alısher besten on eki jasqa deıingi 70-ke jýyq oqýshyǵa bı ónerin úıretýde. «Balalar stýdııasynda sabaq berý barysynda túsingenim: balany úıretý úshin, ony jaqsy kórý kerek eken, eń bastysy – osy», deıdi ózi.
«Bizdiń zamanaýı bımen shuǵyldanatynymyzǵa qaramastan, árbir eldiń jáne árbir halyqtyń bıshileriniń ózindik ulttyq naqyshy bolady. Qazaqstandyqtar tózimdiligimen jáne kórkem shyǵarmashylyqqa beıimdiligimen áıgili. Halyqaralyq chempıonattarda jeńiske jetken soń maǵan shetelde jumys isteý týraly usynystar kelip túsken, biraq men óz Otanymnan eshqaıda ketpeýdi uıǵaryp, ol usynystardan bas tarttym. Men ózimdi keremet bir otansúıgishpin dep, keýdemsoqtyqqa urynýdan aýlaqpyn, biraq men Qazaqstandy shyn jaqsy kóremin. Men ınternasıonaldy otbasynda dúnıege kelgenmin, anam – nemis bolsa, ákem – qazaq, árıne, men ózimdi qazaq sanaımyn. О́zge elde qyzyqtaıtyn, erekshe nárseler az emes. Mysaly, maǵan Koreıa men Eýropa óte unady. Biraq onda bizdegi erekshelikter joq, onyń ústine, qazir barlyq shekara ashyq, biz álemniń kez kelgen túkpirine baryp, tájirıbe jınap, kásibı deńgeıimizdi arttyra alamyz.
Jastar qoǵamnyń ilgeri damıtyn bóligi ekeni barshaǵa aıan. Sondyqtan shynaıy shyǵarmashyl, aqyldy, tabysty adamdardyń joly ashyq bolýy tıis. Qate jasap, basyńdy taýǵa da, tasqa da soǵýyń múmkin, biraq eshteńe istemeıtin adam ǵana qatelespeıtinin bárimiz bilemiz. Meniń oıymsha, eń bastysy – aldyńa qoıǵan maqsatyńa talpynyp, tek ilgeri qaraı jyljı berý kerek. Synaqtardan ótip, qate jasap júrip, tabysqa jetýge bolatynyna senimdimin, biraq onyń bári ár adamnyń óz qolynda», deıdi A.Eınıs.
Teatr ártisteriniń aqjoltaı pikirin tyńdadyq. Egemendikke qol jetpeı turyp, eldiń bolashaǵyna sengen talanttardyń árqaısysy Otan úshin ystyq. Olar týǵan topyraǵyn qadirleýdi, onyń túıir tasyn taq sanaýdy biledi. Sondyqtan qalaı dáriptesek te, ózgege úlgi bolarlyq qareket.